Przemoc wobec kobiet 3401-FAK-PKz

Kurs ma na celu kompleksowe zapoznanie osób uczestniczących w
zajęciach z problematyką przemocy wobec kobiet, ujmowanej jako
zjawisko wielowymiarowe, głęboko zakorzenione w strukturach
społecznych, kulturowych, politycznych i prawnych. Wykład wprowadza
uczestników w historyczne uwarunkowania przemocy wobec kobiet,
ukazując jej genezę, zmienność form oraz sposoby legitymizowania
przemocy w różnych epokach i porządkach społecznych. Jednocześnie
omawiane są współczesne przejawy przemocy, ze szczególnym
uwzględnieniem ich nowych, często zinstytucjonalizowanych lub
symbolicznych form, obecnych w życiu prywatnym, przestrzeni publicznej
oraz mediach.
Osoby uczestniczące zdobywają pogłębioną wiedzę na temat aktualnego
stanu badań empirycznych prowadzonych w ramach nauk socjologicznych,
antropologicznych, historycznych, psychologicznych oraz prawnych.
Analizowane są różnorodne podejścia teoretyczne i metodologiczne,
pozwalające na krytyczną refleksję nad zjawiskiem przemocy wobec kobiet
oraz nad sposobami jej opisu, interpretacji i przeciwdziałania. Wykład
prowadzony jest w formule problemowej, koncentrującej się na
zagadnieniach aktualnie dyskutowanych w nauce światowej oraz w debacie
publicznej, co umożliwia uczestnikom kursu bieżące odnoszenie wiedzy
akademickiej do realiów społecznych.
Szczególna uwaga poświęcona jest wszystkim formom przemocy wobec
kobiet, w tym przemocy fizycznej, seksualnej, psychicznej, ekonomicznej,
symbolicznej oraz moralnej, w tym zjawisku narcystycznej perwersji.
Omawiane perspektywy naukowe ilustrowane są licznymi przykładami
empirycznymi, takimi jak reportaże, analizy przypadków, artykuły
medialne oraz materiały źródłowe, co sprzyja lepszemu zrozumieniu
mechanizmów przemocy oraz jej społecznych konsekwencji.
Ponadto osoby uczestniczące w kursie uzyskują wiedzę na temat
obowiązujących regulacji prawnych dotyczących przeciwdziałania
przemocy wobec kobiet, ze szczególnym uwzględnieniem instrumentów
prawnokarnych oraz mechanizmów ochrony ofiar. zapoznają się z
narzędziami służącymi ocenie skali zjawiska, analizie skuteczności polityk
publicznych oraz projektowaniu działań prewencyjnych. Zdobywana
wiedza obejmuje również szeroką analizę społecznych, psychologicznych i
kulturowych skutków przemocy, co umożliwia praktyczne wykorzystanie
kompetencji w obszarze pracy badawczej, edukacyjnej, pomocowej oraz
instytucjonalnej.
Część wykładów ma charakter konwersatoryjny, co aktywizuje osoby

3
uczestniczące w zajęciach oraz rozwija ich umiejętności krytycznej analizy
i interpretacji zjawisk społecznych, politycznych i prawnych (wykorzystuje
się dodatkowe metody dydaktyczne: mini-warsztaty, burzę mózgów itp.).
Omawiane są m.in. nowe formy protestów i akcji społecznych, przemiany
prawne i światopoglądowe, a także towarzyszące im przeobrażenia
dyskursów funkcjonujących w kulturze i przestrzeni publicznej. Dzięki
zastosowaniu narzędzi naukowych słuchacze rozwijają zdolność
rozumienia złożonych procesów społecznych oraz ich praktycznej aplikacji
w różnych obszarach życia społecznego i zawodowego.
Ponadto osoby uczestniczące w zajęciach przygotowują w małych grupach
analizę wybranego studium przypadku związanego z problematyką
przemocy wobec kobiet. Pracując w kilkuosobowych zespołach, dokonują
pogłębionej analizy konkretnego przypadku, wykorzystując poznane
koncepcje teoretyczne, wyniki badań empirycznych oraz obowiązujące
regulacje prawne. Celem pracy jest identyfikacja form przemocy, analiza jej
uwarunkowań i skutków społecznych oraz zaproponowanie możliwych
działań prewencyjnych lub interwencyjnych. Praca grupowa rozwija
umiejętność współpracy, krytycznej analizy i odpowiedzialnego podejścia
do zagadnień o wysokiej wrażliwości społecznej.

Koordynatorzy przedmiotu

Hanna Dębska

Rodzaj przedmiotu

fakultatywne

Tryb prowadzenia

w sali

Efekty kształcenia

Po ukończeniu przedmiotu osoba biorąca udział w zajęciach
w sferze wiedzy:
 posiada pogłębioną wiedzę na temat historycznych uwarunkowań
przemocy wobec kobiet jako zjawiska społecznego, kulturowego,
politycznego i prawnego,
 rozumie różne typy i formy przemocy wobec kobiet, w tym przemoc
fizyczną, seksualną, psychiczną, ekonomiczną, symboliczną i moralną,
 zna podstawowe oraz zaawansowane koncepcje teoretyczne
wykorzystywane w badaniach nad przemocą wobec kobiet w
socjologii, antropologii, psychologii, historii i naukach prawnych, w
tym regulacje prawne dotyczące przeciwdziałania przemocy wobec
kobiet, w szczególności w zakresie ochrony prawnokarnej oraz praw
ofiar,
 posiada wiedzę na temat aktualnych badań empirycznych oraz debat
naukowych i publicznych dotyczących przemocy wobec kobiet,
w sferze umiejętności:
 potrafi stosować podstawowe narzędzia analityczne z zakresu nauk
społecznych do opisu i interpretacji różnych form przemocy wobec
kobiet w kontekście społecznym, kulturowym i instytucjonalnym,
 umie krytycznie interpretować teksty naukowe, raporty badawcze,
materiały medialne oraz przekazy kulturowe dotyczące przemocy, w
tym wydarzenia społeczne, debaty publiczne, protesty i działania

obywatelskie,
 rozwija umiejętność samodzielnej analizy problemów społecznych oraz
ich praktycznego zastosowania w pracy akademickiej i zawodowej, w
tym konstruować narzędzia służące przeciwdziałaniu przemocy wobec
kobiet,
w sferze kompetencji społecznych:
 wykazuje wrażliwość na problemy związane z przemocą wobec kobiet
oraz ich społeczne i indywidualne konsekwencje,
 jest gotowa/gotowy do udziału w dyskusjach dotyczących trudnych i
kontrowersyjnych zagadnień z poszanowaniem różnych perspektyw i
doświadczeń,
 rozumie znaczenie wiedzy naukowej w kształtowaniu polityk
publicznych, działań pomocowych i edukacyjnych,
 jest przygotowana/przygotowany do krytycznej refleksji nad
obowiązującymi normami społecznymi, prawnymi i kulturowymi oraz
ich wpływem na sytuację kobiet,
 wykazuje gotowość do dalszego pogłębiania wiedzy oraz angażowania
się w działania na rzecz przeciwdziałania przemocy i nierównościom
społecznym.

Kryteria oceniania

1/ Zaliczenie pisemne (test), stanowiące podstawową metodę oceniania.
Obejmuje ono zagadnienia omawiane podczas wykładów oraz wskazaną
literaturę przedmiotu.
2/ Ocena ciągła – stanowiąca dodatkową metodę oceniania, która obejmuje:
aktywność podczas zajęć, szczególnie w części konwersatoryjnej wykładu,
obejmująca udział w dyskusjach, analizę materiałów źródłowych (np.
tekstów naukowych, reportaży, materiałów medialnych) oraz formułowanie
pytań i komentarzy odnoszących się do omawianych problemów.
3/ Przygotowanie w małych grupach studium przypadku przemocy wobec
kobiet uzgodnionego z wykładowcą.
Warunki zaliczenia
 uzyskanie pozytywnej oceny z testu
 przygotowanie w grupach studium przypadku,
 spełnienie wymagań dotyczących aktywności

Literatura

Bourdieu P., Męska dominacja, Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2004.
 Collins R., Explosive ConflictTime-Dynamics of Violence, Routlegde
2022.
 Collins R., Violence. A Micro-Sociological Theory, Prnston Univeristy
Press 2008.
 Criado Perez C., Niewidzialne kobiety. Jak dane tworzą świat skrojony
przez mężczyzn, Karakter, Kraków 2020.
 Dębska H., Warczok T., The Social Construction of Femininity in the
Discourse of the Polish Constitutional Tribunal (w:) Questioning the
Past, Resisting the Present: Law and Critique in Central Europe, R.
Mańko, C. Carcel, A. Sulikowski (ed.), Counterpress 2016, s.106-130.
 Dines G., Pornoland. Jak skradziono naszą seksualność, Wydawnictwo
W drodze, Poznań 2012.
 Federici S., Kaliban i czarownica, Karakter, Warszawa 2025.
 Gardian-Miałkowska R. (red.), Przemoc seksualna w XXI w. i
interdyscyplinarne studium zjawiska, Oficyna Wydawnicza
„Implus”2025.
 Grzyb M., Kobieta jako ofiara zabójstwa. Studium kryminologiczne,
Kraków 2024.
 Hirigoyen M-F., Molestowanie moralne. Perwersyjna przemoc w życiu
codziennym, Wyd. W drodze, Poznań 2024.
 Kopińska J., Z nienawiści do kobiet, Świat Książki, Warszawa 2018.
 Ockner Ch., et al., Czarna księga kobiet, W.A.B., Warszawa 2007.
 Ortner S. B., Czy kobieta ma się tak do mężczyzny jak „natura” do
„kultury”? [w:] T. Hołówka (red.) Nikt nie rodzi się kobietą, Wyd.
Czytelnik, Warszawa 1972.
 Saini A., Gorsze. Jak nauka pomyliła się co do kobiet, Wyd. Czarne,
Wołowiec 2022.
 Serafin A., Kobietobóstwo w Polsce. Raport za lata 2017-2023,
Femmidice in Poland (dostęp online)
 Vigarello G., Histora gwałtu, Aletheia, Warszawa 2010.
 Walter N., Żywe lalki, Powrót seksizmu, Wyd. Czarna Owca, Warszawa
2012.
 Wilkinson R., Pikket K., Duch równości. Tam gdzie panuje równość
wszystkim żyje się lepiej, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa
Akty prawne i orzecznictwo:
 Femicides in 2024: Global estimates of intimate partner/family-member
femicides, UN Women 2025 (dostęp online).
 Ustawa z dnia 8 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. 1997 r 88
poz.553).
 Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i

przemocy domowej, 8 lipca 2015, Dz. U. 2015, poz. 961.
 Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej
(Dz.U. 2005 nr 180 poz. 1493).
 Rozporządzenie Rady Ministrów z 6 września 2023 r. w sprawie
procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska
Karta”(Dz.U. 2023 poz. 1870).
 Uchwała nr 248 Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2022 r. w sprawie
ustanowienia Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w
Rodzinie na rok 2023 (M.P. 2022 poz. 1259).
 Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 20
czerwca 2023 r. w sprawie programów korekcyjno-edukacyjnych dla
osób stosujących przemoc domową (Dz.U. 2023 poz. 1163).
 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 października 2020 r. sygn.
akt K 1/20 (Dz.U. 2021 poz. 175)
 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1997 r., sygn. akt
K26/96, OTK ZU 1997, nr 2, poz. 19.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 3401-FAK-PKz w USOSweb