Myślenie problemowe i kreatywne 3401-FAK-MPiKd
Przedmiot realizowany jest w formie warsztatu, który ma na
celu:
1. uświadomienie znaczenia, roli i tradycji myślenia
problemowego i krytycznego na tle zadań uniwersytetu, nauk
społecznych oraz współczesnej kultury (fundamentalna rola
nauki, zagrożenie dezinformacją, szerzenie się ideologii,
cyberprzestępczość, technologia AI itp.).
2. wprowadzenie do erotetyki jako nauki o pytaniu i jego
pokrewnych (aporii, problemu, tajemnicy, sekrecie, dylemacie
itp);
3. nauczenie twórczego i nietrywialnego stawiania pytań oraz
2
prowadzenia za ich pomocą procesu badawczego;
4. nauczenie dostrzegania i odsłaniania różnych założeń,
możliwości i aspektów sytuacji problemowej w zależności od
jej ontologicznej specyfiki;
5. przećwiczenie różnych sposobów i technik indywidualnego
oraz kolektywnego problematyzowania sytuacji i poszukiwania
rozwiązań;
6. przyswojenie podstawowych zasad logiki i myślenia
metodycznego (w tym logiki erotetycznej);
7. ukazanie specyfiki myślenia problemowego i kreatywnego
na tle nastawienia filozoficznego, zdroworozsądkowego,
religijnego, artystycznego, technicznego i naukowego;
8. wyrobienie odpowiednich kompetencji, takich jak: otwartość
poznawcza, krytycyzm, umiejętność argumentacji, umiejętność
identyfikacji ukrytych założeń oraz klarownego przedstawiania
swojego stanowiska, dialogu i polemiki z innymi stanowiskami
oraz umiejętność krytycznego korzystania z nowych
technologii (przeglądarka internetowa, AI).
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
Po zakończeniu zajęć student/ka
w sferze wiedzy:
ma świadomość sytuacji zajęć, tzn. rozumie motywy i cele
zajęć w kontekście struktury i misji uniwersytetu oraz
specyfiki własnego kierunku studiów;
3
zna podstawową problematykę z zakresu teorii pytania i
problemu;
rozumie specyfikę procesu dochodzenia prawdy i
możliwość błędów poznawczych;
rozumie mechanizmy powstawania pułapek myślowych;
zna teorie argumentacji i logiki;
zna podstawowe metodologie rozwiązywania problemów;
rozumie różnice między różnymi formami wiedzy oraz zna
kryteria oceny wiarygodności źródeł w dobie dezinformacji
i AI.
w sferze umiejętności:
umie krytycznie analizować źródła: samodzielnie szukać,
rozumieć, analizować i oceniać pozyskane dane,
informacje i teorie;
umie „wytrzymać w pytaniu” i budować złożone strategie
znajdowania odpowiedzi;
umie łączyć informacje z różnych dyscyplin (filozofia,
nauki społeczne, humanistyczne, ekonomiczne, prawne,
prawo, psychologia, socjologia) w celu sformułowania
spójnej hipotezy dotyczącej przyczyn zjawisk;
potrafi logicznie rozumować, precyzuje pojęcia i dba o
ścisłość językowego wyrazu;
umie prowadzić merytoryczną i kulturalną dyskusję;
potrafi stosować różne metody i techniki stawiania pytań i
poszukiwania odpowiedzi;
realizuje swój twórczy potencjał, szuka sposobów
przekraczania utartych schematów i nie unika krytyki
efektów własnych działań.
w sferze kompetencji społecznych studenta charakteryzuje:
otwartość na różnorodność poznawczych perspektyw.
tolerancja względem różnych sposobów doświadczania
świata;
rozwijanie krytycznego myślenia;
przełamywanie schematyzmów myślowych i
światopoglądowych stereotypów;
uważność względem etycznych zadań wynikających z
poruszanej problematyki;
docenienie tradycji i dziedzictwa kulturowego Europy oraz
posiadanie świadomości odpowiedzialności za zachowanie
dziedzictwa kulturowego Polski i Europy.
świadomość konieczności osobistego rozwoju duchowego.
Kryteria oceniania
metody oceny liczba punktów / udział w
ocenie końcowej
1. obecność na zajęciach / 50%
2. jakość przygotowania do
zajęć zgodnie z podanymi
instrukcjami (przeczytanie
tekstu, zrobienie researchu) / 25%
3. zaangażowanie i czynny
udział w zajęciach (jakość
udziału w dyskusji; trafność
zadawanych pytań; treść i
forma odpowiedzi na pytania
prowadzącego) / 25%
Literatura
1. Adams M., Myślenie pytaniami, Studio Emka 2015.
2. Arendt H., Życie umysłu, Aletheia 2016.
3. Bachelard G., Kształtowanie się umysłu naukowego,
Słowo-/obraz terytoria 2002.
4. Bronk A., Majdański S., Walczak M., Logos
problematicos, czyli problem z problemem, Wyd.
Academicos 2022.
5. Brożek A., Pytania i odpowiedzi. Tło filozoficzne, teoria i
zastosowania praktyczne, Semper 2007.
6. Brożek B., Myślenie. Podręcznik użytkowania, Copernicus
Press 2016.
7. Brown T., Zmiana przez design: jak design thinking
zmienia organizacje i pobudza innowacyjność, Wyd.
Libron 2013.
8. Cackowski Z., Problemy i pseudoproblemy, Książka i
Wiedza 1964.
9. De Bono E., Myślenie równoległe, Prima 1998.
10. Dewey J., Jak myślimy?, Vis-a-vis 2024.
11. Doroszewski J., Pojęcie problemu w nauce i działalności
praktycznej, „Studia semiotyczne” XXIII, s. 139-152.
12. Foucault M., Nadzorować i karać. Narodziny więzienia.,
Aletheia 2020.
13. Fauconnier G., Turner M., Jak myślimy. Mieszaniny
pojęciowe i ukryta złożoność umysłu, Kronos 2019.
14. Gadamer H-G., Prawda i metoda, Inter Esse 1994.
15. Giedymin J., Problemy, założenia, rozstrzygnięcia. Studia
nad logicznymi podstawami nauk społecznych, UAM 1968.
16. Ingarden R., Z teorii języka i filozoficznych podstaw logiki,
PWN 1972.
17. Kahneman D., Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i
wolnym, Media Rodzina 2013.
18. Kant I., Czym jest oświecenie? w: T. Kroński, Kant,
Wiedza Powszechna 1966.
19. Kartezjusz, Medytacje o pierwszej filozofii, PWN 2024.
20. Kot D., Myślenie dramatyczne, Copernicus Press 2016.
21. Kuhn T., Struktura rewolucji naukowych, PWN 1968.
5
22. Martens E., Schnaedelbach H. (red.), Filozofia.
Podstawowe pytania, WP, Warszawa 1995.
23. Platon, Dialogi, t. 1-2, Antyk 1999.
24. Przanowska M., Człowiek jako pytanie. O dialektycznym
transcendowaniu w doświadczeniu kształtującego
słuchania, „Kwartalnik Pedagogiczny”, 2 (228), s. 49-76.
25. Russel B., Problemy filozofii, PWN, Warszawa 1995.
26. Savater F., Proste pytania, Universitas, Kraków 2000.
27. Siemianowski A., Pytanie, wątpienie, wybór. Szkice
sceptyczne, Bibl. Więzi 1967.
28. Sobota D., Narodziny fenomenologii z ducha pytania.
Johannes Daubert i fenomenologiczny rozruch, IFiS 2018.
29. Sobota D., Szewczykowski P., Design Thinking jako
metoda twórczości [w:] „Filo-Sofija”, nr 27 (2014/4/I), s.
91-113.
30. Watanabe K., Problem-rozwiązanie. Proste metody na
trudne problemy, Falschbook.Pl 2010.
31. Wiśniewski A., Stawianie pytań: logika i racjonalność,
UMCS 1990
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: