Cyberprzestępczość 3401-FAK-CYBd
Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów/ek z rodzajami zagrożeń występujących w środowisku cyfrowym, metodami ich przeciwdziałania, obowiązującymi regulacjami prawnymi oraz teoriami kryminologicznymi dotyczącymi cyberprzestępczości. W trakcie zajęć omawiane są zagadnienia związane z definicją i zakresem cyberprzestępczości, jej znaczeniem społecznym oraz ujęciem w ramach cyberkryminologii. Osoby studiujące poznają różne rodzaje cyberprzestępstw, ich skalę i dynamikę rozwoju, a także zjawiska związane z funkcjonowaniem darknetu i ukrytych sieci internetowych. Przedmiot przybliża sylwetkę cyberprzestępcy, mechanizmy socjotechniki i manipulacji wykorzystywane w działaniach przestępczych oraz analizuje problematykę cyberprzestępczości w świetle przepisów prawa. Uczestnicy/czki zdobywają wiedzę o wpływie sztucznej inteligencji na przestępczość internetową, metodach wykrywania i zwalczania tego typu zjawisk, a także o zagrożeniach takich jak cyberterroryzm i cyberprzemoc. Istotnym elementem kursu jest poznanie instytucji zajmujących się przeciwdziałaniem cyberprzestępczości oraz refleksja nad przyszłością przestępczości w cyberprzestrzeni. Realizacja przedmiotu umożliwia zrozumienie mechanizmów funkcjonowania przestępczości w sieci, zdobycie wiedzy o aspektach prawnych i technicznych jej zwalczania oraz rozwinięcie świadomości zagrożeń związanych z korzystaniem z nowoczesnych technologii.
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
Po zakończeniu zajęć student/ka
w sferze wiedzy:
zna podstawowe pojęcia, typologię i mechanizmy funkcjonowania cyberprzestępczości,
rozumie uwarunkowania prawne, techniczne i społeczne związane z przestępczością w środowisku cyfrowym,
posiada wiedzę na temat instytucji oraz narzędzi służących zwalczaniu cyberprzestępczości.
w sferze umiejętności:
potrafi identyfikować zagrożenia występujące w cyberprzestrzeni
umie wskazać i zastosować podstawowe środki ochrony przed zagrożeniami cyfrowymi
w sferze kompetencji społecznych:
rozumie znaczenie etycznego i odpowiedzialnego korzystania z Internetu
dostrzega potrzebę ciągłego podnoszenia świadomości w zakresie cyberbezpieczeństwa
Kryteria oceniania
metody oceny
liczba punktów / udział w ocenie końcowej
Obecność, przygotowanie do zajęć i aktywność
3/10 – 30%
Egzamin pisemny (test) na podstawie wiedzy zdobytej na zajęciach i literaturze przedmiotu
7/10 – 70%
Literatura
Banasiński C., Rojszczyk M. (red.), Cyberbezpieczeństwo, Wolters Kluwer, Warszawa 2020.
Behan A., Cyberprzestępczość [w:] Kryminologia teoria i praktyka, P. Chomczyński, P. Frąckowiak, D. Woźniakowska (red.), PWN, Warszawa 2024.
Bilton N., Lisowski R., Król darknetu: polowanie na genialnego cyberprzestępcę, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2020.
CERT Polska, Raport roczny 2024 z działalności CERT Polska: krajobraz bezpieczeństwa polskiego internetu, Państwowy Instytut Badawczy NASK, Warszawa 2025.
Cialdini R.B., Pikiel S., Wywieranie wpływu na ludzi: psychologia perswazji, GWP, Sopot 2023.
European Union Agency for Law Enforcement Cooperation., IOCTA, internet organised crime threat assessment 2025., Publications Office, LU 2025.
Jaishankar K., Cyber Criminology as an Academic Discipline:History, Contribution and Impact, „International Journal of Cyber Criminology” 2018, t. 12, nr 1.
Knap K., Nawrocki S., Bezpieczeństwo zdalnej kontroli kardiologicznych urządzeń wszczepialnych w ujęciu medycznym i kryminalistycznym, Wydawnictwo Akademia Medycyny, PL 2023.
Konieczny M.K., Cyberprzestępczośc - krótka historia, współczesne oblicza i trudna do przewidzenia przyszłość, „Roczniki Administracji i Prawa” 2023, t. 1, nr XXIII.
Kosiński J., Paradygmaty cyberprzestępczości, Difin, Warszawa 2015.
Lewulis P., Dowody cyfrowe - teoria i praktyka kryminalistyczna w polskim postępowaniu karnym, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2021.
Liderman K., Bezpieczeństwo informacyjne: nowe wyzwania, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2017.
Mitnick K.D., Dobrzański J., Simon W.L., Sztuka podstępu: łamałem ludzi, nie hasła, Helion, Gliwice 2024.
Opitek P., Jaworski D.R. (red.)Cyberprzestępczość w prawie karnym i kryminalistyce, Difin, Warszawa 2025.
Ostaszewski P. et al. (red.), Atlas przestępczości w Polsce. 7 seria „Prawo Karne”, Wydawnictwo Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, Warszawa 2025.
Powell A., Stratton G., Cameron R., Digital Criminology: Crime and Justice in Digital Society, Routledge, Milton 2018.
Pyżalski J.Ł., Agresja elektroniczna i cyberbullying jako nowe ryzykowne zachowania młodzieży, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2012.
Sadhu P.K., Yanambaka V.P., Abdelgawad A., Internet of Things: Security and Solutions Survey, „Sensors” 2022, t. 22, nr 19.
Trejderowski T., Kradzież tożsamości: terroryzm informatyczny: cyberprzestępstwa, internet, telefon, Facebook, Eneteia Wydawnictwo Psychologii i Kultury, Warszawa 2013.
Wojciechowska-Filipek S., Ciekanowski Z., Bezpieczeństwo funkcjonowania w cyberprzestrzeni jednostki, organizacji, państwa, CeDeWu, Warszawa 2020.
Yar M., Steinmetz K.F., Cybercrime and society, Sage, Thousand Oaks 2024.
Akty prawne:
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 383 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1077 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1513 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1781).
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 636 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 902 z późn. zm.).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr 300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE) 2019/2144 oraz dyrektyw 2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828 (akt w sprawie sztucznej inteligencji)Tekst mający znaczenie dla EOG (Dz. U. UE. L. z 2024 r. poz. 1689).
Konwencja Rady Europy o cyberprzestępczości, sporządzona w Budapeszcie dnia 23 listopada 2001 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 728).
Protokół dodatkowy do Konwencji Rady Europy o cyberprzestępczości dotyczący penalizacji czynów o charakterze rasistowskim lub ksenofobicznym popełnionych przy użyciu systemów komputerowych, sporządzony w Strasburgu dnia 28 stycznia 2003 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 730).
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii, zmieniająca rozporządzenie (UE) nr 910/2014 i dyrektywę (UE) 2018/1972 oraz uchylająca dyrektywę (UE) 2016/1148 (dyrektywa NIS 2) (Dz. U. UE. L. z 2022 r. Nr 333, str. 80).
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/713 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie zwalczania fałszowania i oszustw związanych z bezgotówkowymi środkami płatniczymi, zastępująca decyzję ramową Rady 2001/413/WSiSW (Dz. U. UE. L. z 2019 r. Nr 123, str. 18).
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: