Prawa człowieka we współczesnej hispanojęzycznej literaturze faktu 3305-PCWHL-U
Konwersatorium analizuje hispanojęzyczną literaturę faktu – reportaż (crónica), świadectwo (testimonio), autobiografię i pisarstwo dokumentalne – jako formy dyskursu politycznego podejmujące problematykę praw człowieka. Punktem wyjścia kursu jest pytanie o to, co literatura faktu może zrobić, czego nie może zrobić dyskurs prawny ani polityczny: nadać jednostkowy głos, zbudować wspólnotę świadków, uczynić widzialnym to, co strukturalnie jest wyciszane lub ukrywane.
Kurs obejmuje teksty z Argentyny, Boliwii, Chile, Kolumbii, Meksyku, Salwadoru, Hiszpanii i Wenezueli. Ich dobór uwzględnia różnorodność tradycji gatunkowych – od klasycznego reportażu zaangażowanego przez świadectwo jako gatunek polityczny po współczesne pisarstwo dokumentalne – oraz różnorodność kontekstów historycznych i geopolitycznych: dyktatur latynoamerykańskich, migracji wewnątrzkontynentalnych i migracji do Europy, wyzysku w górnictwie i przymusowych przesiedleń w kontekście konfliktu zbrojnego.
Zajęcia zorganizowane są wokół pięciu bloków tematycznych – migracja, zbrodnie dyktatur, praca i wyzysk, prawa ludności rdzennej, ciało i tożsamość – przy czym bloki nie są rozłączne, a ich osią przewodnią jest pytanie o systematyczne nadużycia i uniwersalność doświadczenia wykluczenia. Analizowane teksty uzupełniane będą fragmentami teorii literackiej i społecznej.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
Studentka/student zna i rozumie:
- specyfikę hispanojęzycznej literatury faktu jako dziedziny badań, jej tradycje gatunkowe (crónica, testimonio, autobiografia dokumentalna) oraz powiązania z naukami humanistycznymi i społecznymi, szczególnie w kontekście problematyki praw człowieka (K_W01, K_W02);
- terminologię z zakresu teorii literatury faktu oraz nauk społecznych stosowaną w analizie tekstów dokumentalnych w kontekście problematyki praw człowieka (K_W05);
- zjawiska kulturowe, społeczne i polityczne krajów hiszpańskiego obszaru językowego, ze szczególnym uwzględnieniem kontekstów historycznych i geopolitycznych omawianych tekstów (K_W04).
Studentka/student potrafi:
- przeprowadzić pogłębioną analizę tekstu dokumentalnego z uwzględnieniem jego kontekstu historycznego, społecznego i politycznego, stosując techniki close reading (K_U01);
- formułować i argumentować własne stanowisko analityczne w języku hiszpańskim, zarówno ustnie, jak i pisemnie (K_U03, K_U06);
- samodzielnie dobierać literaturę przedmiotu i budować spójną argumentację akademicką (K_U02).
Studentka/student jest gotowa/gotów do:
- krytycznej refleksji nad relacjami między literaturą, polityką i prawami człowieka (K_K03); - aktywnego uczestnictwa w dyskusji akademickiej, uwzględniając złożoność omawianych zagadnień i różnorodność perspektyw interpretacyjnych (K_K01, K_K04).
Kryteria oceniania
Metody dydaktyczne: dyskusja seminaryjna oparta na bliskiej lekturze fragmentów tekstów literackich i teoretycznych; praca w grupach; pisemna praca zaliczeniowa.
Kryteria oceniania:
- aktywny udział w dyskusji seminaryjnej, oparty na udokumentowanej lekturze: 40%;
- esej analityczny w języku hiszpańskim (ok. 2500–3000 słów): 60%;
Warunki zaliczenia:
- Dopuszczalne są maksymalnie dwie nieobecności nieusprawiedliwione; przekroczenie tego limitu skutkuje niezaliczeniem przedmiotu.
- Niezależnie od liczby usprawiedliwień wymagana jest obecność na co najmniej 51% zajęć.
- Lektura wszystkich tekstów obowiązkowych oraz złożenie eseju w terminie ustalonym na pierwszych zajęciach są warunkami koniecznymi do uzyskania zaliczenia.
Niedozwolone jest użycie narzędzi AI do generowania fragmentów pracy i przedstawiania ich jako własnych. Naruszenie tej zasady jest traktowane jako plagiat i skutkuje niezaliczeniem przedmiotu.
Praktyki zawodowe
–––––––––
Literatura
Proponowane lektury*:
1. de Sousa-García, Arianna, Atrás queda la tierra, Seix Barral, 2024
2. Guerriero, Leila, La llamada, Anagrama, 2024
3. Izagirre, Ander, Potosí, Libros del K.O., 2017
4. Luiselli, Valeria, Los niños perdidos, Sexto Piso, 2016
5. Maleno Garzón, Helena, Mujer de frontera, Península, 2020
6. Martínez, Óscar, Una historia de violencia, Debate, 2016
7. Molano, Alfredo, Desterrados: Crónicas del desarraigo, El Áncora, 2001
8. Rebolledo, Javier, La danza de los cuervos, Ceibo Ediciones, 2012
9. Schamun, Candelaria, Ese que fui, Penguin Random House, 2023
10. Turati, Marcela; Rea, Daniela (coords.), Entre las cenizas, Periodistas de a Pie, 2012
11. Zelko, Dani, Proyecto Reunión / Ediciones Urgentes, reunionreunion.com
*Lista proponowanych lektur może ulec zmianie w zależności od zainteresowań grupy. Teksty będą czytane we fragmentach lub w całości, w zależności od ich objętości i charakteru.
TREŚCI WRAŻLIWE
Treści prezentowane w ramach kursu mogą zawierać elementy trudne do odbioru dla osób wrażliwych, w tym treści dotyczące przemocy (w tym przemocy seksualnej), dyskryminacji, migracji przymusowych, doświadczeń uchodźczych oraz innych doświadczeń o charakterze traumatycznym. Prosimy o uwzględnienie tego przy podejmowaniu decyzji o udziale w kursie. Przed każdą lekturą prowadząca poinformuje o występujących w niej treściach wrażliwych.
Literatura teoretyczna (fragmenty):
1. Beverley, John (2004). Testimonio: On the Politics of Truth. Minneapolis: University of Minnesota Press.
2. Butler, Judith (2010). Marcos de guerra: Las vidas lloradas. Barcelona: Paidós.
3. Ludmer, Josefina (2010). Aquí América Latina: Una especulación. Buenos Aires: Eterna Cadencia.
4. Mbembe, Achille (2011). Necropolítica. Barcelona: Melusina.
5. Rancière, Jacques (2011). Política de la literatura. Buenos Aires: Libros del Zorzal.
6. Rivera Cusicanqui, Silvia (2010). Ch'ixinakax utxiwa: Una reflexión sobre prácticas y discursos descolonizadores. Buenos Aires: Tinta Limón.
7. Rivera Garza, Cristina (2013). Los muertos indóciles: Necroescrituras y desapropiación. México: Tusquets.
8. Segato, Rita (2016). La guerra contra las mujeres. Madrid: Traficantes de Sueños.
9. Spivak, Gayatri Chakravorty (2011). ¿Puede hablar el subalterno? Buenos Aires: El Cuenco de Plata.