Literatura a rewolucja: od Che Guevary po marksistowski feminizm 3305-LR-U

1. Wprowadzenie: o polityczności w literaturze i polityczności literatury oraz o społecznym, ekonomicznym i historycznym podłożu radykalnych ruchów i organizacji w Ameryce Łacińskiej.

Lektura: Eduardo Galeano, Las venas abiertas de América Latina (fragmenty)

2. Jak rewolucjonista staje się ikoną na koszulce i do czego ta ikona linkuje?

Lektura: Carlos Gamerro, Un yuppie en la columna del Che Guevara (2010)
Lektury uzupełniające:
S. Žižek, “El nuevo espíritu del capitalismo”, en: Primero como tragedia, después como farsa (2009)
A. Ayala, “Los mercaderes del Che”, en: Los mercaderes del Che y otras crónicas (2012)

3. Czy rewolucja ma w sobie coś z kobiety?

Lektura: Claudia Jiménez Salazar, La sangre de la aurora (2013)
Lektura uzupełniająca: D. Eltit, “Cuerpos nómadas”, en: Emergencias. Escritos sobre literatura, arte y política (2000)

4. Marksistowskie inskrypcje na ciele.

Lektura: Diamela Eltit, Jamás el fuego nunca (2007)
Lektura uzupełniająca: C. Casanova, Comunismo de los sentidos. Una lectura de Marx - fragmenty

5. Modernizacja made in Latin America, czyli o starych i nowych strukturach wyzysku.

Lektura: Daniel Ferreira, Rebelión de los oficios inútiles (2014)
Lektura uzupełniająca: S. Federici, Marxismo y feminismo: historia y conceptos - Introducción

Rodzaj przedmiotu

fakultatywne

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Konwersatorium poświęcone współczesnym literackim interpretacjom złożonego i wieloaspektowego zagadnienia, jakim jest latynoamerykański radykalizm społeczny lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Zajęcia skierowane są do studentów zainteresowanych związkami literatury, historii i polityki. Ich celem nie jest jednak tylko odtworzenie rejestru obrazów rewolucyjnych działań i ich ideologicznych przesłanek w różnych kontekstach społecznych i politycznych, ale przede wszystkim zbadanie, dlaczego i w jaki sposób dwudziestopierwszowieczne teksty literackie powracają do okresu, w którym lewicowcy wszystkich krajów Ameryki Łacińskiej łączyli się w przekonaniu, że rewolucyjna zmiana porządku społecznego jest możliwa. Interesować nas będą współczesne konteksty interpretacyjne kreślące wokół latynoamerykańskiego marksizmu nowe pole odniesień. Wśród nich na pierwszy plan wysuwa się problematyka pamięci, ciała, seksualności czy płci kulturowej.

Koordynatorzy przedmiotu

Agnieszka Flisek

Efekty kształcenia

Student/ka zna i rozumie:
metody analizy tekstu literackiego; terminologię poetyki tekstu narracyjnego; powiązania współczesnej powieści latynoamerykańskiej z wydarzeniami i procesami społeczno-kulturowymi w danym kraju; powiązania studiów literaturoznawczych z innymi dziedzinami nauk humanistycznych i społecznych, zwłaszcza historią, filozofią i naukami politycznymi (K_W02, K_W03, K_W04, K_W05).
Student/ka potrafi:
Czytać ze zrozumieniem współczesne powieści latynoamerykańskie oraz teksty teoretyczne i krytyczne; przedstawić własne poglądy, opinie, dyskutować na temat współczesnych powieści latynoamerykańskich oraz tekstów teoretycznych i krytycznych; rozpoznawać różne konwencje narracji, umiejscowić je kontekście społeczno-kulturowym; przeprowadzić analizę tekstu narracyjnego z użyciem podstawowej terminologii i właściwych metod; samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności z wykorzystaniem odpowiednich źródeł (tekstów źródłowych, opracowań monograficznych, materiałów pomocniczych, artykułów naukowych); napisać oraz zredagować akademicką pracę pisemną z zastosowaniem odpowiednich metod oraz właściwych źródeł z zakresu literaturoznawstwa; posługiwać się podstawową terminologią z zakresu literaturoznawstwa (K_U01, K_U02, K_U03, K_U04, K_U05, K_U06, K_U07).
Student/ka jest gotów/owa do:
krytycznej oceny własnej wiedzy i umiejętności, samodzielnej i autonomicznej pracy oraz rozumie potrzebę doskonalenia i uczenia się przez całe życie; planowania i organizacji pracy, przedsiębiorczości i współdziałania w zespole oraz przestrzegania zasad etyki zawodowej; aktywnego uczestnictwa w kulturze latynoamerykańskiej, korzystając z różnych form i mediów oraz do pracy w zespole pełniąc różne role; śledzenia współczesnych procesów i zjawisk zachodzących w kulturze i literaturze latynoamerykańskiej (K_K01, K_K02, K_K03, K_K04)

Kryteria oceniania

Zajęcia dzielą się na część wstępną polegającą na osadzeniu omawianego tekstu w kontekście historycznym i społeczno-kulturowym w formie krótkiej prezentacji przygotowanej przez jedn/ego-ą z uczestni/ków-czek; oraz analizę wybranych tekstów (literackich i teoretycznych) w formie debaty z udziałem całej grupy.

Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest aktywny udział studenta w zajęciach oraz przygotowanie pracy końcowej (2000-2500 słów) na wybrany temat związany z problematyką zajęć.

Literatura

Bibliografia krytyczna:

1. Berman, M. (1989) Todo lo sólido se desvanece en el aire. La experiencia de la modernidad. Madrid, Siglo XXI Editores.
2. Berman, M. (2016) Aventuras marxistas. Madrid, Siglo XXI Editores.
3. Caparrós, M. (2021) Ñamérica. Madrid, Penguin Random House.
4. Cabaluz, F., Torres, T. (2021) Aproximaciones al marxismo latinoamericano. Teoría, historia y política. Santiago de Chile, Ariadna Ediciones.
5. Czapliński, P. (2013) Polityczność w literaturze i polityczność literatury (rozmowa z Filipem Białym i Joanną Jastrzębską). „Refleksje. Pismo Naukowe studentów i doktorantów WNPiD UAM”. 8: 79-90.
6. Eagleton, T. (2011) Why Marx was right. New Haven, Yale University Press.
7. Galeano, E. (2004) Las venas abiertas de América Latina. Buenos Aires, Siglo XXI Editores, Argentina.
8. Guevara, E. (1973) El diario del Che en Bolivia. Buenos Aires, Ediciones Cepe.
9. Guevara, E. (1977) El hombre nuevo. México D.F, Latinoamérica. Cuadernos de cultura latinoamericana.
10. González, C. y Sarría Buil, A. (eds.) (2016) Militancias radicales. Narrar los sesenta y setenta desde el siglo XXI. Madrid / Buenos Aires: Postmetropolis Editorial / Prohistoria Ediciones.
11. Kohan, M. (2014) “El guerrero sin guerra”, en: País de la guerra. Buenos Aires, Eterna Cadencia.
12. Marchesi, Aldo (2019) Hacer la revolución. Guerrillas latinoamericanas, de los años sesenta a la caída del Muro. Buenos Aires, Siglo XXI Editores.
13. Marx, K. (1985) “Carta al padre”, en Karl Marx, Heinrich Marx, Cartas: Reflexiones entre padre e hijo, trad. Eduardo Martínez, Buenos Aires, Goncourt.
14. Marx, K. (1971) El dieciocho brumario de Luis Bonaparte, trad. O.P. Sanfot, Barcelona, Ariel.
15. Marx, K. y Engels, F. (1987) La ideología alemana. Crítica de la novísima filosofía alemana en las personas de sus representantes. Feuerbach, B. Bauer y Stirner y del socialismo alemán en sus diferentes profetas, México, Grijalbo.
16. Marx, K. y Engels, F. (1975) Cuestiones de arte y literatura, trad. Jesús López Pacheco, Barcelona, Península.
17. Pérez Sáinz, J. P. (2016) Una historia de la desigualdad en América Latina. La barbarie de los mercados desde el siglo XIX hasta hoy. Buenos Aires, Siglo XXI Editores.
18. Piglia, R. (2005) “Ernesto Guevara, rastros de lectura”. En: El último lector. Barcelona, Editorial Anagrama.
19. Rueda Estrada, V. y Vásquez Medeles, J. C. (2015) “Testimonio nicaragüense: de los Sandinistas a la inclusión de los Contras”. Kamchatka. 5, en línea: https://ojs.uv.es/index.php/kamchatka/article/view/7221
20. Tarcus, H. (2013) “El marxismo en América Latina y la problemática de la recepción transnacional de las ideas”. Temas de nuestra América 29 (54): 35-86.
21. Williams, R. (1977) Marxism and Literature. Oxford, Oxford University Press.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 3305-LR-U w USOSweb