Literatura portugalska III ćwicz. 3305-LP3-31c
Eksperyment literacki i fragmentaryczność.
Dialogi i diatryby - podmiot, język i rzeczywistość.
--------------------------------------------------------------------------
I. 1. modernizm
--------------------------------------------------------------------------
Prądy literackie na skrzyżowaniu wieków. Prądy estetyczne pierwszego modernizmu zapowiedziane przez Orfeusza 1 i Orfeusza 2. Poetyka udawania Fernanda Pessoi i tendencja do depersonalizacji. Heteronimy Fernanda Pessoi: „List do Casais Monteiro” z 13 stycznia 1935 roku. Analiza heteronimicznych postaci i estetyki (Alberto Caeiro, Ricardo Reis, Álvaro de Campos). Księga niepokoju Fernando Pessoa/Bernardo Soares: dziennik, księga symbolistycznych fantazji, duchowa autobiografia, brewiarz dekadentyzmu.
1. Twórczość Fernando Pessoa (fragmenty)
a) Poezja ortonimiczna
b) Pasterz, autorstwa Alberto Caeiro
c) Poezja Álvaro de Camposa
d) Ody Ricardo Reisa
e) Księga niepokoju
--------------------------------------------------------------------------
II. Drugi modernizm i pokolenie ruchu Presença
--------------------------------------------------------------------------
Program estetyczny ruchu Presença. Projekt literatury żywej według José Régio. Poezja José Régio, np. "Poemas de Deus e de Diabo" - tematyka, poruszane problemy, emocjonalna szczerość. "Elói ou Romance numa Cabeça" João Gaspara Simõesa jako powieść psychologiczna. Fikcja według ruchu Presença - "O Barão" autorstwa Branquinho da Fonseca jako podróż do podświadomości i realizacja estetycznych założeń Presençy.
1. José Régio, "Poemas de Deus e de Diabo"
2. João Gaspar Simões, "Elói ou Romance numa Cabeça"
3. Branquinho da Fonseca, "O Barão"
--------------------------------------------------------------------------
III. Pisarze spoza nurtów literackich:
--------------------------------------------------------------------------
Miguel Torga (wybrane tomy "Diário" oraz poezji, "Contos da Montanha", "Novos Contos da Montanha"). Ziemia i człowiek w dziełach Torgi. Tematy i problemy charakterystyczne dla autora (region Tras-os-Montes i jego mieszkańcy, starożytne mity i motywy w pozeji, np. Orfeusz i Hiob, życie wśród przyrody i ludowe rytuały, panteizm). Koncept człowieka iberyjskiego. Florbela Espanca - osie tematyczne sonetów: ból i niepokój, samotność, rozpacz, region Alentejo.
1. Miguel Torga, "Contos da Montanha"
2. Florbela Espanca, "Máscaras do Destino"
_____, "Livro das Mágoas"
--------------------------------------------------------------------------
IV. Portugalski surrealizm
--------------------------------------------------------------------------
Bliskość surrealizmu literackiego i sztuk plastycznych. Ewolucja ruchu surrealistycznego w Portugalii. Surrealizm jako maska komentarza politycznego.
1. Alexandre O’Neill, "No Reino da Dinamarca"
2. Mário de Cesariny, "Pena Capital"
--------------------------------------------------------------------------
V. Współczesna portugalska poezja
--------------------------------------------------------------------------
a) Poezja kobieca XX wieku
Odbicie kobiecości we współczesnej portugalskiej poezji: poszukiwanie Innej, formalna perfekcja vs. zgłębianie własnego bólu i masochistyczny autoportret, koncept kobiecości, mityczna pamięć, umiejscowienie w kulturze, odniesienie do minionych epok.
1. Judite Teixeira, "Poemas"
2. Natália Correia, "Poemas a Rebate"
b) Literatura zaangażowana społecznie
Związek poezji z polityką: krytyka polityczna i piękno; literatura w poszukiwaniu sprawiedliwości i oporu wobec dyktatury; poezja rozumu.
1. António Gedeão, "Teatro do Mundo"
2. Sophia de Mello Breyner Andresen, "Livro Sexto"
3. Maria Velho da Costa, Maria Teresa Horta, Maria Isabel Barreno, "As Novas Cartas Portuguesas".
--------------------------------------------------------------------------
VI. Współczesna portugalska fikcja
--------------------------------------------------------------------------
Alegoria i magia jako strategie prowadzenia dyskursu; analisa portugalskiej przeszłości: między chwałą, przemocą a farsą; dialog z tradycją.
1. Sophia de Mello Breyner Andresen, “Contos Exemplares”
2. José Saramago, “Memorial do Convento”.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
==================================
Absolwent zna i rozumie:
==================================
> szeroką metalingwistyczną terminologię literaturoznawczą, treści tematyczne i orientacje badawcze związane z modernistyczną literaturą portugalską (1. i 2. modernizm) oraz różnorodność nurtów wyznaczających 2. połowę XX wieku;
> odpowiednie metody badań i analiz literackich, a także dogłębna terminologia (retoryka, wersyfikacja, studia narracyjne);
> różne techniki i podejścia do profesjonalnej analizy procesów literackich (psychoanaliza, analiza strukturalna, close reading);
> miejsce badań nad literaturą portugalską i teorią literatury w systemie nauk, a także potrzebę podejścia interdyscyplinarnego;
> zjawiska historyczne, kulturowe i literackie omawianego okresu;
> kontekst polityczny i historyczny, w którym umiejscowione są omawiane teksty (ustanowienie Republiki w Portugalii, Estado Novo, rewolucja 25 kwietnia, relacje z Europą);
> powiązania kulturowe między Portugalią i Brazylią oraz ich wpływ na współczesne życie kulturalne krajów portugalskojęzycznych.
(K_W02, K_W03, K_W04, K_W05, K_W06, K_W08, K_W09)
===========================
Absolwent potrafi:
===========================
> czyta czytać ze zrozumieniem teksty na temat literatury portugalskiej z okresu modernizmu i późniejszych epok (surrealizm, poezja konkretna, postmodernizm), a także teksty literackie z tych okresów;
> syntetyzować i problematyzować, zarówno ustnie, jak i pisemnie, teksty z bibliografii pasywnej na temat literatury portugalskiej, broniąc własnych punktów widzenia w sposób uzasadniony i wykorzystując w swoich argumentach poprawną terminologię, innych autorów oraz inną wiedzę literacką, kulturową i historyczną;
> przeprowadzić rygorystyczną i dogłębną analizę literacką, czy to w formie pisemnego eseju, prezentacji ustnej czy komunikatu akademickiego, który uwzględnia zarówno wymiar tekstowy, jak i kontekstowy, przy użyciu szerokiej terminologii literaturoznawczej;
> rozwijać pracę badawczą z rosnącą autonomią i niezależnością myślenia;
> rozpoznawać i problematyzować różne gatunki literackie oraz przypisywać teksty do odpowiedniego okresu;
> rozwijać kompetencje przy użyciu odpowiednich źródeł i opracowań;
współpracować ze specjalistami w dziedzinie literaturoznawstwa w obszarze portugalskojęzycznym.
(K_U01, K_U03, K_U04, K_U05, K_U06, K_U07, K_U08)
===========================
Absolwent jest gotów do
===========================
> krytycznej oceny własnej wiedzy i umiejętności, a tym samym zrozumienia potrzeby ciągłego doskonalenia się w duchu „uczenia się przez całe życie”;
> interakcji i komunikacji ze społecznościami portugalskojęzycznymi oraz aktywnego uczestnictwa w kulturze portugalskiej za pośrednictwem różnych form i mediów;
> być na bieżąco ze współczesnymi procesami i zjawiskami zachodzącymi w obszarze języka portugalskiego w dziedzinie literatury, a także brać odpowiedzialność za dziedzictwo kulturowe danego obszaru językowego.
(K_K01, K_K02, K_K03, K_K06, K_K07, K_K08)
Kryteria oceniania
Każdy student zostanie oceniony w następujący sposób:
1. Aktywny udział w zajęciach (10%)
2. Portfolio z aktywną bibliografią i odpowiednimi „marginaliami” w tekstach; (20%)
3. Zaliczenie dwóch ćwiczeń:
3.1 Rozmowa towarzyska na temat utworu z programu (30%)
3.2 Aktywność artystyczna nad utworem z programu (20%)
4. Pisemny test ze znajomości tematu semestru (20%)
----------
Wymagana jest systematyczność i terminowość.
Studenci mają prawo do dwóch nieusprawiedliwionych nieobecności w skali semestru. Wymagana frekwencja to co najmniej 60%.
Ocena zostanie wystawiona na podstawie następującej skali:
100%–ocena 5!
92%–99% – ocena 5
85%–91% – ocena 4,5
77%–84% – ocena 4
71%–76% – ocena 3,5
60%–70 % – ocena 3
Poniżej 60% – ocena 2
Praktyki zawodowe
Przekład tekstów literackich, nauczanie języka i literatury.
Literatura
=============================================
Bibliografia aktywna
=============================================
Amaral, Ana Luísa, org., Novas Cartas Portuguesas. Pref. De Maria de Lourdes Pintassilgo, Lisboa, Dom Quixote, 2010.
Amaral, Fernando Pinto do, org., Natália Correia – Antologia Poética, Lisboa, Dom Quixote, 2013.
Andresen, Sophia de Mello Breyner, Contos Exemplares. 30ª ed., Porto, Figueirinhas, 1996.
Espanca, Florbela, Sonetos. Lisboa: Cotovia, 2016.
Gedeão, António, Poesia Completa. Lisboa, Sá da Costa, 1990.
José Saramago, Memorial do Convento. 33ª ed., Lisboa, Caminho, 2002.
Lopes, Teresa Rita, org. Poesia de Álvaro de Campos. Lisboa, Assírio & Alvim, 2005.
Martins, Fernando Cabral e Zenith, Richard, orgs. Poesia de Alberto Caeiro. Lisboa, Assírio & Alvim, 2001.
Martins, Fernando Cabral, org. Mensagem. Lisboa, Assírio & Alvim, 2002.
O’Neill, Alexandre, Poesias Completa. Lisboa, Assírio & Alvim, 2000.
Régio, José, Poemas de Deus e do Diabo. Porto, Quasi Edições, 2006.
Silva, Fábio Mario da e Cláudia Pazos Alonzo, orgs., Judith Teixeira – Poesia e Prosa. Lisboa: Dom Quixote, 2015.
Silva, Manuela Parreira da, org. Poesia de Ricardo Reis. Lisboa, Assírio & Alvim, 2000.
Torga, Miguel, Contos da Montanha. Lisboa, Dom Quixote, 1999.
Zenith, Richard, org. O Livro do Desassossego. Lisboa, Assírio & Alvim, 1998.
Zenith, Richard, org. Poesia do Eu. Lisboa, Assírio & Alvim, 2006.
=============================================
Bibliografia pasywna
=============================================
AAVV (1990) Encontro Internacional do Centenário de Fernando Pessoa – Um Século de Pessoa. Lisboa, Secretaria do Estado da Cultura.
Arnaut, Ana Paula, and Carlos António Alves dos Reis. José Saramago. n.p.: Lisboa : Edições 70, 2008
Gouveia e Sousa, Martim de, “Régio e Judith Teixeira: em encontro, uma voz e uma «brasa ardente» de que alguém se lembrará”, w: Presenças de Sérgio (akta 8.º Encontro de Estudos Portugueses, wyd. António Manuel Ferreira), Universidade de Aveiro, 2002. [dostępne na: http://wwweuropa.blogspot.com/2006/05/rgio-e-judith-teixeira-um-encontro-uma.html]
Lisboa, Eugénio. José Régio: A Obra E O Homem. n.p.: Lisboa : Editora Arcádia, 1976.
LOURENÇO, Eduardo, “«Presença» ou a contrarrevolução no Modernismo português?”, w: Tempo E Poesia. n.p.: Porto : Editorial Inova, 1974., ss. 143-168.
Martinho, Fernando J. B. "Alexandre O'neill E Pessoa." Coloquio/Letras 97.(1987): 48-56.
MARTINS, Fernando Cabral, coord. (2008) Dicionário de Fernando Pessoa e do Modernismo Português. Editorial Caminho, Lisboa.
Pereira, Maria Helena da Rocha. "Os Mitos Classicos Em Miguel Torga." Coloquio/Letras 43.(1978): 20-32
Pizarro, Jerónimo, org. (2020) prosa antologia mínima de Fernando Pessoa, Lisboa: Tinta-da-China.
Rocha, Clara Crabbe. "A Poesia De Sophia De Mello Breyner Andresen, Ou O Culto Do Canto Magico De Orpheu." Biblos 55.(1979): 121-135
Rocha, Clara Crabbe. Espaco Autobiografico Em Miguel Torga. Coimbra: Almedina, 1977
Rodrigues, Urbano Tavares, “António Gedeão: decifrador do mundo, alquimista do sonho” w: Memórias da Academia das Ciências de Lisboa. Classe de Letras, Lisboa, t. 33 (1966-1997), ss. 157-169 [dostępny na: http://purl.pt/12157/1/estudos/urbano-tavaresrodrigues.html#1]
Silva, Maria Adelaide Coelho da. "Leitura Social De Três Poemas De António Gedeão." (1981): RCAAP
Zenith, Richard (2022) Pessoa - Uma Biografia, Lisboa: Quetzal
==================================================================
Strony internetowe przydatne w studiowaniu literatury portugalskiej
==================================================================
Arquivo Pessoa - http://arquivopessoa.net/
Associação Internacional de Lusitanistas - http://lusitanistasail.net/
E-Dicionário de Termos Literários - http://www.edtl.com.pt/
Espólio Fernando Pessoa (Biblioteca Nacional) - http://purl.pt/1000/1/
Projeto Vercial - http://alfarrabio.di.uminho.pt/vercial/intro1.htm
Página da Casa Fernando Pessoa - http://casafernandopessoa.cm-lisboa.pt/index.php?id=22333
Revista Colóquio-Letras - http://www.coloquio.gulbenkian.pt/
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: