Literatura latynoamerykańska i teoria krytyczna wobec kryzysów XXI wieku 3305-LLTK-SEM-MGR

Celem zajęć jest umożliwienie studentkom i studentom zrealizowanie innowacyjnego projektu badawczego w zakresie literatury latynoamerykańskiej i teorii literatury/komparatystyki. Podstawowym kontekstem teoretycznym będzie teoria krytyczna rozwijana w XXI wieku, a więc tradycyjna poszerzona o wątki ekokrytyczne, posthumanistyczne i dekolonialne. Skupimy się nie tylko na tekstach badaczy anglojęzycznych/o zasięgu międzynarodowym, lecz także na teoriach pochodzących z hiszpańskiego i latynoamerykańskiego kręgu kulturowego. Dodatkowo, uwzględnimy wkład polskich badaczek i badaczy w rozwój dyscypliny.

W celu ostatecznej redakcji pracy magisterskiej, będziemy ćwiczyć i poszerzać nabyte na poziomie licencjatu kompetencje prowadzenia badań oraz pisania prac naukowych, takie jak:
- wybór tematu i jego odpowiednia prezentacja;
- konstruowanie (hipo)tezy badawczej i ustalanie celu badania;
- dobór metodologii;
- „stan badań”: kwerenda biblioteczna oraz internetowa; przegląd i krytyczna analiza oraz sposoby wykorzystania źródeł;
- struktura rozpraw magisterskich, tworzenie przypisów i bibliografii, aneksów, itd.;
- styl akademicki i język używany w pracach naukowych;
- formułowanie wniosków.

Szczególny nacisk kładziony jest na umiejętność prowadzenia dogłębnej analizy tekstu. W związku z tym, podczas zajęć aktywizowana jest wiedza zdobyta na poprzednich latach studiów na zajęciach takich jak Wstęp do literaturoznawstwa oraz Literatura Ameryki Łacińskiej (I-IV) (zakładana jest znajomość materiałów ujętych w sylabusach tych przedmiotów).
Kluczowym komponentem seminarium są pogłębione ćwiczenia interpretacyjne, mające na celu rozwinięcie krytyczno-analitycznych umiejętności studentek i studentów, zarówno w lekturze tekstów literackich, jak i naukowych oraz w redagowaniu tekstów akademickich.

Formuła zajęć zakłada, w pierwszej części semestru, krytyczną lekturę źródeł teoretycznych, a następnie prezentowanie fragmetnów własnej pracy w trakcie seminarium i omawianie ich z prowadzącą oraz innymi członkami grupy. Uczestniczki i uczestnicy uczą się tworzyć i przyjmować konstruktywny feedback. Ocenie podlegać będą zarówno osoby prezentujące danego dnia referat/fragment pracy, jak również pozostałe osoby biorące udział w dyskusji, które będą musiały wykazać się umiejętnością formułowania krytycznych sądów i opinii na temat poszczególnych prezentacji oraz zadawania pytań prelegentowi/prezenterowi.

Uczestnicy i uczestniczki seminarium będą również zachęcani do aktywnego udziału w konferencjach i warsztatach organizowanych w ramach interesującego ich tematu badawczego oraz rozwijania (fragmentów) swoich prac jako artykułów naukowych.

Koordynatorzy przedmiotu

Zofia Grzesiak

Rodzaj przedmiotu

seminaria magisterskie

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Seminarium magisterskie skierowane do osób, które chciałyby zrealizować projekt badawczy poświęcony współczesnej literaturze latynoamerykańskiej. Zakłada się, że uczestniczki/uczestnicy: - mają ukończone studia I stopnia w sekcji hiszpańskiej ISIiI lub inne studia I stopnia z językiem hiszpańskim jako wykładowym i/lub posługują się swobodnie językiem hiszpańskim (min. C1); - posiadają podstawową wiedzę z zakresu metodologii badań literackich; - znają j. angielski oraz polski w stopniu umożliwiającym lekturę tekstów krytycznych; - mają umiejętność przygotowania prac pisemnych w języku hiszpańskim spełniających wymogi dyskursu akademickiego, z wykorzystaniem podstawowych ujęć teoretycznoliterackich oraz różnorodnych, rzetelnych źródeł.

Efekty kształcenia

Student_ka osiągnie następujące:
- WIEDZĘ:
K_W01, K_W05 zna zaawansowaną specyfikę metodologiczną i terminologię z zakresu teorii literatury i literatury Ameryki Łacińśkiej oraz potrafi ją twórczo rozwijać i stosować w działalności profesjonalnej, zwłaszcza w konstruowaniu pracy magisterskiej;
K_W02 zna powiązania teorii literatury i literatury latynoamerykańskiej z filozofią współczesną (np. posthumanizm, czasy postnormalne) oraz badaniami społecznymi i kulturowymi (np. dekolonialność);
K_W03 znajomość podstawowych pojęć i zasad z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego oraz rozumie potrzebę zarządzania zasobami własności intelektualnej w procesie pisania pracy magisterskiej;
K_W04, K_W06 zna aktualne tendencje w literaturze latynoamerykańskiej i jej kontekst kulturowy, w tym liczne kryzysy XXI wieku, a także zaawansowaną wiedzę o jej powiązaniach z aktualnymi trendami badawczymi, ośrodkami i szkołami naukowymi oraz aktywizmem;
- UMIEJĘTNOŚCI:
K_U01 potrafi wykorzystywać nabyte umiejętności badawcze w zakresie krytycznej analizy literatury latynoamerykańskiej, syntetyzować różne idee i poglądy, dobierać metody i rozwijać narzędzia badawcze, prezentować wyniki i proponować oryginalne rozwiązania złożonych problemów w tworzeniu innowacyjnego projektu badawczego (pracy magisterskiej);
K_U02 potrafi samodzielnie zdobywać wiedzę z zakresu literatury latynoamerykańskiej, teorii literatury i komparatystyki;
K_U03 potrafi wykorzystywać nabyte umiejętności w rozumieniu i tworzeniu wystąpień ustnych i tekstów pisanych z zastosowaniem fachowej terminologii z zakresu teorii literatury;
K_U06 komunikuje się przy użyciu różnych kanałów i technik komunikacyjnych z rówieśnikami (podczas seminariów) i specjalistami w dziedzinie literatury latynoamerykańskiej, uczestnicząc w konferencjach i wydarzeniach, podczas których może prezentować swoje badania.
- KOMPETENCJE SPOŁECZNE:
K_K01 współpraca w grupie w zakresie badań, analiz i interpretacji, a także zadań ewaluacyjnych;
K_K02 rozstrzyganie dylematów związanych z przyszłym zawodem poprzez konieczność samodzielnego wybrania problemu badawczego i opracowanie go w formie długiej pracy;
K_K03 krytyczna oceny własnej wiedzy i umiejętności w zakresie pisania pracy magisterskiej, a także ocena postępów innych studentek i studentów, przy jednoczesnym rozwijaniu zrozumienia dla potrzeby ciągłego doskonalenia i rozwoju;
K_K04 aktywne uczestnictwo w kulturze Ameryki Łacińskiej, zwłaszcza w dziedzinie jej życia literackiego, poprzez prowadzenie badań i docieranie do pisarzy i specjalistów w celu skonstruowania szerokiej bibliografii do pracy magisterskiej.

Kryteria oceniania

Zaliczenie przedmiotu będzie zależało od

- przesyłania na czas (w ustalonym z prowadzącą terminie) kolejnych fragmentów pracy,
- prezentacji referatów podczas zajęć,
- regularnego wykonywania zaplanowanych zadań,
- obecności na zajęciach (możliwe są 2 nieusprawiedliwione nieobecności; nieobecność na co najmniej połowie zajęć skutkuje niezaliczeniem przedmiotu),
- przygotowania wyznaczonych lektur i aktywnego udziału w dyskusjach.

Po pierwszym semestrze uczestniczki i uczestnicy powinni ustalić temat pracy, przygotować wstępny plan i częściową bibliografię.

Po drugim semestrze studentki i studenci powinni mieć pełną bibliografię i szczegółowy plan pracy z krótkim streszczeniem treści / pierwszą wersję wstępu. Niespełnienie tych warunków oznacza niemożliwość kontynuowania seminarium w następnym roku.

Po zakończeniu trzeciego semestru (pierwszego semestru drugiego roku) uczestniczki i uczestnicy powinni przygotować co najmniej jeden rozdział pracy oraz zaprezentować fragmenty analiz (min. 10 stron A4) wykonanych w trakcie badań.

Na koniec czwartego semestru (drugiego semestru drugiego roku) studentki i studenci powinni przedstawić ostateczną wersję pracy magisterskiej.

PRACA MUSI ZOSTAĆ WYKONANA SAMODZIELNIE, BEZ UŻYCIA NARZĘDZI SZTUCZNEJ INTELIGENCJI. SI może zostać wykorzystana na ostatnim etapie pracy do tłumaczenia cytatów z języków obcych i tłumaczenia streszczenia pracy na inne języki, pod warunkiem ostatecznej rzetelnej redakcji przez autorkę-autora pracy. Można korzystać z narzędzi wyszukiwania typu Scopus AI.

Praktyki zawodowe

Literatura

Zakres literatury będzie dobrany indywidualnie do wybranych tematów prac.
Pozycje podstawowe dla wszystkich uczestniczek i uczestników seminarium:

PODRĘCZNIKI:
Bal, Mieke, "Teoría de la narrativa (Una introducción a la narratología)", Madrid 1990.
Burzyńśka, Anna, M.P. Markowski, "Teorie literatury XX wieku. Podręcznik", Kraków 2009.
Culler, Jonathan, "Breve introducción a la teoría literaria", Barcelona 2000.
Eco, Umberto, "Seis paseos por los bosques narrativos", Barcelona 1996.
Genette, Gérard, "Figuras III", Barcelona 1989.
Genette, Gérard, "Palimpsestos", Madrid1989.
Guillén, Claudio (1985), "Entre lo uno y lo diverso: introducción a la literatura comparada: (ayer y hoy)", Barcelona, Tusquets, 2005.
Hühn, Peter et al. (eds.): the living handbook of narratology. Hamburg: Hamburg University. http://www.lhn.uni-hamburg.de/.
Hutcheon, Linda "La política de la parodia posmoderna", Criterios, La Habana, edición especial de homenaje a Bajtín, 1993, pp. 187-203.
Nayar, Pramod K. "Contemporary Literary and Cultural Theory: From Structuralism to Ecocriticism", Pearson Education India 2010.
Selden, Raman et.al, "La teoría literaria contemporánea", Barcelona 2010.
Tyson, Lois "Critical Theory Today: A User-Friendly Guide", London-New York 2014.
Valles Calatrava, José R. "Teoría de la narrativa (Una perspectiva sistemática)", Iberoamericana Vervuert, 2008.

TEORIA:
Bakke, Monika, „Bio-transfiguracje. Sztuka i estetyka posthumanizmu”, Wydawnictwo UAM, 2015.
Braidotti, Rosi, “El conocimiento posthumano”, Gedisa, 2019.
Brumal. Revista de Investigación sobre lo fantástico, VOL. 10 NÚM. 1 (2022) NÚMERO ESPECIAL: LO FANTÁSTICO ANDINO (SIGLOS XX Y XXI) Y MANIFESTACIONES DEL MONSTRUO FANTÁSTICO EN LA FICCIÓN CONTEMPORÁNEA, https://revistes.uab.cat/brumal/issue/view/20.
Fiedorczuk, Julia, “Cyborg w ogrodzie. Wprowadzenie do ekokrytyki”, Wydawnictwo Naukowe Katedra, 2015.
Foucault, Michel, “Las palabras y las cosas”, Siglo XXI, 1968.
Gajewska, Agnieszka (red.), “Teorie wywrotowe. Antologia przekładów”, Wydawnictwo Poznańskie, 2012.
Gallego Cuiñas, Ana, "Feminismo y literatura (argentina) mundial: Selva Almada, Mariana Enríquez y Samanta Schweblin", en: Literatura latinoamericana mundial: dispositivos y disidencias / coord. por Gustavo Guerrero, Jorge J. Locane, Benjamín Oltra y Martín de los Santos, Gesine Müller, 2020, págs. 71-96.
Gallego Cuiñas, Ana (ed.). “Novísimas: las narrativas latinoamericanas y españolas del siglo XXI”, Iberoamericana Vervuert, 2021, https://doi.org/10.31819/9783968690872.
Giorgi, Gabriel "Formas comunes. Animalidad, cultura, biopolítica", Eterna cadencia, 2014.
Heffes, Gisela "Introducción. Para una ecocrítica latinoamericana: entre la postulación de un ecocentrismo crítico y la crítica a un antropocentrismo hegemónico", Revista de Crítica Literaria Latinoamericana, no. 79 (2014), pp. 11-34.
Jauregi, Carlos. "Canibalia. Canibalismo, calibanismo, antropofagia cultural y consumo en América Latina", Casa de las Américas, 2005.
Kurlat Ares, S., G., De Rosso, E. (2021). Peter Lang Companion to Latin American Science Fiction. New York, United States of America: Peter Lang Verlag. Retrieved May 29, 2026, from 10.3726/b14354.
Mignolo, Walter D. "El pensamiento decolonial: desprendimiento y apertura. Un manifiesto", en: El giro decolonial: reflexiones para una diversidad epistémica más allá del capitalismo global, Santiago Castro-Gómez y Ramón Grosfoguel (comp.), Bogotá: Siglo del Hombre Editores, 2007.
Quijano, Aníbal. “Coloniality and modernity/rationality”, en: Mignolo, Walter; Escobar, Arturo (eds.). Globalization and the decolonial option. Routledge, 2010. p. 22-32.
Revista Iberoamericana, vol. 89 (282-283), numer specjalny: "Escritoras latinoamericanas del siglo XXI", 2023.
Roas, David "Tras los límites de lo real. Una definición de lo fantástico", Páginas de Espuma, 2011.
Royo Hernández, Simón, "Pasajes al posthumanismo: historia y escritura", Madrid 2012.
Sardar, Ziauddin. “Welcome to postnormal times”. Futures, v. 42, n. 5, p. 435-444, jun. 2010. Disponible en: https://doi.org/10.1016/j.futures.2009.11.028.
Suvin, Darko, “On the Poetics of the Science Fiction Genre”, College English, Vol. 34, No. 3, 1972, pp. 372-382.
Weinstock, Jeffrey A. (ed.), "The Monster Theory Reader", University of Minnesota Press, 2020.