Literatura Hiszpanii II 3305-LH2-21
Zajęcia stanowią przegląd głównych nurtów i konwencji w historii liryki hiszpańskiej; możemy podzielić je na trzy bloki tematyczne, odpowiadające poszczególnym epokom w ujęciu chronologicznym. Pierwszy z nich obejmuje początki liryki tradycyjnej Półwyspu Iberyjskiego, późnośredniowieczną twórczość Jorgego Manrique, renesansową poezję dworską oraz poezję mistyczną, jak i barokowy kulteranizm i konceptyzm w liryce. Drugi blok jest poświęcony przede wszystkim epoce romantyzmu oraz przełomowi modernistycznemu (Pokolenie ’98), stanowiącym kluczowe źródło poezji nowoczesnej. Trzeci zaś, koncentruje się na poezji XX i XXI wieku, poczynając od twórczości poetów Pokolenia ’27, przez poezję powojenną (m.in. José Hierro, Claudio Rodríguez), aż po współczesne teksty poetyckie i teksty piosenek analizowane jako wariant poezji lirycznej. Celem zajęć jest zarówno przekrojowe ukazanie najważniejszych procesów zachodzących w literaturze hiszpańskiej na przestrzeni wieków, jak i zapoznanie studentów z kluczowymi tekstami hiszpańskiej poezji lirycznej oraz rozwijanie umiejętności interpretacji, analizowania struktury wierszowanej i rozumienia utworów, mających zasadniczy wpływ zarówno na kulturę Półwyspu Iberyjskiego, jak i kulturę europejską.
Tematy poszczególnych zajęć:
1. Arte mayor i arte menor - odwieczne rozdwojenie. Wprowadzenie do liryki średniowiecznej na Półwyspie Iberyjskim (Andaluzyjska jarcha, Kastalijska liryka tradycyjna: villancico i zéjel, romancero, uczona poezja kleryków)
2. Jorge Manrique, "Coplas a la muerte de su padre"
3. Renesansowa poezja dworska (Garcilaso de la Vega, Fray Luis de León)
4. Poezja mistyczna (św. Jan od Krzyża i św. Teresa od Jezusa)
5. Poezja barokowa: kulteranizm. (Luis de Góngora)
6. Barokowy konceptyzm (Francisco de Quevedo)
7. Preromantyzm i poezja romantyczna w literaturze hiszpańskiej (José de Espronceda, "El estudiante de Salamanca" (fragment poematu), Gustavo Adolfo Bécquer, Rosalía de Castro)
8. Przełom modernistyczny: Pokolenie ’98. (Juan Ramón Jiménez, Antonio Machado)
9. Pokolenie ’27
10. Federico García Lorca: "Romancero gitano", "Poeta en Nueva York"
11. Pokolenie poetów powojennych (m. in. Claudio Rodriguez, José Hierro)
12. Hiszpańska poezja współczesna (m.in. Juan Manuel Romero, Vicente Luis Mora, Teresa Soto)
13. Tekst piosenki jako tekst poetycki (Rosalía, "El mal querer") i zjawisko instapoezji
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Wiedza:
Słuchacz wymienia i definiuje tak epoki w historii literaturze hiszpańskiej (począwszy od literatury dawnej aż do współczesności), jak i nurty, konwencje, motywy i nawiązania obecne w hiszpańskiej poezji lirycznej i epickiej. Analizuje i interpretuje teksty poetyckie w języku hiszpańskim, z uwzględnieniem właściwego kontekstu historyczno-literackiego. Zna gatunki literackie, zarówno epikę wierszem, jak i gatunki liryczne (jarcha, cantiga de amigo, villancico, zéjel, sonet, cantar de gesta, romanca). Rozróżnia i definiuje estetyki właściwe dla epok, charakteryzuje nurty i tendencje estetyczne takie jak poezja Mester de Cleresía, poezja dworska, mistycyzm, kulteranizm, konceptyzm, modernizm, estetyka Pokolenia ’98 i Pokolenia ’27, instapoezja. Wymienia także głównych poetów i poetki z danego okresu oraz charakteryzuje ich twórczość. (K_W02, K_ W03, K_W04, K_W05)
Umiejętności:
Student czyta ze zrozumieniem tekst poetycki w języku hiszpańskim, przyporządkowuje go do epoki i wskazuje na elementy zgodne z kulturą umysłową danego okresu. Dokonuje analizy metrycznej i stylistycznej wierszowanych gatunków epickich oraz lirycznych (jarcha, cantiga de amigo, villancico, zéjel, sonet, cantar de gesta, romanca). Redaguje krótką wypowiedź pisemną z zakresu analizy metrycznej i stylistycznej utworu poetyckiego w języku hiszpańskim, identyfikuje zastosowane figury retoryczne i określa ich funkcje, a także przygotowuje wystąpienie ustne dotyczące tekstów będących przedmiotem zajęć. W analizie i interpretacji poezji hiszpańskiej posługuje się podstawowymi ujęciami teoretycznymi, paradygmatami badawczymi i pojęciami właściwymi dla literaturoznawstwa oraz historii poezji lirycznej i epickiej. Porównuje realizacje danego motywu (np. miłość dworska, konwencje w liryce miłosnej, przedstawienie kobiety, poezja autotematyczna, tematyka metafizyczna i religijna) na podstawie wierszy z różnych epok lub wierszy różnych autorów z jednego okresu, a także rozpoznaje powiązania poezji hiszpańskiej z procesami historyczno-kulturowymi. (K_U01, K_U02, K_U03, K_U04, K_U05, K_U06, K_U07)
Kompetencje społeczne:
Student planuje i organizuje swoją pracę, pracuje zarówno indywidualnie, analizując teksty poetyckie, jak również rozdziela zadania i dyskutuje w kilkuosobowych grupach nad wskazanym zagadnieniem oraz prezentuje wyniki pracy w grupie, w zwięzłej kilkominutowej wypowiedzi. Podejmuje refleksję nad wynikami swojej pracy, odnosząc się do wniosków przedstawionych przez pozostałe grupy. Sporządza pisemną analizę tekstu (w formie wejściówki), a także zabiera głos w trakcie zajęć, proponując własne interpretacje, wykraczające poza ramy kanonicznych odczytań, świadczące o krytycznej lekturze, powiązanej niekiedy z właściwym sobie kontekstem społecznym i kulturowym. Formułuje min. jedno stanowisko z uzasadnieniem na każde 15 minut zajęć. Jest gotów do aktywnego uczestnictwa w kulturze Hiszpanii oraz śledzenia współczesnych procesów i zjawisk zachodzących w poezji hiszpańskiej. Rozumie potrzebę ciągłego doskonalenia się i rozwoju. (K_K01, K_K02, K_K03, K_K04).
Kryteria oceniania
Metody dydaktyczne:
• Metoda odwróconej klasy
• Metoda Jigsaw
• Prezentacja
• Dyskusja
• Mini-wykład
Kryteria oceniania
Uczestnicy konwersatorium będą oceniani na podstawie następujących kryteriów:
- Obecność: 87%, tj. dopuszczalne są dwie nieobecności nieusprawiedliwione w trakcie semestru (15 zajęć). Student_ka może odrobić nieobecność, przychodząc na dyżur i prezentując interpretację jednego z utworów analizowanych na zajęciach. W przypadku frekwencji poniżej 50%, student_ka uzyska ocenę nieklasyfikowany (NK).
- Aktywność = kryterium punktowe max.10 punktów: uczestnictwo w dyskusji – student_ka formułuje min. jedno stanowisko z uzasadnieniem na 15 min. zajęć (5 punktów) + wejściówki obejmujące analizę metryczną i stylistyczną (5 punktów); próg zaliczenia 30%. Punkty za aktywność są punktami dodatkowymi liczonymi łącznie z punktacją z egzaminu; wymagane jest zaliczenie trzech wejściówek. Aktywność uwzględnia tak dobrowolność wypowiadania się na zajęciach, jak i trudności osób lękowych, unikających publicznego zabierania głosu.
- Egzamin: pisemny egzamin końcowy składający się z dwóch części – część analityczna (18 punktów) i część historyczno-literacka (18 punktów); próg zaliczenia 50%
Skala ocen: powyżej 36 pkt [powyżej 100%] – 5! (celujący); 35 – 33 pkt [100% - 90%] – 5 (bardzo dobry), 32 – 30 pkt [89%- 83%] – 4,5 (dobry plus); 29 – 27 pkt [80%-75%] – 4 (dobry); 26 – 23 pkt[72%-64%] – 3,5 (dostateczny plus); 22 – 18 pkt [61% - 50%] – 3 (dostateczny)
Skala oceniania pytań (egzamin pisemny, pytania otwarte):
6 punktów – odpowiedź pełna, oddająca bardzo dobrą znajomość kontekstu historyczno-literackiego i terminów teoretycznych wprowadzonych na zajęciach, bardzo wysokie umiejętności analizy i interpretacji tekstu poetyckiego oraz łączenia w analizie poziomu formalnego wiersza i kreowania znaczeń. Widać w odpowiedzi własny sposób myślenia, pogłębioną refleksję podjętą nad tekstem, nawet wykraczającą poza wioski wysnute w trakcie zajęć, brak błędów merytorycznych.
5 punktów – odpowiedź pełna, oddająca bardzo dobrą znajomość kontekstu historyczno-literackiego i terminów teoretycznych wprowadzonych na zajęciach, wysokie umiejętności analizy i interpretacji tekstu poetyckiego oraz łączenia w analizie poziomu formalnego wiersza i kreowania znaczeń. Widać refleksję podjętą nad tekstem, brak błędów merytorycznych.
4 punkty – odpowiedź zasadniczo pełna, oddająca bardzo dobrą znajomość kontekstu historyczno- literackiego, opanowanie przekazanych treści i terminów teoretycznych wprowadzonych na zajęciach; dobry poziom analizy metrycznej i stylistycznej. Odpowiedź nie wykracza jednak poza wnioski wysnute w trakcie zajęć, brak błędów merytorycznych, drobne nieścisłości lub niedopowiedzenia dotyczące szczegółów.
3 punkty – odpowiedź ogólna, oddająca jednak znajomość kontekstu historyczno-literackiego, i opanowanie podstawowych treści przekazanych na zajęciach; dostateczny poziom analizy metrycznej i stylistycznej; brak w odpowiedzi w pełni skutecznego zastosowania terminów teoretycznych podanych na zajęciach, mógł się pojawić pojedynczy błąd lub nieścisłość dotycząca wiadomości historyczno-literackich.
2 punkty – odpowiedź niepełna, bardzo ogólna, oddająca znajomość podstawowych wiadomości dotyczących kontekstu historyczno-literackiego; niewystarczające odniesienia do wiadomości z zakresu metryki i stylistyki. Brak w odpowiedzi zastosowania terminów teoretycznych lub zupełnie błędne ich zastosowanie, pokazujące niezrozumienie terminów teoretycznych podanych na zajęciach, nieścisłości dotyczące wiadomości historyczno-literackich.
1 punkt – odpowiedź zdawkowa i ogólna, podająca pojedynczą prawdziwą informację zgodną z tematem, ale ujawniająca brak znajomości kontekstu historyczno-literackiego, zasad metryki oraz organizacji stylistycznej wiersza; brak w odpowiedzi zastosowania terminów teoretycznych lub zupełnie błędne ich zastosowanie, pokazujące niezrozumienie terminów podanych na zajęciach, błędy merytoryczne i nieścisłości dotyczące wiadomości historyczno-literackich.
0 punktów – brak odpowiedzi lub odpowiedź bardzo ogólna i zdawkowa, ujawniająca brak znajomości kontekstu historyczno-literackiego, zasad metryki oraz organizacji stylistycznej; brak w odpowiedzi zastosowania terminów lub zupełnie błędne ich zastosowanie, pokazujące niezrozumienie zagadnień podanych na zajęciach, błędy merytoryczne i nieścisłości dotyczące wiadomości historyczno-literackich.
Użycie narzędzi SI:
Stosujemy się do ogólnych wytycznych URK, które są podane: https://dokumenty.uw.edu.pl/dziennik/DURK/Lists/Dziennik/Attachments/134/DURK.2023.98.UURK.98.pdf
Literatura
Bibliografia:
Antología de la Generación del 27, (1997), red. Esperanza Ortega, Madrid, Grupo Anaya.
Antología de la poesía romántica, (1996), red. Manuel Altolaguirre, Mardid, Espasa-Calpe,
Baczyńska, Beata, (2014), Historia literatury hiszpańskiej, Warszawa, PWN.
Bécquer, Gustavo Adolfo, (1980), Rimas y leyendas, Madrid, Espasa-Calpe,
Castro, Rosalía de, (1972) Obras comletas, recopilación y estudio biobibliográfico „Rosalía de Castro el dolor de vivir” de Victoriano Garcia Marti, Madrid, Aguilar.
Castro, Rosalía de, (1998), Cantares gallegos, red. Ricardo Carballo Calero, Madrid, Cátedra.
Centros de gravedad. Poesía española en el siglo XXI (Una antología), ed. de José Andújar Almansa, Valencia, Pre-Textos, La Cruz del Sur, 2018.
Claudio Rodríguez, Francisko Brines, José Hierro, José Ángel Valente, Ángel González. Cinco poeta españoles contemporáneos: pięciu współczesnych poetów hiszpańskich, (1997), tłum. Maria Filipowicz-Rudek, Carlos Marrodán Casas, Warszawa, Instytut Cervantesa, Wydawnictwo Małe.
Espronceda, José de, (1978), El estudiante de Salamanca, ed. de José Moreno Villa, Madrid, Espasa-Calpe.
Friedrich, Hugo, (1959), Estructura de la lírica moderna. De Baudelaire a nuestros días. Barcelona, Seix Barral.
Friedrich, Hugo, (1978), Struktura nowoczesnej liryki, Warszawa, PIW.
García de la Concha, Víctor, (1992), La poesia española de 1935 a 1975, Vol.I. De la preguerra a los años oscuros, 1935-1944, Madrid, Cátedra.
García de la Concha, Víctor, (1992), La poesía española de 1935 a 1975, Vol.II De la poesía existencial a la poesía social 1944-1950, Madrid, Cátedra.
García López, José, (1959), Historia de la literatura española, New York, Las Americas Publishing Company.
García Lorca, Federico, (1992), Romancero cygańskie=Romancero gitano, tłum. Irena Kuran-Bogucka, Gdynia, "Mitel".
García Lorca, Federico, (2000), Poema del cante jondo. Romancero gitano, ed. de Allen Josephs y Juan Caballero, Madrid, Cátedra.
García Lorca, Federico, (2017), Poeta en Nueva York, ed. de María Clementa Millán, Madrid, Cátedra.
Góngora, Luis de, (1991), Poesía selecta, ed. de Antonio Pérez Lasheras y José María Micó, Madrid, Taurus.
Jiménez, Juan Ramón, (1957), Sonetos espirituales: (1914-1915), ed. Ricardo Gullón, Madrid, Afrodisio Aguado.
Jiménez, Juan Ramón, (1958), Antolojía poética, Buenos Aires, Editorial Losada.
Jiménez, Juan Ramón, (2002), Poezje, red. Janusz Strasburger, tłum. Agnieszka Dzisiewska, Warszawa, Anagram.
Lewis, Clive, Staples, (1974), The Discarded Image: An Introduction to Medieval and Renaissance Literature, cambridge, Cambridge University Press.
Lewis, Clive Staples, (2008), Odrzucony obraz. Wprowadzenie do literatury średniowiecznej i renesansowej, tłum. Witold Ostrowski, Kraków, Znak.
Machado, Antonio, (1979), Poesías completas, prólogo de Manuel Alvar, Madrid, Espasa-Calpe.
Machado, Antonio, (2005), Poezje, tłum. Janusz Strasburger, Kraków, Miniatura.
Manrique, Jorge, (1979), Poesía, Madrid, Cátedra.
Mora, Vicente Luis (2012), El lectoespectador, Barcelona, Seix Barral.
Poesía española: ensayo de métodos y límites estilísticos: Garcilaso, Fray Luis de León, San Juan de la Cruz, Góngora, Lope de Vega, Quevedo, (1962) ed. de Dámaso Alonso, Madrid, Gredos.
Poesías castellanas completas, (1979), ed. de Elias L. Rivers, Madrid, Editorial Castalia.
Poetas españoles de la Generación del 27, (1977), T.1, T.2, red. Francisco M. Mota, La Habana, Editorial Arte y Literatura.
Poesía en mutación, (2010), red. Antonio Jiménez Morato, Barcelona, Ediciones Alpha Decay.
Quevedo, Francisco de, (1989), Poemas escogidos, ed., intr. y notas de José Manuel Blecua, Madrid, Editirial Castalia.
Romero, Juan Manuel, (2014), Desaparecer, Valencia, Pre-Textos.
Rosalía, album El mal querer (2018).
San Juan de la Cruz (1997), Poesía, ed. de Domingo Ynduráin, Madrid, Cátedra.
Santa Teresa de Jesús (1990), Poesías y Exclamaciones, Barcelona, Ediciones 29.
Teresa Soto, (2008), Un poemario, Madrid, Ediciones Rialp.
Urrutia Jorge, (1982), Antonio Machado y Juan Ramón Jiménez: la superación del Modernismo, Madrid, Editorial Cincel.