Metodologia i źródła w badaniach historycznych i kulturowych: między Hiszpanią a Ameryką I 3305-HN1-1U
O czym są te zajęcia?
To proseminarium pomoże Ci przejść od zainteresowania humanistyką do samodzielnych badań. Nauczysz się, jak pracuje badacz: jak zadawać pytania badawcze, analizować źródła i unikać najczęstszych błędów.
Zamiast teorii „dla teorii”, skupimy się na praktyce pracy badawczej – takiej, którą wykorzystasz przy pisaniu pracy magisterskiej.
Czego się nauczysz?
Po zajęciach będziesz potrafić: krytycznie analizować różne typy źródeł (teksty, obrazy, film, Internet), rozpoznawać manipulacje i fałszerstwa historyczne, prowadzić kwerendę biblioteczną i archiwalną (także online), korzystać z cyfrowych narzędzi badawczych, świadomie wybierać metodologię do własnego tematu, formułować własne pytania badawcze.
Dlaczego to ważne?
Kultura oraz historia Hiszpanii i Ameryki Łacińskiej to nie tylko wydarzenia, ale także pamięć i jej polityczne wykorzystanie, spory o interpretację przeszłości, różne sposoby opowiadania historii.
Na zajęciach zobaczysz, jak powstaje wiedza i kto ją tworzy.
Jak pracujemy?
Analizujemy konkretne przypadki (Hiszpania i Ameryka Łacińska), pracujemy na różnych typach źródeł (archiwa, film, Internet, oral history), dyskutujemy i testujemy metody w praktyce, przygotowujemy się do własnych projektów badawczych.
Program naszych zajęć:
1. Jak myśli badacz? Wprowadzenie do metodologii
2. Czy źródła mówią prawdę?
3. Jak zmieniała się historia jako nauka?
4. Rewolucja w historiografii
5. Pamięć jako źródło wiedzy
6. Obrazy jako źródło informacji
7. Jak badać współczesność?
8. Genealogia – jako narzędzie badawcze
9. Film jako źródło wiedzy o kulturze i historii
10. Fałszerstwa i polityka historyczna
11. Czy w badaniach można ufać AI i Wikipedii?
12. Podcasty i nagrania – historia w nowych mediach
13. Jak robić kwerendę online? Biblioteki cyfrowe i bazy danych
14. Kto tworzy wiedzę o Ameryce Łacińskiej? Dyskurs i władza
15. Dekolonizacja badań - nowe podejścia badawcze
Co wyróżnia ten kurs?
Łączy klasyczne metody z nowymi mediami, pokazuje historię jako narzędzie interpretacji świata, a nie tylko jako zbiór faktów, przygotowuje bezpośrednio do pisania pracy magisterskiej, uczy kompetencji przydatnych także poza akademią (analiza informacji, krytyczne myślenie).
|
W cyklu 2025Z:
Celem proseminarium jest zapoznanie studentów i studentek z podstawowymi narzędziami metodologicznymi z zakresu historii (w tym historii kultury), niezbędnymi do przeprowadzenia samodzielnej analizy i napisania pracy magisterskiej z tej dyscypliny. Proponowany program zajęć obejmuje m.in. takie zagadnienia jak paleografia hiszpańska, ikonografia, studia nad pamięcią, antropologia historyczna czy falsyfikacje. Podczas zajęć studenci i studentki uczą się krytyki źródeł historycznych na wybranych przykładach z historii Hiszpanii oraz Ameryki, a także zdobywają umiejętności niezbędne do samodzielnego przeprowadzenia kwerend archiwalnych i bibliotecznych. Innym ważnym aspektem podjętym podczas zajęć jest wykorzystanie najnowszych narzędzi informatycznych (np. bazy danych) w badaniach historycznych oraz świadome i krytyczne korzystanie z dostępnych zasobów cyfrowych. Proponowana tematyka zajęć: Zajęcia prowadzone są w języku hiszpańskim, ale lektury przedmiotu wymagają również znajomości języka angielskiego. |
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2024Z: | W cyklu 2025Z: |
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Ogólnie: w sali mieszany: w sali i zdalnie | W cyklu 2024Z: w sali | W cyklu 2025Z: w sali |
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Po ukończeniu zajęć studentka i student posiadają pogłębioną wiedzę na temat specyfiki przedmiotowej i metodologicznej nauk historycznych oraz nauk o kulturze, ze szczególnym uwzględnieniem historii kultur, etnografii, genealogii, antropologii historycznej i etnohistorii. Potrafią tę wiedzę twórczo rozwijać oraz wykorzystywać w działalności profesjonalnej. Rozumieją różne formy komunikacji naukowej, zwłaszcza na przykładzie badań z zakresu historii kultury, oraz posługują się zaawansowaną terminologią właściwą dla studiowanego kierunku. Znają i rozumieją kluczowe pojęcia i koncepcje, takie jak analiza dyskursu, ikonografia, krytyka źródeł, krytyka dekolonialna, egodokumenty, pamięć historyczna, kulturowa i zbiorowa czy tradycja wynaleziona. Dostrzegają powiązania filologii iberyjskiej z innymi dziedzinami nauk humanistycznych i społecznych. Posiadają również wiedzę z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego oraz rozumieją znaczenie zarządzania zasobami własności intelektualnej. Orientują się w zjawiskach naukowych i kulturowych charakterystycznych dla krajów hiszpańskojęzycznych Ameryki Łacińskiej oraz Hiszpanii, w tym w aktualnych kierunkach badań i ich relacjach z innymi dyskursami humanistycznymi. Znają terminologię, teorie i metodologie właściwe dla nauk historycznych oraz nauk o kulturze i religii, a także współczesne osiągnięcia ośrodków i szkół badawczych w tych obszarach (S2K_W01–S2K_W06).
Po ukończeniu zajęć studentka i student potrafią wykorzystać nabyte umiejętności badawcze do krytycznej analizy wytworów kultury i zjawisk społecznych w krajach hiszpańskojęzycznych Ameryki Łacińskiej oraz w Hiszpanii. Są zdolni do syntezy różnych idei i stanowisk, doboru metod oraz konstruowania adekwatnych narzędzi badawczych, a także opracowywania i prezentowania wyników badań, co umożliwia im samodzielne i twórcze rozwiązywanie złożonych problemów w obrębie nauk historycznych oraz nauk o kulturze i religii. Potrafią rozpoznawać różne typy narracji historycznej i poddawać je krytycznej ocenie pod względem formalnym i językowym. Są przygotowani do samodzielnego zdobywania wiedzy, w tym prowadzenia kwerend z wykorzystaniem cyfrowych baz danych. Dysponują podstawowymi kompetencjami z zakresu paleografii nowożytnej, umożliwiającymi odczytywanie manuskryptów w języku hiszpańskim. Potrafią rozwijać własne kompetencje badawcze oraz podejmować autonomiczne działania sprzyjające planowaniu i rozwojowi kariery zawodowej. Sprawnie posługują się językiem specjalistycznym w komunikacji ustnej i pisemnej, szczególnie w obszarze historii oraz nauk o kulturze (S2K_U01; S2K_U02; S2K_U03).
Po ukończeniu zajęć student i studentka jest gotów/gotowa współdziałania w grupie, przyjmując w niej różne role (S2K_K01).
Kryteria oceniania
Warunkiem zaliczenia zajęć jest:
1. Dwa krótkie zadania (łącznie 60% oceny):
- Zadanie 1 (30%) – krytyczne streszczenie wybranego podcastu
- Zadanie 2 (30%) – przygotowanie i krótkie omówienie bibliografii do wskazanego tematu (na podstawie bibliotek cyfrowych)
2. Aktywność na zajęciach (20%)
Udział w dyskusjach opartych na przeczytanych wcześniej tekstach źródłowych i opracowaniach metodologicznych.
3. Obecność (20%)
Regularne uczestnictwo w zajęciach.
- Możliwe są 2 nieusprawiedliwione nieobecności.
Literatura
Przykładowa literatura (może ulec zmianie):
Francisco Alía Miranda (2016), Métodos de investigación histórica, Madrid, Editorial Sintesis. Capítulo II “El método y las técnicas de investigación histórica”, pp. 29-60.
Pérex Agorreta, María Jesús, coord. (2013) Métodos y técnicas de investigación histórica I. Madrid, Universidad Nacional de Educación a Distancia: 49-60. Salazar Rodríguez, María Angélica y Laurent, Muriel “Guía básica de análisis de fuentes primarias”. Acceso: https://leo.uniandes.edu.co/guia-basica-de-analisis-de-fuentes-primarias/
David Benjamin Castillo Murillo, La causalidad histórica: la aporía entre el agente y la estructura en algunas corrientes historiográficas del siglo XX. Elementos para su discusión actual, Letras históricas, no.21, 2019 https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2448-83722019000200215
Braudel, Fernand (1976). El Mediterráneo y el mundo mediterráneo en la época de Felipe II. Madrid, Fondo de Cultura Económica. Vol. I. Cap. V, punto IV. (408-433)
David Mariezkurrena Iturmendi, La historia oral como método de investigación histórica, Gerónimo de Uztariz, núm. 23/24, 2008, pp. 227-233
Panofsky, Edwin (1985) El significado de las artes visuales, Madrid, Alianza: 45-58.
José Luis Escalona-Victoria, La etnografía, el presente y la idea de historia, LiminaR vol.18 no.1, 2020
https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1665-80272020000100024
Heriberto Antonio García, La genealogía como investigación histórica en Foucault, Diseminaciones, 2023
https://revistas.uaq.mx/index.php/diseminaciones/article/view/145/1386#info
Alvira, Pablo (2011) “El cine como fuente para la investigación histórica: Orígenes, actualidad y perspectivas”. Revista Digital de la Escuela de Historia. 3(4): 135-152.
Inoue, Yukitaka (2013) “El significado de los Títulos primordiales para los pueblos coloniales y actuales”.
Acceso: https://www.kufs.ac.jp/ielak/pdf/kiyou13_02.pdf
Silveira Andretta, Pedro Ivo (2011) “El blog como fuente de información: consideraciones sobre InfoBCI”. Simbiosis. 8 (1-2): 1-3.
Acceso: http://eprints.rclis.org/18904/1/El%20blog%20como%20fuente%20de%20informaci%C3%B3n%20consideraciones%20sobre%20InfoBCI.pdf
Badanelli Rubio, Ana María y Ossenbach Sauter, Gabriela (2009) “Hacer Historia en la era digital: nuevas formas de acceso a las fuentes y de conservación del patrimonio”. En: El largo camino hacia una educación inclusiva: la educación especial y social del siglo XIX a nuestros días: XV Coloquio de Historia de la Educación, coord. por María Reyes Berruezo Albéniz, Susana Conejero López. Pamplona-Iruñea, 29, 30 de junio y 1 de julio de 2009, Vol. 2: 661-670.
Acceso: https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=6&ved=2ahUKEwj9-uCxuPjkAhULFpoKHUXaASUQFjAFegQIARAC&url=https%3A%2F%2Fdialnet.unirioja.es%2Fdescarga%2Farticulo%2F2964256.pdf&usg=AOvVaw3l-85-3CDdDA2E77oPHL2t
David Gómez Arredondo, América Latina y el “discurso colonial”: perspectivas críticas, De Raíz Diversa vol. 2, núm. 4, 2015, pp. 79-99
https://biblioteca.clacso.edu.ar/Mexico/ppel-unam/20160627032334/David_Gomez._America_Latina_y_el_discurso_colonial-perspectivas_criticas.pdf
|
W cyklu 2025Z:
Przykładowa literatura (może ulec zmianie): Francisco Alía Miranda (2016), Métodos de investigación histórica, Madrid, Editorial Sintesis. Capítulo II “El método y las técnicas de investigación histórica”, pp. 29-60. Pérex Agorreta, María Jesús, coord. (2013) Métodos y técnicas de investigación histórica I. Madrid, Universidad Nacional de Educación a Distancia: 49-60. Salazar Rodríguez, María Angélica y Laurent, Muriel “Guía básica de análisis de fuentes primarias”. Acceso: https://leo.uniandes.edu.co/guia-basica-de-analisis-de-fuentes-primarias/ David Benjamin Castillo Murillo, La causalidad histórica: la aporía entre el agente y la estructura en algunas corrientes historiográficas del siglo XX. Elementos para su discusión actual, Letras históricas, no.21, 2019 https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2448-83722019000200215 Braudel, Fernand (1976). El Mediterráneo y el mundo mediterráneo en la época de Felipe II. Madrid, Fondo de Cultura Económica. Vol. I. Cap. V, punto IV. (408-433) David Mariezkurrena Iturmendi, La historia oral como método de investigación histórica, Gerónimo de Uztariz, núm. 23/24, 2008, pp. 227-233 Panofsky, Edwin (1985) El significado de las artes visuales, Madrid, Alianza: 45-58. José Luis Escalona-Victoria, La etnografía, el presente y la idea de historia, LiminaR vol.18 no.1, 2020 https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1665-80272020000100024 Heriberto Antonio García, La genealogía como investigación histórica en Foucault, Diseminaciones, 2023 https://revistas.uaq.mx/index.php/diseminaciones/article/view/145/1386#info Alvira, Pablo (2011) “El cine como fuente para la investigación histórica: Orígenes, actualidad y perspectivas”. Revista Digital de la Escuela de Historia. 3(4): 135-152. Inoue, Yukitaka (2013) “El significado de los Títulos primordiales para los pueblos coloniales y actuales”. Acceso: https://www.kufs.ac.jp/ielak/pdf/kiyou13_02.pdf Silveira Andretta, Pedro Ivo (2011) “El blog como fuente de información: consideraciones sobre InfoBCI”. Simbiosis. 8 (1-2): 1-3. Acceso: http://eprints.rclis.org/18904/1/El%20blog%20como%20fuente%20de%20informaci%C3%B3n%20consideraciones%20sobre%20InfoBCI.pdf Badanelli Rubio, Ana María y Ossenbach Sauter, Gabriela (2009) “Hacer Historia en la era digital: nuevas formas de acceso a las fuentes y de conservación del patrimonio”. En: El largo camino hacia una educación inclusiva: la educación especial y social del siglo XIX a nuestros días: XV Coloquio de Historia de la Educación, coord. por María Reyes Berruezo Albéniz, Susana Conejero López. Pamplona-Iruñea, 29, 30 de junio y 1 de julio de 2009, Vol. 2: 661-670. Acceso: https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=6&ved=2ahUKEwj9-uCxuPjkAhULFpoKHUXaASUQFjAFegQIARAC&url=https%3A%2F%2Fdialnet.unirioja.es%2Fdescarga%2Farticulo%2F2964256.pdf&usg=AOvVaw3l-85-3CDdDA2E77oPHL2t David Gómez Arredondo, América Latina y el “discurso colonial”: perspectivas críticas, De Raíz Diversa vol. 2, núm. 4, 2015, pp. 79-99 https://biblioteca.clacso.edu.ar/Mexico/ppel-unam/20160627032334/David_Gomez._America_Latina_y_el_discurso_colonial-perspectivas_criticas.pdf |
Uwagi
|
W cyklu 2024Z:
Forma i kryteria zaliczenia przedmiotu mogą ulec zmianie w zależności od aktualnej sytuacji epidemicznej. Równoważne warunki zaliczenia zostaną ustalone zgodnie z wytycznymi obowiązującymi na Uniwersytecie Warszawskim, w porozumieniu z uczestnikami zajęć. |
W cyklu 2025Z:
Forma i kryteria zaliczenia przedmiotu mogą ulec zmianie w zależności od aktualnej sytuacji epidemicznej. Równoważne warunki zaliczenia zostaną ustalone zgodnie z wytycznymi obowiązującymi na Uniwersytecie Warszawskim, w porozumieniu z uczestnikami zajęć. |