Historia Ameryki prekolumbijskiej 3305-HAP-11

Student/ka zna i rozumie podstawową terminologię, przedmiot i kierunki badań nad historią przedhiszpańskiej Ameryki; najważniejsze wydarzenia z historii oraz istotne aspekty kultury przedkolonialnej Mezoameryki i andyjskiego obszaru Ameryki Południowej (K_W03; K_W06).

Student/ka potrafi czytać ze zrozumieniem teksty źródłowe i opracowania naukowe dotyczące prekolumbijskiej historii Ameryk; przedstawić własne poglądy i opinie, dyskutować na temat zagadnień związanych z historią Ameryki prekolumbijskiej; rozpoznawać różne gatunki tekstów z zakresu historii omawianych obszarów, umiejscowić je w ogólnym kontekście historyczno-kulturowym oraz przeprowadzić ich analizę z użyciem podstawowej terminologii i właściwych metod; samodzielnie zdobywać wiedzę z wykorzystaniem odpowiednich źródeł (tekstów źródłowych, opracowań monograficznych, itp.); posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi, paradygmatami badawczymi i pojęciami właściwymi dla badań historycznych nad kulturami przedhiszpańskimi (K_U01; K_U02; K_U03; K_U04; K_U07).

Student/ka jest gotów/gotowa do krytycznej oceny własnej wiedzy i umiejętności, a także rozumie potrzebę ciągłego doskonalenia się i rozwoju; aktywnego uczestnictwa w kulturze studiowanego regionu korzystając z różnych form i mediów oraz do pracy w sposób autonomiczny; śledzenia współczesnych procesów i zjawisk zachodzących w kulturze Ameryki Łacińskiej powiązanych z jej przedhiszpańskim dziedzictwem (K_K01; K_K03; K_K04).

Obecność na zajęciach jest obowiązkowa. W całym semestrze dopuszczalne są 2 nieusprawiedliwione nieobecności. Za każdą kolejną nieobecność nieusprawiedliwioną ocena końcowa ulega obniżeniu o pół stopnia. Aby zaliczyć przedmiot, można mieć w semestrze łącznie maks. 50% nieobecności (usprawiedliwionych i/lub nieusprawiedliwionych). Więcej niż 50% nieobecności skutkuje nieklasyfikowaniem. Zwolnienia, w tym lekarskie, można dostarczyć w ciągu 14 dni od powrotu na uczelnię, w późniejszym terminie zwolnienia nie będą uwzględniane, a nieobecność będzie uważana za nieusprawiedliwioną.
2 razy w semestrze można odrobić nieobecność poprzez odpowiedź ustną na dyżurze po uprzednim umówieniu się z prowadzącą (dotyczy to wyłącznie okresu, w którym trwają zajęcia dydaktyczne, w sesji nie będzie to już możliwe).
W ramach bieżącej weryfikacji efektów uczenia się osób studiujących, na początku każdych zajęć będą przeprowadzane krótkie sprawdziany (wejściówki), potwierdzające przeczytanie ze zrozumieniem zadanej lektury. Niezaliczonych wejściówek nie można poprawiać. Nieusprawiedliwiona nieobecność na zajęciach jest równoznaczna z niezaliczeniem wejściówki. Osoba studiująca ma możliwość zaliczenia w innym terminie sprawdzianów z tych zajęć, w których nie uczestniczyła i ma za nie zwolnienie lekarskie. Zaliczenie wszystkich wejściówek gwarantuje podwyższenie oceny końcowej o pół stopnia.
Warunkiem przystąpienia do egzaminu końcowego jest:
- zaliczenie 65% wejściówek, przeprowadzanych na początku każdych zajęć (możliwe 35% sprawdzianów niezaliczonych w całym semestrze, w tym te, wynikające z nieobecności osoby studiującej).
- nie więcej niż 50% nieobecności (usprawiedliwionych i/lub nieusprawiedliwionych)
Warunkiem zaliczenia zajęć jest dopuszczenie do egzaminu i uzyskanie z niego min. 65% punktów. Egzamin składa się z pytań testowych i pytań otwartych. Egzamin odbędzie się w formie stacjonarnej. W przypadku niemożności zorganizowania egzaminu w formie stacjonarnej odbędzie się on online za pośrednictwem platformy Google Meet oraz formularza Google Classroom lub platformy Kampus UW.

-

Na zajęciach omawiane będą wybrane fragmenty z wymienionych niżej pozycji. Szczegóły zostaną podane po rozpoczęciu zajęć.

Literatura do pierwszej części semestru:
Blanton, Richard (2006). „Powstawanie cywilizacji w Mezoameryce”. W: Goran Burenhult (red.), Wielkie Cywilizacje. Bielsko-Biała: Wyd. Debit, s. 229–233.
Clendinnen, Inga (1996). Aztekowie. Próba interpretacji. Warszawa: PIW.
Cortés, Hernán (1997). Listy o zdobyciu Meksyku. Tłum. Maria Mróz i Ryszard Tomicki. Gdańsk: Novus Orbis.
Durán, Diego (2006). Historia de las Indias de Nueva España e Islas de la Tierra Firme. Meksyk: Editorial Porrúa.
Grube, Nikolai (red.) (2001). Majowie. Niezwykła cywilizacja. Warszawa: Wyd. Buchmann.
Karttunen, Frances, Lockhart, James (1987). The Art of Nahuatl Speech: The Bancroft Dialogues. UCLA Latin American Studies, vol. 65.
Kettunen, Harri, Helmke, Christopher (2011). Wprowadzenie do Hieroglifów Majów. Tłum. Boguchwała Tuszyńska. Materiały pokonferencyjne. Kopenhaga: XVI Europejska Konferencja Majanistyczna.
Landa, fray Diego de (1937). Yucatan Before and After the Conquest. Tłum. William Gates. Dostęp online: http://www.sacred-texts.com/nam/maya/ybac/index.htm.
Legend of the Suns. W: History and Mythology of the Aztecs. The Codex Chimalpopoca (1998). Tłum. John Bierhorst. Tucson: University of Arizona Press.
López Austin, Alfredo, López Lujan, Leonardo (2001). El pasado indígena. Meksyk: El Colegio de México, Fideicomiso Historia de las Américas, Fondo de Cultura Económica.
Marcus, Joyce, Flannery, Kent (2000). „Cultural Evolution in Oaxaca: The Origins of the Zapotec and Mixtec Civilizations”. W: R. Adams, M. MacLeod (red.), The Cambridge History of the Native Peoples of the Americas. Cambridge: Cambridge University Press, s. 358–406.
Martin, Simon, Grube, Nikolai (2000). Chronicle of the Maya Kings and Queens. Londyn: Thames & Hudson.
Mikulska, Katarzyna (2009). „Prekolumbijskie cywilizacje Mezoameryki”. W: Marcin F. Gawrycki (red.), Dzieje kultury latynoamerykańskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 73–84.
Olko, Justyna (2007). Mitologie Świata. Aztekowie. Warszawa: Rzeczpospolita S.A., New Media Concept.
Olko, Justyna (2010). Meksyk przed konkwistą. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Olko, Justyna, Źrałka, Jarosław (2008). W krainie czerni i czerwieni. Warszawa: WUW.
Pool, Christopher (2007). Olmec Archaeology and Early Mesoamerica. Cambridge: Cambridge University Press.
Popol Vuh. Księga Majów o początkach życia oraz chwale bogów i władców (2007). Tłum. Dennis Tedlock; tłum. na język polski Izabela Szybilska. Gliwice: Wyd. Helion.
Sahagún, Bernardino de (2007). Rzecz z dziejów Nowej Hiszpanii. Księgi I, II, III. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.
Sahagún, fray Bernardino de (2006). Historia general de las cosas de la Nueva España. Meksyk: Porrúa.
Sahagún, fray Bernardino de (2002). Historia general de las cosas de Nueva España. Tomo II. Meksyk: Conaculta, Cien de México.
Sahagún, fray Bernardino de (1950–1982). Florentine Codex. General History of the Things of New Spain. Tłum. z nahuatl Charles Dibble i Arthur J. O. Anderson. Santa Fe: The School of American Research and the University of Utah, t. 8, 10.
Stuart, David. The Arrival of Strangers. Teotihuacan and Tollan in Classic Maya History. Dostęp online: http://www.mesoweb.com/pari/publications/news_archive/25/strangers/strangers.html.
Szemiński, Jan, Ziółkowski, Mariusz (2006). Mity, rytuały i polityka Inków. Warszawa: PIW.
Tomicki, Ryszard (1988). „Źródła do dziejów przedhiszpańskiego Meksyku. I. Historia Meksyku (1548?)”. Etnografia Polska, XXXII, s. 49–79.
Tomicki, Ryszard (1984). Tenochtitlan 1521. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.
Torquemada, fray Juan de (1986). Monarquía Indiana. Meksyk: Ed. Porrúa.
Tuszyńska, Boguchwała (2007). Mitologie Świata. Majowie. Warszawa: Rzeczpospolita S.A., New Media Concept.
Velasquez García, Erik (2016). Nowa Historia Meksyku. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Strony internetowe
FAMSI – http://www.famsi.org/
Museo Nacional de Antropología (Meksyk) – http://www.mna.inah.gob.mx/index.php?option=com_sppagebuilder&view=page&id=4708&Itemid=538
Muzeum Templo Mayor (Meksyk) – http://www.templomayor.inah.gob.mx/

Literatura do drugiej części semestru:
Arguedas, José María (1985). Bogowie i ludzie z Huarochiri. Tłum. Jan Szemiński. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Campbell, Lyle, Grondona, Verónica (2012). The Indigenous Languages of South America: A Comprehensive Guide. Boston.
Cobo SJ, Bernabé. Historia del Nuevo Mundo. W: Jan Szemiński, Mariusz Ziółkowski (2006), Mity, rytuały i polityka Inków. Warszawa: PIW.
Coe, Michael, Snow, Dean, Benson, Elizabeth (1997). Wielkie kultury świata. Ameryka prekolumbijska. Warszawa: Penta.
Collapiña, Supno i in. (1989). Relacja o potomkach i rządach Inków i o tym, jak dokonano ich podboju. W: Jan Szemiński (red.), Dzieje Inków przez nich samych opisane. Warszawa.
Guaman Poma de Ayala, Felipe (2005). Nueva Crónica y Buen Gobierno. Tom I. Słownik i tłum. Jan Szemiński. Meksyk–Lima: Fondo de Cultura Económica.
Hunt, L. Terry, Lipo, P. Carl (2007). „Chronology, Deforestation, and ‘Collapse’: Evidence vs. Faith in Rapa Nui Prehistory”. Rapa Nui Journal, 21(2), s. 85–97.
Kula, Marcin (1987). Historia Brazylii.
McEwan, Colin, Borrero, Luis, Prieto, Alfredo (1997). Patagonia: Natural History, Prehistory and Ethnography at the Uttermost End of the Earth. Princeton.
Makowski, Krzysztof (2010). „Horizontes y cambios lingüísticos en la prehistoria de los Andes centrales”. Boletín de Arqueología PUCP, nr 14.
Makowski, Krzysztof (2008). „Andean Urbanism”. W: Helaine Silverman, William Isbell (red.), Handbook of South American Archaeology.
Molina, Cristóbal de (2015). Ritos y fábulas de los Ingas. W: Inkowie o Inkach. Antologia. Spolszczył, przypisami i komentarzami opatrzył Jan Szemiński. Warszawa: Wydział „Artes Liberales” UW.
Moore, Jerry D. (2014). A Prehistory of South America. Ancient Cultural Diversity on the Least Known Continent.
Pachacuti Yamqui Salcamaygua, Joan de Santacruz (1989). Opowieść o starożytnościach Królestwa Peru. W: Jan Szemiński (red.), Dzieje Inków przez nich samych opisane. Warszawa.
Pizarro, Pedro (1995). Relacja o odkryciu i podboju Królestwa Peru. Tłum. Maria Mróz. Gdańsk: Novus Orbis.
Politis, Gustavo (2008). „The Pampas and Campos of South America”. W: Helaine Silverman, William Isbell (red.), Handbook of South American Archaeology.
Rostworowski, María (2004). Historia Państwa Inków. Warszawa: CESLA UW, Biblioteka Narodowa.
Routledge, Scoresby (1917). „The Bird Cult of Easter Island”. Folklore, XXVIII(4), s. 337–355.
Ryn, Zdzisław Jan (2013). Wyspa Wielkanocna. Eskulap na Rapa Nui. Kraków.
Szemiński, Jan, Ziółkowski, Mariusz (2006). Mity, rytuały i polityka Inków. Warszawa: PIW.
Szykulski, Józef (2005). Pradzieje Południowego Peru. Rozwój kulturowy Costa Extremo Sur. Wrocław.
Ziółkowski, Mariusz (2007). „Posłowie”. W: María Rostworowski, Historia Państwa Inków. Warszawa: PIW.
Ziółkowski, Mariusz (2012). „Dlaczego przegrali, czyli o grzechu pychy w polityce”. Przegląd Akademicki, cz. I.
Vargas, Patricia, Cristino, Claudio, Izaurieta, Roberto (2006). 1000 años en Rapa Nui: Arqueología del asentamiento humano en la Isla de Pascua. Santiago de Chile: Editorial Universitaria.
Vega, Inca Garcilaso de la (2000). O Inkach uwagi prawdziwe. Tłum. i przypisy Jan Szemiński. Warszawa: Wydawnictwo TRIO, CESLA UW, Ambasada Peru w Polsce.