Gramatyka opisowa języka portugalskiego w wariancie brazylijskim II 3305-GOJPB-21
Przedmiot jest kontynuacją kursu gramatyki opisowej brazylijskiej odmiany języka portugalskiego I. Zajęcia mają charakter teoretyczno-praktyczny i są przeznaczone dla osób posiadających znajomość języka portugalskiego umożliwiającą analizę podstawowych tekstów językoznawczych oraz wykonywanie ćwiczeń gramatyczno-tekstowych.
Kurs koncentruje się na wybranych zagadnieniach opisu współczesnej portugalszczyzny brazylijskiej, przede wszystkim na relacji między strukturą języka, znaczeniem, kontekstem użycia oraz organizacją tekstu. Osoby studiujące poznają podstawowe pojęcia z zakresu semantyki, pragmatyki, lingwistyki tekstu i argumentacji, a następnie stosują je w analizie przykładów pochodzących z różnych typów wypowiedzi.
Zakres tematyczny zajęć obejmuje:
- semantykę leksykalną, znaczenie wyrazów, relacje znaczeniowe i polisemię,
- referencję, deiksę osobową, przestrzenną, czasową i tekstową,
- implikatury, presupozycje i znaczenie kontekstowe,
- teorię aktów mowy i jej zastosowanie w analizie portugalszczyzny brazylijskiej,
- grzeczność językową, strategie uprzejmości i relacje między językiem a sytuacją społeczną,
- spójność i koherencję tekstową,
- mechanizmy referencji, anafory, katafory, elipsy i rekurencji tematycznej,
- organizację informacyjną wypowiedzi,
- podstawowe struktury argumentacyjne w tekstach opiniodawczych i akademickich,
- analizę wybranych tekstów brazylijskich z zastosowaniem terminologii gramatycznej, semantycznej, pragmatycznej i tekstologicznej.
Zajęcia obejmują krótkie omówienia teoretyczne, analizę przykładów, ćwiczenia indywidualne, pracę w parach i małych grupach, dyskusję oraz zadania przygotowywane poza zajęciami.
Zasady korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji: korzystanie z narzędzi SI jest dopuszczalne wyłącznie jako pomoc w porządkowaniu notatek, przygotowywaniu listy pytań, wstępnej korekcie językowej oraz samodzielnym ćwiczeniu materiału gramatycznego. Niedopuszczalne jest przedstawienie odpowiedzi, ćwiczeń, analiz tekstowych lub prac pisemnych wygenerowanych przez SI jako pracy własnej. Osoba studiująca musi samodzielnie wykonać analizę językową i umieć wyjaśnić zastosowane pojęcia oraz rozwiązania. W przypadku wykorzystania narzędzi SI w przygotowaniu zadania należy wskazać zakres tego użycia.
Zastrzeżenie dotyczące treści: kurs zasadniczo nie obejmuje materiałów zawierających przemoc, wulgarny język ani eksplicytne treści erotyczne. Jeżeli pojedynczy przykład językowy lub tekst autentyczny będzie zawierał treści potencjalnie trudne w odbiorze, prowadzący poinformuje o tym osoby studiujące przed jego omówieniem.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Ogólnie: w sali | W cyklu 2025Z: mieszany: w sali i zdalnie w sali lektura monograficzna | W cyklu 2026Z: mieszany: w sali i zdalnie w sali lektura monograficzna |
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Po ukończeniu kursu osoba studiująca:
Wiedza
- definiuje i wyjaśnia podstawowe pojęcia z zakresu semantyki, pragmatyki, lingwistyki tekstu i argumentacji stosowane w opisie brazylijskiej odmiany języka portugalskiego (K_W02, K_W05).
- charakteryzuje wybrane zjawiska gramatyczne, semantyczne i pragmatyczne współczesnej portugalszczyzny brazylijskiej oraz wskazuje ich funkcje w wypowiedzi i tekście (K_W03, K_W05).
- opisuje relacje między strukturą językową, znaczeniem, kontekstem komunikacyjnym, rejestrem i stylem funkcjonalnym w tekstach portugalskojęzycznych (K_W04, K_W05).
Umiejętności
- analiza przykłady użycia portugalszczyzny brazylijskiej z zastosowaniem podstawowej terminologii semantycznej, pragmatycznej i tekstologicznej (K_U01, K_U04).
- rozpoznaje mechanizmy referencji, deiksy, presupozycji, implikatury, spójności i koherencji w wybranych tekstach portugalskojęzycznych (K_U03, K_U04).
- interpretuje strukturę argumentacyjną krótkich tekstów opiniodawczych i akademickich, wskazując tezę, argumenty, kontrargumenty oraz środki językowe wzmacniające perswazyjność wypowiedzi (K_U04, K_U06).
- formułuje w języku portugalskim krótką analizę pisemną lub ustną wybranego zjawiska gramatycznego, semantycznego, pragmatycznego albo tekstowego (K_U07, K_U08).
Kompetencje społeczne
- krytycznie ocenia własną wiedzę językową i rozpoznaje potrzebę dalszego doskonalenia kompetencji w zakresie analizy portugalszczyzny brazylijskiej (K_K01, K_K02).
- uczestniczy w pracy grupowej i dyskusji akademickiej, uzasadniając swoje stanowisko oraz odnosząc się do analiz zaproponowanych przez inne osoby (K_K03, K_K04).
- śledzi współczesne zjawiska językowe zachodzące w brazylijskiej odmianie języka portugalskiego i rozumie ich znaczenie dla komunikacji społecznej oraz akademickiej (K_K08).
Kryteria oceniania
Zajęcia prowadzone są z wykorzystaniem następujących metod:
- analiza przykładów językowych,
- ćwiczenia gramatyczno-semantyczne i tekstowe,
- praca indywidualna,
- krótka analiza tekstu,
- konsultacja błędów i omówienie wyników ćwiczeń.
Przedmiot kończy się egzaminem pisemnym przeprowadzanym w sesji egzaminacyjnej. Ocena końcowa jest wystawiana na podstawie wyniku egzaminu.
Egzamin obejmuje:
- pytania sprawdzające znajomość podstawowych pojęć z zakresu semantyki, pragmatyki, lingwistyki tekstu i argumentacji,
- zadania analityczne dotyczące wybranych zjawisk gramatycznych, semantycznych, pragmatycznych i tekstowych w brazylijskiej odmianie języka portugalskiego,
- krótką analizę fragmentu tekstu lub wypowiedzi z zastosowaniem terminologii omawianej na zajęciach.
Egzamin stanowi 100% oceny końcowej. Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest uzyskanie co najmniej 60% punktów z egzaminu.
Ćwiczenia, zadania wykonywane w trakcie semestru oraz praca na zajęciach mają charakter przygotowawczy i służą bieżącemu utrwalaniu materiału oraz przygotowaniu do egzaminu. Nie stanowią odrębnych składników oceny końcowej.
Proponowana skala ocen:
60-67%: 3,0
68-75%: 3,5
76-83%: 4,0
84-91%: 4,5
92-100%: 5,0
Dopuszczalna liczba nieobecności nieusprawiedliwionych: 2 spotkania. Przekroczenie tego limitu wymaga wykonania dodatkowego zadania wskazanego przez prowadzącego, obejmującego materiał z opuszczonych zajęć. Nieodrobienie nieobecności ponad limit może skutkować brakiem możliwości potwierdzenia osiągnięcia efektów uczenia się realizowanych podczas zajęć. Nieobecność na więcej niż połowie spotkań uniemożliwia zaliczenie przedmiotu w zwykłym trybie.
Praktyki zawodowe
-
Literatura
Literatura podstawowa
Basso, Renato. 2019. Descrição do português brasileiro. São Paulo: Parábola.
Cançado, Márcia. 2008. Manual de semântica. Belo Horizonte: Editora da UFMG.
Castilho, Ataliba T. de. 2010. Nova gramática do português brasileiro. São Paulo: Contexto.
Cavalcante, Mônica Magalhães. 2011. Os sentidos do texto. São Paulo: Contexto.
Koch, Ingedore Grünfeld Villaça. 2021. Introdução à linguística textual: trajetória e grandes temas. 2. ed., 4. imp. São Paulo: Contexto.
Perini, Mário A. 2017. Gramática descritiva do português brasileiro. Petrópolis: Vozes.
Literatura uzupełniająca
Azeredo, José Carlos de. 2018. Gramática Houaiss da língua portuguesa. São Paulo: Publifolha.
Bagno, Marcos. 2012. Gramática pedagógica do português brasileiro. São Paulo: Parábola.
Ilari, Rodolfo. 2001. Introdução à semântica: brincando com a gramática. São Paulo: Contexto.
Koch, Ingedore Grünfeld Villaça; Elias, Vanda Maria. 2016. Escrever e argumentar. São Paulo: Contexto.
Marcuschi, Luiz Antônio. 2008. Produção textual, análise de gêneros e compreensão. São Paulo: Parábola.
Neves, Maria Helena de Moura. 2011. Gramática de usos do português. São Paulo: Editora Unesp.