Fonologia hiszpańska z perspektywy fonologii generatywnej 3305-FHPF-U

Fonologia jest działem językoznawstwa, który rozwinął się intensywnie w XX wieku i pozostaje bardzo aktywny również w XXI wieku, będąc przedmiotem badań prowadzonych w ramach różnych podejść i perspektyw (strukturalizm, generatywizm itp.). Celem kursu jest zapoznanie studentów z jednym z tych podejść – podejściem generatywnym – poprzez omówienie jego historii oraz identyfikację głównych nurtów rozwojowych. W tym celu zostanie przedstawiony zestaw ogólnych problemów fonologii języka hiszpańskiego oraz rozwiązań proponowanych w kolejnych etapach rozwoju tej dyscypliny.
TEMAT 1:
Czym jest fonologia? Różnice między fonetyką a fonologią. Podstawowe narzędzia pracy fonologa. Reprezentacja ortograficzna; transkrypcja i transliteracja. Alfabety fonetyczne: Międzynarodowy Alfabet Fonetyczny (IPA) oraz alfabet RFL (Revista de Fonología Española). Zastosowanie IPA w literaturze generatywnej.
TEMAT 2:
Dalsze narzędzia analizy: fonem i alofony. Reprezentacja fonetyczna i fonologiczna. Inwentarz fonemów samogłoskowych i spółgłoskowych języka hiszpańskiego. Klasyfikacja fonemów języka hiszpańskiego w kategoriach cech dystynktywnych. Inwentarz cech fonologicznych stosowany w fonologii generatywnej.
TEMAT 3:
Fonologia hiszpańska a fonologia języka hiszpańskiego. Historiografia fonetyki i fonologii hiszpańskiej. Zarys historii fonologii: (I) (pre)historia, (II) fonologia strukturalistyczna

TEMAT 4:
Zarys historii fonologii (IV): Fonologia generatywna. Początki i chronologia: 1) klasyczna fonologia generatywna (The Sound Pattern of English, SPE); 2) modele nieliniowe - fonologia autosegmentalna, fonologia leksykalna, fonologia metryczna i fonologia prozodyczna -; 3) teoria optymalności.
TEMAT 5:
Zarys historii fonologii (IV): Pewne kontrowersje: fonologie (post)generatywne? Fonologia CVCV; fonologia (fonologie) „bezkontekstowa”. Fonologie formalne: Fonologia formalna w (hiszpańskiej) domenie?

W cyklu 2025Z:

Fonologia jest dziedziną językoznawstwa, która rozwinęła się w XX wieku, nadal bardzo popularną i badaną w obecnym stuleciu, o czym świadczą różne podejścia i perspektywy badawcze (strukturalizm, generatywizm itp.). Celem tego kursu jest zapoznanie studentów z jednym z tych podejść, generatywizmem, poprzez prześledzenie jego historii i zidentyfikowanie jego głównych nurtów. Aby osiągnąć ten cel, przedstawiona zostanie seria ogólnych zagadnien fonologii hiszpańskiej i różnych rozwiązań, które zostały zaprezentowane.
W ramach tego kursu student zapozna się z historią i metodami pracy fonologii hiszpańskiej w ramach gramatyki generatywnej. To podejście zostało wybrane ze względu na zainteresowanie gramatyki generatywnej historiią i filozofią nauki. Studenci otrzymają niezbędne narzędzia fonologiczne, aby móc śledzić rozwój tej dyscypliny od późnych lat sześćdziesiątych XX wieku do dnia dzisiejszego.
TEMAT 1:
Czym jest fonologia, jakie są różnice między fonetyką a fonologią? Podstawowy zestaw narzędzi dla początkującego fonologa. Reprezentacja ortograficzna; operacje transkrypcji i transliteracji. Alfabety: Międzynarodowy Alfabet Fonetyczny i Alfabet RFL (Journal of Spanish Phonology).
TEMAT 2:
Więcej narzędzi: fonem i alofony. Reprezentacja fonetyczna i reprezentacja fonologiczna. Spis fonemów samogłoskowych i spółgłoskowych w języku hiszpańskim. Klasyfikacja charakterystycznych cech fonemów języka hiszpańskiego.
TEMAT 3:
Fonologia hiszpańska i fonologia języka hiszpańskiego. Historiografia hiszpańskiej fonetyki i fonologii. Krótka historia fonologii (I): (pre)historia, (II) fonologia strukturalistyczna.
TEMAT 4:
Krótka historia fonologii (II): Fonologia generatywna. Początki i chronologia: 1) klasyczna fonologia generatywna (The Sound Pattern of English, SPE); 2) modele nieliniowe - fonologia autosegmentalna, fonologia leksykalna, fonologia metryczna i fonologia prozodyczna -; teoria optymalności.
TEMAT 5:
Krótka historia fonologii (III): Pewne kontrowersje: fonologie (post)generatywne? Fonologia CVCV; fonologia (fonologie) „bezkontekstowa”. Fonologie formalne: Fonologia formalna w (hiszpańskiej) domenie?

Rodzaj przedmiotu

fakultatywne

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Aby osiągnąć cele kursu, student powinien posiadać podstawową wiedzę z zakresu językoznawstwa, odpowiadającą tej nabytej w pierwszych latach studiów uniwersyteckich, a także wykazywać zainteresowanie refleksją teoretyczną. Ponadto, w przypadku studentów niebędących rodzimymi użytkownikami języka hiszpańskiego, oczekuje się kompetencji językowej w języku hiszpańskim na poziomie co najmniej B2 według CEFR.

Koordynatorzy przedmiotu

Cesar Diez Plaza

Efekty kształcenia

metodologiczne z innymi pokrewnymi dyscyplinami, takimi jak fonologia strukturalistyczna (K_W04);
• zasady dotyczące kompetencji językowych niezbędnych do analizy i interpretacji tekstów językoznawczych ilustrujących zagadnienia omawiane w kursie (K_W05).

Umiejętności
Student potrafi:
• wyszukiwać, selekcjonować i wykorzystywać literaturę oraz artykuły z zakresu fonologii języka hiszpańskiego, stosując podstawowe kryteria oceny akademickiej (K_U01);
• zdobywać wiedzę i rozwijać podstawowe umiejętności analizy fonologicznej na podstawie materiałów i lektur prowadzonych pod kierunkiem nauczyciela (K_U02);
• identyfikować podstawowe problemy analizy fonologicznej języka hiszpańskiego oraz narzędzia opisu stosowane w proponowanych rozwiązaniach (K_U03);
• rozpoznawać główne nurty i modele fonologiczne (strukturalizm oraz kolejne etapy generatywizmu) i umiejscawiać je w rozwoju historycznym językoznawstwa (K_U04);
• identyfikować i wybierać poprawne odpowiedzi w testach obiektywnych, stosując wiedzę teoretyczną z zakresu fonologii generatywnej języka hiszpańskiego zdobytą w trakcie kursu (K_U05).
Kompetencje społeczne
Student potrafi:
• rozwijać postawę krytyczną i refleksyjną wobec postulatów i założeń fonologii generatywistycznej prezentowanych w trakcie kursu (K_K01);
• rozwijać zdolność samooceny oraz autonomicznego doskonalenia użycia akademickiego języka hiszpańskiego w analizie fonologii generatywistycznej (K_K02);
• wykazywać gotowość do samodzielnego śledzenia, zgodnie z własnymi zainteresowaniami akademickimi, aktualnych debat i kierunków rozwoju w fonologii języka hiszpańskiego, w szczególności w ramach fonologii generatywistycznej (K_K03).

Kryteria oceniania

Ze względu na teoretyczny charakter przedmiotu, metodologia pracy opiera się na prezentacjach prowadzonych przez nauczyciela. Prezentacje te będą wspierane materiałami wizualnymi przygotowanymi przez prowadzącego (prezentacje PowerPoint) oraz materiałami drukowanymi (kserokopie). W trakcie zajęć prowadzący będzie zachęcał studentów do aktywnego udziału, prezentując treści ukierunkowane na refleksję (pytania), sprzyjające przyswajaniu wiedzy.

KRYTERIA OCENY KURSU

Kurs zostanie oceniony za pomocą testu wielokrotnego wyboru na koniec kursu. Ten rodzaj oceny został wybrany ze względu na różne poziomy znajomości języka hiszpańskiego, które może prezentować grupa uczniów: od uczniów z poziomem B2 języka hiszpańskiego (zgodnie z CEFR) do uczniów, dla których hiszpański jest językiem ojczystym (uczniowie pochodzący z programów wymiany międzynarodowej). Zamknięte odpowiedzi typu testowego pozwalają nauczycielowi ocenić przyswojenie wiedzy teoretycznej ucznia bez znaczenia jego kompetencji językowych.

Student musi uczestniczyć w 60% zajęć składających się na kurs, aby móc przystąpić do testu wielokrotnego wyboru.

Praktyki zawodowe

Literatura

Anderson, S. R. (1990). La fonología en el siglo XX. Madrid: Visor.
Aguilar, L. (2005). “A vueltas con el problema de las semiconsonantes y las semivocales” Verba: Anuario galego de filoloxia, 32. 121-142
Bale, Alan, and Charles Reiss. 2018. Phonology: A formal introduction. Cambridge, MA: MIT Press.
Comsky, N., Halle, M. (1979). Principios de fonología generativa. Madrid: Fundamentos
Hara, M,. (1970): “En defensa del concepto “fonema” conta la fonología generativa de la escuela de Chomsky”. Actas del III Congreso de la Asociación Internacional de Hispanistas. México. 435-442
Hualde, J.I. (2013). Los Sonidos del español: Spanish Language Edition. Cambridge University Press.
Iranzo, Valeriano. 2005: “Filosofía de la ciencia e historia de la ciencia”. Quaderns de filòsofía i ciència, 35, pp. 19-43
Martínez Celdrán, E. (1977). “¿Una insuficiencia en los rasgos fonéticos descritos por N. Chomsky y M. Halle?”. RESL, 7(1). 87-96.
Martínez Celdrán, E., Romera Barrios, L. (2007). “Historiografía de la fonética y fonología españolas”. Historiografía en el ámbito hispánico. Madrid: Arco Libros. 119-160
Núñez Cedeño, R. A, Morales-Front, A. (1999). Fonología generativa contemporánea de la lengua española. Washington: Georgetown University Press.
Schane, Sanford A. (1979). Introducción a la fonología generativa. Labor: Barcelona.
Scheer, Tobias. 2004: A lateral theory of phonology. Vol 1: What is CVCV, and why should it be? Mouton de Gruyter, Berlin.
Scheer, Tobias. 2012: Direct Interface and One-Channel Translation. A Non-Diacritic Theory of the Morphosyntax-Phonology Interface. Vol.2 of A Lateral Theory of phonology. Mouton de Gruyter, Berlin.
Sorbet, P. (2018). “Consideraciones acerca de las consonantes róticas”. Lublin studies in modern languages and literatura, 42 (I), 67-80.
Volenec, Veno & Reiss, Charles. 2020: “Formal Generative Phonology”. Radical: A Journal of Phonology, 2, pp.1-148.
INNA BIBLIOGRAFIA:
Oprócz powyższej bibliografii nauczyciel zapewni uczestnikom kursu inne materiały istotne dla rozwoju każdego z tematów.

W cyklu 2025Z:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 3305-FHPF-U w USOSweb