Emigranci słowiańscy w krajach Ameryki Łacińskiej (wkład w rozwój cywilizacyjno-kulturowy) 3305-ESAL-01
Słowianie w krajach Ameryki Łacińskiej to głównie potomkowie imigrantów z Europy Środkowej i Wschodniej (Polacy, Ukraińcy, Chorwaci, Serbowie, Czesi, Bułgarzy), którzy osiedlali się tam masowo od końca XIX wieku. Sądzi się powszechnie, że ze względu na społeczny charakter emigracji słowiańskiej diaspora ta dysponowała niewielkim potencjałem twórczym i intelektualnym. Dorobek ten jednak – co prawda rozproszony po znacznych obszarach czasu i przestrzeni Ameryki Łacińskiej – jest całkiem spory, zarówno w sensie znaczenia, jak i rozmiarów. Oczywiście, analizując proces asymilacji emigrantów słowiańskich z kulturą hiszpańskojęzyczną lub portugalskojęzyczną, należy pamiętać, iż odbywał się on nie bez problemów. Tym niemniej wzbogacili oni kultury lokalne, zachowując swoje tradycje oraz przynależność etniczną, które dostarczają wielu inspirujących tematów do badań naukowych. W międzyczasie diaspora ta uległa dużym przeobrażeniom wewnętrznym, zmieniło się jej miejsce w wieloetnicznych i wielokulturowych społeczeństwach Ameryki Łacińskiej, a jej wywodzący się z nizin społecznych przedstawiciele zdobyli wysoką pozycję społeczną.
Tematy szczegółowe zajęć:
1. Drogi prowadzące imigrantów słowiańskich do krajów Ameryki Łacińskiej;
2. Osadnictwo rolnicze;
3. Słowiańscy inżynierowie w krajach Ameryce Łacińskiej;
4. Udział imigrantów słowiańskich w badaniach i pracach geologicznych;
5. Wkład imigrantów słowiańskich w poznawanie flory i fauny krajów Ameryki Łacińskiej
6. Imigranci słowiańscy w służbie wojskowej krajów Ameryki Łacińskiej;
7. Udział imigrantów słowiańskich w odkryciach geograficznych i pracach etnograficznych;
8. Działalność naukowa imigrantów słowiańskich na uniwersytetach i w instytutach badawczych;
9. Działalność imigrantów słowiańskich w różnych dziedzinach życia społeczeństw Latynoameryki;
10. Praca słowiańskich lekarzy;
11. Rola słowiańskiego duchowieństwa;
12. Uczestnictwo imigrantów słowiańskich w życiu politycznym;
13. Uczestnictwo imigrantów słowiańskich w życiu artystycznym;
14. Udział imigrantów słowiańskich w pracach kulturalno-oświatowych;
15. Udział imigrantów słowiańskich w innych dziedzinach życia.
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Student winien opanować wiedzę na temat obecności imigrantów słowiańskich w krajach Ameryki Łacińskiej w kontekście zjawisk politycznych i społeczno-ekonomicznych Europy i świata. W efekcie uczestnictwa w zajęciach student:
K_W01: ma podstawową wiedzę o miejscu i znaczeniu nauk humanistycznych w systemie nauk oraz ich specyfice przedmiotowej i metodologicznej;
K_W02: zna podstawową terminologię nauk humanistycznych (w szczególności językoznawstwa, kulturoznawstwa, literaturoznawstwa, filozofii i historii);
K_W03: zna elementarną terminologię używaną w opisie języka, literatury, kultury, historii, filozofii, rozumie jej źródła oraz zastosowania;
K_W04: ma elementarną wiedzę o metodologii badań nad literaturą, kulturą, historią i językiem;
K_W05: ma podstawową wiedzę o procesach i faktach z historii kultury Iberoameryki z perspektywy literatury dokumentu osobistego;
K_W06: ma podstawową wiedzę niezbędną w profesjonalnej analizie i interpretacji tekstów reprezentujących różne rejestry i style funkcjonalne języka hiszpańskiego i portugalskiego;
K_W07: ma podstawową wiedzę niezbędną w profesjonalnej analizie procesów literackich, kulturowych i historycznych w obszarze Iberoameryki.
Uczestnik zajęć:
K_U01: potrafi - z wykorzystaniem różnych źródeł i sposobów - wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informacje;
K_U03: posiada podstawowe umiejętności badawcze, obejmujące formułowanie i analizę problemów badawczych, dobór metod i narzędzi badawczych, opracowanie i prezentację wyników w zakresie językoznawstwa, kulturoznawstwa, literaturoznawstwa, filozofii i historii;
K_U04: potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi, paradygmatami badawczymi i pojęciami właściwymi dla językoznawstwa, literaturoznawstwa, kulturoznawstwa, filozofii i historii w typowych sytuacjach profesjonalnych;
K_U05: potrafi rozpoznać różne rodzaje wytworów kultury właściwych dla językoznawstwa, literaturoznawstwa, kulturoznawstwa, filozofii i historii oraz przeprowadzić ich krytyczną analizę i interpretację z zastosowaniem typowych metod, w celu określenia ich znaczeń, oddziaływania społecznego, miejsca w procesie historyczno-kulturowym;
K_U06: posiada umiejętność merytorycznego argumentowania, z wykorzystaniem poglądów innych autorów oraz formułowania wniosków;
K_U07: potrafi porozumiewać się z wykorzystaniem różnych kanałów i technik komunikacyjnych ze specjalistami z zakresu językoznawstwa, literaturoznawstwa, kulturoznawstwa, filozofii i historii w języku polskim i portugalskim;
K_U08: posiada umiejętność przygotowania typowych prac pisemnych w języku polskim, hiszpańskim i portugalskim dotyczących zagadnień szczegółowych, z wykorzystaniem podstawowych ujęć teoretycznych, a także różnych źródeł.
Uczestnik zajęć:
K_K02: ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego studiowanego regionu, kraju, świata;
K_K03: posiada kompetencje społeczne i językowe w zakresie komunikacji w społecznościach językowych, potrafi je wykorzystać we współdziałaniu i pracy w grupie i przyjmować w niej różne role;
K_K07: potrafi aktywnie włączyć się w uczestnictwo w naukę studiowanego regionu (Iberoameryki), korzystając z różnych mediów i form;
K_K08: ma nawyk śledzenia współczesnych procesów i zjawisk zachodzących w języku, kulturze i literaturze Iberoameryki.
Kryteria oceniania
Ocena z zajęć jest wypadkową czynników:
• obecność na zajęciach
• aktywność (udział w dyskusji przy omawianiu lektur)
• przygotowanie prezentacji na temat znaczącej postaci Ameryki Łacińskiej o rodowodzie słowiańskim.
Praktyki zawodowe
-
Literatura
Opracowania ogólne dla wszystkich uczestników zajęć:
• Serge Cipko, Ukrainians in Argentina, 1897–1950. The Making of a Community, Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, Edmonton-Toronto 2011.
• Dzieje Polonii w Ameryce Łacińskiej. Zbiór studiów pod redakcją Marcina Kuli,
Wrocław Warszawa-Kraków 1983.
• Maria Paradowska, Wkład Polaków w rozwój cywilizacyjno-kulturowy Ameryki Łacińskiej, Warszawa 1992.
• Maria Paradowska, Polacy w Ameryce Południowej, Wrocław 1977.
• Maria Paradowska, Polacy w Meksyku i Ameryce Środkowej, Wrocław 1985.
• E. Pyzik, Los Polacos en la República Argentina y América del Sur desde el año 1812, Buenos Aires 1966.
• Sylwetki polskie w Ameryce Łacińskiej w XIX i XX wieku. Pod red. E. S. Urbańskiego, t. 1-2, Stevens Point 1991;
• Wojciech i Tadeusz Słabczyńscy, Słownik podróżników polskich, Warszawa 1992.
Opracowania szczegółowe:
• Serge Cipko and John C. Lehr, Ukrainian Settlement in Paraguay, Prairie Perspectives: Geographical Essays 9, no.1 (October 2006): 31–46.
• Zdzisław Malczewski, Obecność Polaków i Polonii w Rio de Janeiro, Lublin 1995.
• Edward Kołodziej, Ryszard Mrowiec, Ameryka Łacińska, Hiszpania i Portugalia w źródłach Archiwum Akt Nowych do roku 1945, CESLA, Warszawa 1996;
• Jan. Drohojowski, Polacy w Meksyku, Ameryce Środkowej i krajach andyjskich z XIX i XX w., [w:] „Dzieje Najnowsze”, 1972 nr 2.
• Jerzy Mazurek, A Polônia e seus emigrados na América Latina (até 1939), Goiânia 2016.
• Małgorzata Czermańska, Autobiograficzny trójkąt – świadectwo, wyznanie i wyzwanie, Universitas, Kraków 2000.
• Florian Czarnyszewicz, Losy pasierbów, Paryż 1958.
• Mariusz Malinowski, Ruch polonijny w Argentynie i Brazylii w latach 1989-2000, Warszawa 2005.
• Mary Louise Pratt, Imperialne spojrzenie. Pisarstwo podróżnicze a transkulturacja, WUJ, Kraków 2011.
• Dzieje kultury latynoamerykańskiej, pod red. Marcina F. Gawryckieho Warszawa 2006.
• Ameryka Łacińska w relacjach Polaków. Antologia. Wybór, wstęp komentarze i przypisy M. Kula, Warszawa 1982.
• Pamietniki emigrantów 1878-1958. Wybór i przedmowa K. Koźniewski, Warszawa 1960.
• Pamiętniki emigrantów. Wybór i przedmowa K. Koźniewski, Warszawa 1965.
• Pamiętniki emigrantów. Ameryka Południowa, z przedmową L. Krzywickiego, Warszawa 1939.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: