Brazylia - między literaturą a historią 3305-BMLH-SEM-MGR
Seminarium magisterskie „Brazylia – między literaturą a historią” jest przeznaczone dla osób studiujących na studiach magisterskich w ramach specjalności portugalskiej i brazylijskiej. Zajęcia mają charakter interdyscyplinarny i są poświęcone Brazylii jako przestrzeni, w której literatura, historia, kultura i pamięć zbiorowa wzajemnie się przenikają.
Seminarium łączy perspektywę literaturoznawczą i historyczną. Część literaturoznawcza koncentruje się na analizie wybranych tekstów literatury brazylijskiej, strategii narracyjnych oraz sposobów przedstawiania doświadczeń społecznych, kulturowych i politycznych. Część historyczna służy osadzeniu omawianych zjawisk w kontekście procesów historycznych Brazylii, takich jak kolonizacja, niewolnictwo, kształtowanie się państwa i narodu, modernizacja, dyktatura wojskowa oraz współczesne przemiany społeczne.
Zajęcia stanowią przestrzeń do dyskusji naukowej, prezentacji projektów badawczych oraz rozwijania kompetencji metodologicznych. Osoby uczestniczące będą pracować nad formułowaniem problemu badawczego, doborem narzędzi analitycznych, konstruowaniem planu pracy, opracowaniem bibliografii oraz przygotowaniem kolejnych etapów pracy magisterskiej.
Ostateczny zakres tematów seminarium będzie uwzględniał zainteresowania badawcze osób uczestniczących. Efektem seminarium jest przygotowanie pracy magisterskiej w języku portugalskim. Po pierwszym roku osoby uczestniczące powinny mieć określony problem badawczy, temat pracy, konspekt oraz wstępną bibliografię; po drugim roku składają gotową pracę magisterską.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Efekty uczenia się dla specjalności portugalskiej
Absolwent zna i rozumie
S3K_W01 — specyfikę przedmiotową i metodologiczną właściwą dla studiowanego kierunku, którą jest w stanie rozwijać twórczo i stosować w działalności profesjonalnej, terminologię z zakresu studiowanego kierunku na poziomie rozszerzonym.
S3K_W02 — powiązania filologii iberyjskiej z innymi dziedzinami nauk humanistycznych i społecznych.
S3K_W03 — podstawowe pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego oraz konieczność zarządzania zasobami własności intelektualnej.
S3K_W05 — terminologię, teorię i metodologię z zakresu dziedzin nauki i dyscyplin naukowych, właściwych dla studiów iberystycznych.
S3K_W06 — współczesne dokonania ośrodków i szkół badawczych, obejmujące wybrane obszary dziedzin nauki i dyscyplin naukowych, właściwych dla studiów iberystycznych.
Absolwent potrafi
S3K_U01 — wykorzystać nabyte umiejętności badawcze, obejmujące krytyczną analizę wytworów kultury i zjawisk społecznych w Portugalii, syntezę różnych idei i poglądów, dobór metod i konstruowanie narzędzi badawczych, opracowanie i prezentację wyników, pozwalające na oryginalne rozwiązywanie złożonych problemów w zakresie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych, właściwych dla studiów iberystycznych.
S3K_U02 — samodzielnie zdobywać wiedzę w zakresie studiowanego kierunku i poszerzać umiejętności badawcze oraz podejmować autonomiczne działania zmierzające do rozwijania zdolności i kierowania własną karierą zawodową.
Absolwent jest gotów do
S3K_K01 — współdziałania w grupie, przyjmując w niej różne role.
S3K_K02 — rozstrzygania dylematów związanych z wykonywaniem przyszłego zawodu.
S3K_K03 — krytycznej oceny własnej wiedzy i umiejętności, rozumie także potrzebę ciągłego doskonalenia się i rozwoju;
S3K_K04 — aktywnego uczestnictwa w kulturze studiowanego regionu korzystając z różnych form i mediów oraz potrafi pracować w zespole pełniąc różne role.
Efekty uczenia się dla specjalności brazylijskiej
Absolwent zna i rozumie
S4K_W01 — specyfikę przedmiotową i metodologiczną właściwą dla studiowanego kierunku, którą jest w stanie rozwijać twórczo i stosować w działalności profesjonalnej, terminologię z zakresu studiowanego kierunku na poziomie rozszerzonym.
S4K_W02 — powiązania filologii iberyjskiej z innymi dziedzinami nauk humanistycznych i społecznych.
S4K_W03 — podstawowe pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego oraz konieczność zarządzania zasobami własności intelektualnej.
S4K_W04 — zjawiska naukowe i kulturalne w Brazylii , a zwłaszcza ma pogłębioną wiedzę o powiązaniach nowych badań i trendów z zakresu studiowanego kierunku z innymi dyskursami humanistycznymi.
S4K_W05 — terminologię, teorię i metodologię z zakresu dziedzin nauki i dyscyplin naukowych, właściwych dla studiów iberystycznych.
S4K_W06 — współczesne dokonania ośrodków i szkół badawczych, obejmujące wybrane obszary dziedzin nauki i dyscyplin naukowych, właściwych dla studiów iberystycznych.
Absolwent potrafi
S4K_U01 — wykorzystać nabyte umiejętności badawcze, obejmujące krytyczną analizę wytworów kultury i zjawisk społecznych w Brazylii, syntezę różnych idei i poglądów, dobór metod i konstruowanie narzędzi badawczych, opracowanie i prezentację wyników, pozwalające na oryginalne rozwiązywanie złożonych problemów w zakresie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych, właściwych dla studiów iberystycznych.
S4K_U02 — samodzielnie zdobywać wiedzę w zakresie studiowanego kierunku i poszerzać umiejętności badawcze oraz podejmować autonomiczne działania zmierzające do rozwijania zdolności i kierowania własną karierą zawodową.
Absolwent jest gotów do
S4K_K01 — współdziałania w grupie, przyjmując w niej różne role.
S4K_K02 — rozstrzygania dylematów związanych z wykonywaniem przyszłego zawodu.
S4K_K03 — krytycznej oceny własnej wiedzy i umiejętności, rozumie także potrzebę ciągłego doskonalenia się i rozwoju.
S4K_K04 — aktywnego uczestnictwa w kulturze studiowanego regionu korzystając z różnych form i mediów oraz potrafi pracować w zespole pełniąc różne role.
Kryteria oceniania
Zaliczenie seminarium odbywa się na podstawie systematycznej pracy osoby uczestniczącej nad projektem pracy magisterskiej, aktywnego udziału w zajęciach, udziału w dyskusjach seminaryjnych, prezentacji postępów badawczych oraz terminowego przygotowywania kolejnych etapów pracy.
Warunkiem zaliczenia kolejnych semestrów jest:
Semestr I:
• zdefiniowanie problemu badawczego planowanej pracy magisterskiej.
Semestr II:
• określenie tematu pracy magisterskiej;
• przygotowanie konspektu pracy zawierającego cel pracy, pytania badawcze, planowaną strukturę pracy oraz wstępną bibliografię.
Semestr III:
• przedstawienie fragmentu pracy magisterskiej o objętości co najmniej 12 stron.
Semestr IV:
• złożenie pracy magisterskiej.
Ocenie podlegają: regularność pracy, stopień zaawansowania projektu badawczego, umiejętność formułowania problemu badawczego, dobór metodologii i bibliografii, jakość prezentacji postępów pracy, aktywność w dyskusjach seminaryjnych oraz terminowe wywiązywanie się z zadań przewidzianych dla danego semestru.
Obecność na zajęciach jest obowiązkowa. Dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze. Każda kolejna nieusprawiedliwiona nieobecność wymaga odrobienia w formie dodatkowego zadania uzgodnionego z prowadzącymi, np. krótkiego mini-projektu, prezentacji, omówienia lektury lub pisemnego opracowania zagadnienia związanego z tematyką seminarium.
W zakresie przygotowywania pracy magisterskiej, prac pisemnych, prezentacji oraz ewentualnego korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji osoby uczestniczące w seminarium zobowiązane są do przestrzegania zasad określonych w obowiązujących aktach prawnych Uniwersytetu Warszawskiego, w szczególności w wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia (https://dokumenty.uw.edu.pl/dziennik/DURK/Lists/Dziennik/Attachments/134/DURK.2023.98.UURK.98.pdf). Wykorzystanie systemów SI w przygotowaniu pracy dyplomowej wymaga uzgodnienia między opiekunem pracy a osobą przygotowującą pracę, a cele, zakres i sposoby użycia systemów SI powinny zostać czytelnie opisane w pracy, zwłaszcza we wstępie lub w części metodologicznej. Użycie systemów SI nie zwalnia osoby przygotowującej pracę z odpowiedzialności za jej treść, w szczególności za rzetelność źródeł, przestrzeganie praw autorskich oraz samodzielność analizy i wnioskowania.
Podstawą zaliczenia seminarium są szczegółowe zasady prowadzenia i zaliczania seminariów magisterskich obowiązujące na kierunku filologia iberyjska od roku akademickiego 2026/2027. Zgodnie z nimi seminarium służy przygotowaniu pracy magisterskiej, rozwijaniu kompetencji badawczych i metodologicznych, prezentacji projektów badawczych oraz dyskusji naukowej.
Literatura
Pisanie akademickie i metodologia pracy badawczej:
Eco, Umberto. Como se faz uma tese em Ciências Humanas. Lisboa: Editorial Presença, 2015.
Rennicke, Iiris et al. Manual de escrita acadêmica / académica em português: guia para a elaboração de teses e outros trabalhos escritos. Helsinki: Universidade de Helsinque, 2024.
Silva, Edna Lúcia da; Menezes, Estera Muszkat. Metodologia da pesquisa e elaboração de dissertação. 4. ed. Florianópolis: UFSC, 2005.
Narzędzia literaturoznawcze:
Bonnici, Thomas; Zolin, Lúcia Osana, org. Teoria literária: abordagens históricas e tendências contemporâneas. Maringá: Eduem, 2019.
Burzyńska, Anna; Markowski, Michał Paweł. Teorie literatury XX wieku. Podręcznik. Kraków: Znak, 2006.
Burzyńska, Anna; Markowski, Michał Paweł, red. Teorie literatury XX wieku. Antologia. Kraków: Znak, 2006.
Literatura przedmiotu z zakresu historii
Metodologia badan historycznych
• Marc Bloch, Pochwała historii, przeł. Wanda Jedlicka; przedmowa Witold Kula, PWN, Warszawa 1960 (wyd. 2, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2009)
• Edward H. Carr, Historia. Czym jest, przeł. Piotr Kuć, Zysk i S-ka, Poznań 1999
• Jerzy Topolski, Metodologia historii, PWN, Warszawa 1984
• Georg G. Iggers, Historiografia XX wieku, PWN, Warszawa 2010
• Marian Pawlak, Jerzy Serczyk, Podstawy badań historycznych. Skrypt dla studentów I roku, WSP, Bydgoszcz 1999
• Aleksander Świeżawski, Warsztat naukowy historyka. Wstęp do badań historycznych, WSP, Częstochowa 2001
• Jerzy Topolski, Wprowadzenie do historii, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2006
Źródła i opracowania ogólne
• Borys Fausto, História do Brasil, 10ª edição, São Paulo 2002
• Marcin Kula, Historia Brazylii, Warszawa: Ossolineum, 1987
• Celso Furtado, Formação econômica do Brasil, 30ª edição, São Paulo 2001.
• Brasil, 500 anos em documentos, (org.) Ivan Alves Filho, Rio de Janeiro: Mauad, 1999.
• Andrzej Dembicz, Filozofia poznawania Ameryki, CESLA, Warszawa 2006
• Rossano Pecoraro, Filosofia da História, ZAHAR, Rio de Janeiro, 2009.
• Edward Kołodziej, Ryszard Mrowiec, Ameryka Łacińska, Hiszpania i Portugalia w Źródłach Archiwum Akt Nowych do roku 1945, CESLA, Warszawa 1996;
• Jan Pitoń, „Polonia brazylijska w Archiwum Państwowym w Rio de Janeiro i archiwach innych stanów” [w:] Inwentarz zbioru archiwalnego ks. Jana Pitonia CM, red. M. Kubas-Paradowska, W. Krawczuk, Warszawa 1989;
Szczegółowa literatura przedmiotu i podmiotu, źródła oraz bibliografia będą dobierane w zależności od tematów badawczych wypracowanych przez osoby uczestniczące w seminarium. W pracy seminaryjnej wykorzystywane będą również zasoby bibliotek cyfrowych, archiwów i baz danych, w szczególności Biblioteca Brasiliana Guita e José Mindlin, Hemeroteca Digital Brasileira, SciELO Books oraz Domínio Público.