Aktualne zagadnienia społeczno-polityczne 3305-AZSP-11
Przedmiot stanowi przegląd najważniejszych współczesnych procesów społecznych i politycznych w Portugalii, Brazylii oraz krajach afrykańskich języka portugalskiego (PALOP). Na zajęciach omawiane są bieżące wyzwania związane m.in. z funkcjonowaniem systemów politycznych, transformacjami społecznymi, migracjami, nierównościami, urbanizacją, zmianami demograficznymi oraz polityką tożsamości. Analizowana jest także rola mediów, debaty publicznej oraz kluczowe zagadnienia praw człowieka w krajach portugalskojęzycznych. Zajęcia mają charakter porównawczy i ukazują miejsce państw Wspólnoty Krajów Portugalskojęzycznych (CPLP) w szerszym kontekście światowym. Szczególny nacisk kładziony jest na pracę z aktualnymi materiałami – raportami, analizami, danymi statystycznymi i przekazami medialnymi – oraz na rozwijanie umiejętności krytycznej interpretacji współczesnych zjawisk społecznych.
Brazylia
Moduł poświęcony jest analizie współczesnej Brazylii jako złożonej formacji społecznej, w której procesy polityczne, gospodarcze i kulturowe są głęboko zakorzenione w długim trwaniu struktur kolonialnych, niewolniczych, terytorialnych i klasowych. Zajęcia nie mają charakteru wyłącznie przeglądowego. Ich celem jest pokazanie Brazylii jako społeczeństwa, które wielokrotnie podejmowało próbę budowy nowoczesności — państwowej, przemysłowej, miejskiej, demokratycznej i obywatelskiej — bez pełnego zerwania z historycznymi mechanizmami nierówności.
Portugalia
Rewolucja Goździków (1974) jako początek demokratyzacji Portugalii oraz punkt wyjścia do rozumienia i analizy współczesnej struktury społecznej, którą będziemy zajmować się na zajęciach (m.in. ludność kraju, emigracja i imigracja, sytuacja kobiet). Przyjrzymy się również problematyce politycznej oraz sytuacji gospodarczej współczesnej Portugalii od jej wejścia do CEE aż po ostatnie lata zawirowań politycznych i gospodarczych (m.in. partie polityczne i ich liderzy, aspiracje polityczne i społeczne młodych Portugalczyków)
PALOP
W części zajęć poświęconej PALOP (Krajom Afrykańskim Urzędowego Języka Portugalskiego) przyjrzymy się z bliska analizie zagadnień społeczno-politycznych Angoli, Mozambiku, Gwinei Bissau, Wysp Zielonego Przylądka oraz Wysp Świętego Tomasza i Książęcej. Podczas zajęć omówione zostaną zagadnienia począwszy od uzyskania przez te państwa niepodległości od Portugalii, przez toczące się wojny domowe i konflikty. Przyjrzymy się problemom i wyzwaniom nowo powstałych państw, a także ich społeczno-kulturowej różnorodności. Skupimy się na takich obszarach jak polityka, kultura, edukacja oraz sytuacja ekonomiczna i geopolityczna. W celu uzupełnienia modułu odniesiemy się do tożsamych kwestii w odniesieniu do azjatyckiego Makau i Timoru Wschodniego należących do CPLP (Wspólnoty Państw Portugalskojęzycznych)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Wiedza: absolwent zna i rozumie;
S1_W01 miejsce i znaczenie literaturoznawstwa, historii i językoznawstwa w systemie nauk oraz ich specyfikę przedmiotową i metodologiczną.
S1_W03 specyfikę badań nad portugalskim obszarem językowym w badaniach literaturoznawczych i w ramach innych dziedzin humanistycznych.
S1_W06 zjawiska i procesy z zakresu historii portugalskiego obszaru językowego oraz specjalistyczną terminologię i metodologię właściwe dla historii, jej źródła oraz zastosowania.
S1_W07 kontekst historyczny procesów literackich, kulturowych i językowych portugalskiego obszaru językowego.
S1_W11 najnowszą historię oraz zjawiska we współczesnym życiu społeczno-politycznym i kulturalnym Portugalii, Brazylii i Afryki portugalskojęzycznej oraz ich powiązanie z szerszą problematyką w ujęciu globalnym.
S1_W13 specyfikę pracy w różnych sektorach gospodarczych związanych z kulturą i językami obcymi.
Umiejętności: absolwent potrafi;
S1_U01 z wykorzystaniem różnych źródeł i sposobów - wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informacje w celu rozwiązywania złożonych problemów właściwych dla dyscyplin, w których
S1_U06 rozpoznać i określić powiązania tekstów kultury, zwłaszcza literackich, z ich kontekstem historyczno-kulturowym oraz ich oddziaływanie społeczne i kulturowe.
S1_U11 przygotowywać prace pisemne i ustne w języku polskim i portugalskim (wariant europejski) z zastosowaniem specjalistycznej terminologii zwłaszcza w zakresie dyscyplin, w których prowadzony jest kierunek studiów (z uwzględnieniem zasad etyki i prawa własności intelektualnej.
S1_U12 samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności mając na względzie potrzebę kształcenia się przez całe życie.
S1_U14 stosować zdobytą wiedzę i umiejętności do wykonywania zadań w dynamicznie zmieniającym się środowisku zawodowym.
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do;
S1_K01 krytycznej oceny posiadanej wiedzy i źródeł informacji.
S1_K02 uznawania znaczenia wiedzy, zwłaszcza naukowej, w samodzielnym rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z ich rozwiązywaniem.
S1_K04 samodzielnego podejmowania i współorganizowania działań mających na celu dobro wspólne z uwzględnieniem przyjętych zobowiązań społecznych i poszanowaniem różnic kulturowych, w szczególności tych wynikających z portugalskiej specyfiki kulturowej.
Kryteria oceniania
Warunkiem koniecznym uzyskania zaliczenia z przedmiotu jest obecność na zajęciach. Niespełnienie wymogu obecności skutkuje brakiem zaliczenia, niezależnie od wyników uzyskanych w pozostałych komponentach oceny. Dopuszczalna jest jedna w ciągu semestru nieobecność nieusprawiedliwiona u każdego z prowadzących zajęcia. Minimum obecności na zajęciach to 60%
Po spełnieniu warunku obecności student może uzyskać maksymalnie 100 punktów. Ocena końcowa składa się z następujących elementów:
1. Test końcowy obejmujący całość materiału przedmiotu 50 pkt = 50%
2. Aktywność na zajęciach 25 pkt = 25%
3. Praca zaliczeniowa 25 pkt = 25%
Razem 100 pkt =100%
Zaliczenie na ocenę dobrą w postaci testu końcowego wg skali
99 – 100% - 5! (celujący)
93 - 98% - 5 (bardzo dobry)
87 - 92% - 4+ (dobry plus)
77 - 86% - 4 (dobry)
71 - 76% - 3+ (dostateczny plus)
60 - 70% - 3 (dostateczny)
Na ocenę celującą - krótka pisemna praca analityczna dotycząca wybranego problemu współczesnej Brazylii, Portugalii lub PALOPów interpretowanego w perspektywie społecznej, politycznej, historycznej lub międzynarodowej. Praca powinna mieć charakter problemowy, a nie wyłącznie opisowy. Student wybiera jedno zagadnienie dotyczące współczesnej Brazylii, Portugalii lub PALOPów i analizuje je z wykorzystaniem kategorii omawianych na zajęciach
Praca zaliczeniowa nie jest warunkiem uzyskania oceny pozytywnej, ale jest warunkiem uzyskania oceny wyższej niż 4.0. Student, który nie odda pracy zaliczeniowej, może uzyskać maksymalnie 75 punktów, co odpowiada maksymalnie ocenie 4.0, nawet jeśli uzyska pełną liczbę punktów z testu końcowego i aktywności na zajęciach.
Student, który chce uzyskać ocenę wyższą niż 4.0, musi oddać pracę zaliczeniową.
Skala ocen
Liczba punktów Ocena
0–50 pkt 2.0
51–60 pkt 3.0
61–70 pkt 3.5
71–80 pkt 4.0
81–90 pkt 4.5
91–100 pkt 5.0
Uwaga! Używanie narzędzi sztucznej inteligencji tylko po uprzedniej konsultacji z prowadzącym, w sposób uprawniony i etyczny oraz w zgodzie z wytycznymi URK: https://dokumenty.uw.edu.pl/dziennik/DURK/Lists/Dziennik/Attachments/134/DURK.2023.98.UURK.98.pdf.
Praktyki zawodowe
nie dotyczy
Literatura
Brazylia
Literatura podstawowa;
Kula, Marcin. Historia Brazylii. Wrocław: Ossolineum, 1987.
Schwarcz, Lilia M.; Starling, Heloisa M. Brazil: A Biography. New York: Farrar, Straus and Giroux / Picador, 2018/2020. Wybrane fragmenty.
Brum, Eliane. Kolekcjoner porzuconych dusz. Reportaże z Brazylii. Wołowiec: Czarne, 2019. Wybrane reportaże.
Domosławski, Artur. Śmierć w Amazonii. Nowe eldorado i jego ofiary. Warszawa: Wielka Litera, 2013. Wybrane fragmenty.
Rohter, Larry. Brazil on the Rise: The Story of a Country Transformed. New York: Palgrave Macmillan, 2012. Wybrane fragmenty.
Literatura uzupełniająca;
Anderson, Perry. Brazil Apart: 1964–2019. London–New York: Verso, 2019.
Cardoso, Fernando Henrique; Faletto, Enzo. Dependency and Development in Latin America. Berkeley: University of California Press, 1979. Wybrane fragmenty dla chętnych.
Furtado, Celso. The Economic Growth of Brazil: A Survey from Colonial to Modern Times. Berkeley: University of California Press, 1963. Wybrane fragmenty dla chętnych.
Skidmore, Thomas E. Brazil: Five Centuries of Change. Oxford: Oxford University Press, kolejne wydania.
Levine, Robert M.; Crocitti, John J., eds. The Brazil Reader: History, Culture, Politics. Durham: Duke University Press, 1999 lub nowsze wydania, jeśli dostępne.
Theodoro, Mário. A sociedade desigual: racismo e branquitude na formação do Brasil. Rio de Janeiro: Zahar, 2022. Dla studentów znających portugalski.
Raporty, dane i materiały analityczne;
OECD. Education in Brazil: An International Perspective.
OECD. Education at a Glance: Brazil country note.
World Bank. Brazil Country Overview oraz Poverty and Inequality Platform: Brazil.
Human Rights Watch. World Report: Brazil.
Freedom House. Freedom in the World: Brazil.
Bertelsmann Stiftung. BTI Transformation Index: Brazil Country Report.
IBGE — Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. Wybrane dane demograficzne i społeczne.
IPEA — Instituto de Pesquisa Econômica Aplicada. Wybrane raporty i wskaźniki.
Fórum Brasileiro de Segurança Pública. Wybrane dane dotyczące przemocy i bezpieczeństwa publicznego.
MapBiomas. Wybrane dane dotyczące użytkowania ziemi, Amazonii i deforestacji.
Ze względu na udział studentów pierwszego roku literatura podstawowa obejmuje przede wszystkim teksty dostępne w języku polskim i angielskim. Teksty portugalskojęzyczne mogą być wykorzystywane jako materiały dodatkowe, w formie krótkich fragmentów omawianych na zajęciach. Obok literatury naukowej i reportażowej wykorzystywane będą raporty międzynarodowe, dane statystyczne oraz materiały analityczne instytucji badawczych.
Portugalia
Hancock, M., Przewodnik ksenofoba - Portugalczycy, Wydawnictwo Finebooks, 2017
Hermano Saraiva, J., Krótka Historia Portugalii, Universitas, 2000
Ikonowicz, M., Zawód korespondent. Wilno-Hawana-Madryt, Oficyna Wydawnicza Branta, 2007. Rozdział poświęcony Portugalii
Klementowska, I., Samotność Portugalczyka, Czarne, 2022
Zupełnie Inny Świat - Portugalia, nr.60, 03/2026
https://www.presidencia.pt
https://www.ine.pt- Instituto Nacional de Estatística
https://ffms.pt/pt - Fundação Francisco Manuel dos Santos
oraz bieżące materiały prasowe (polskie dzienniki i periodyki)
PALOP
1. M. Tymowski, Europejczycy i Afrykanie, Wyd. Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2017.
2. B.Hlibowicka-Węglarz, Portugalskie języki kreolskie w Afryce, Lublin 2013 (pierwsze rozdziały;
3. M.Newitt, A History of Mozambique, London 1995 (on-line)
4. P. Curtin et al., Historia Afryki. Narody i cywilizacje, Gdańsk 2003.
5. M.Meredith, Historia Współczesnej Afryki. Pół wieku niepodległości, Warszawa: 2011.
6. B.Davidson, Społeczna i polityczna historia Afryki w XX wieku, Warszawa 2011.