Wykład monograficzny: Podmiot mówiący jako podmiot czujący - emocje w języku i dyskursie 3304-2DXW-WM-003-OG

Celem wykładu jest zapoznanie osób studiujących z językoznawczymi narzędziami opisu emocji oraz wspólna refleksja nad miejscem i rolą emocji we współczesnej kulturze - w codziennych interakcjach i dyskursie publicznym. Badania językoznawcze nad emocjami, w poszczególnych kulturach lub w ujęciu międzykulturowym, są rozwijane od lat 80-90 XX wieku. Obejmują zarówno opis językowych wykładników emocji z perspektywy leksykologii, gramatyki i prozodii, jak i analizę wypowiedzi odwołujących się do emocji w ujęciu pragmatyki, analizy dyskursu i retoryki.
Wykład skupia się na badaniach oraz materiale badawczym z francuskojęzycznego obszaru kulturowego i porusza takie zagadnienia, jak:
- konceptualizacja i kategoryzacja emocji w języku (kategorie ogólne: „emocja”, „uczucie”, „afekt”; pole leksykalne emocji);
- uniwersalne vs. kulturowe: kulturowe ukształtowanie pojęć odnoszących się do emocji, kulturowe wzory przeżywania i komunikowania emocji;
- wykładniki emocji: werbalne (słownictwo, składnia itp.), parawerbalne/prozodyczne (intonacja, siła głosu itp.), niewerbalne (gesty i mimika);
- wpływanie na emocje odbiorcy (patos retoryczny);
- funkcje emocji w komunikacji: ekspresywna (wyrażanie siebie), fatyczna (budowanie relacji), perswazyjna (wywieranie wpływu);
- emocje w wybranych gatunkach dyskursu (dyskurs polityczny, dyskurs terapeutyczny…);
- współczesne reprezentacje emocji w dyskursie publicznym: strach, nienawiść, gniew, resentyment, empatia, wdzięczność… (wybór do uzgodnienia z osobami uczestniczącymi w zajęciach).

Zajęcia mają formę wykładu konwersatoryjnego, która zakłada możliwość dyskusji z osobami uczestniczącymi oraz wspólną analizę autentycznych przykładów.

Nakład pracy:
- praca na zajęciach w ramach godzin kontaktowych: 1 ECTS (15 x 2 godz. = 30 godz.)
- praca własna – przygotowanie do testów zaliczeniowych: 1 ECTS (2 x 15 godz. = 30 godz.)
- praca własna – bieżące przygotowanie do zajęć: 1ECTS (12 x 2-2,5 godz. = 24-30 godz.)
Łącznie: 3 ECTS (84-90 godz.)
1 ECTS = 25-30 godz. dydaktycznych (45 min.)

Zasady korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji (AI):
Obowiązują zasady określone w uchwale nr 42 Rady Dydaktycznej dla kierunku studiów filologia romańska z dnia 15 kwietnia 2024 r.
(Link do uchwały : https://romanistyka.wn.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2024/04/RD_uchwala_42_15-kwietnia-2024_wytyczne_SI_ZALACZNIK_1.pdf)

Koordynatorzy przedmiotu

Monika Kostro

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Wykład jest prowadzony w języku francuskim. Wymagana znajomość języka na poziomie B2+.

Efekty kształcenia

Wiedza – osoba studiująca zna i rozumie:
- w pogłębionym stopniu miejsce badań nad emocjami w naukach o języku (K_W01)
- w pogłębionym stopniu kierunki, metody i główne zagadnienia badań językoznawczych nad emocjami, w szczególności we francuskojęzycznym obszarze kulturowym (K_W04, K_W06)
- w pogłębionym stopniu terminologię z zakresu leksykologii, gramatyki, fonetyki i analizy dyskursu niezbędną w badaniach nad emocjami (K_W02)
- w pogłębionym stopniu zasady analizy językoznawczej emocji w różnych gatunkach dyskursu, w tym w interakcji werbalnej (K_W09)
- procesy zachodzące współcześnie w komunikowaniu emocji, w szczególności we francuskojęzycznym obszarze kulturowym (K_W03)

Umiejętności – osoba studiująca potrafi:
- samodzielnie zdobywać dodatkową wiedzę na temat zagadnień poruszanych podczas wykładu, korzystając z różnych źródeł (K_U03)
- analizować i interpretować mechanizmy konstruowania emocji w różnych gatunkach dyskursu, stosując adekwatną terminologię i właściwe metody badawcze (K_U05)

Kompetencje społeczne – osoba studiująca jest gotowa do:
- otwartości wobec różnych kulturowych wzorów komunikowania emocji (K_K03)

Kryteria oceniania

Metody dydaktyczne:
- wykład konwersatoryjny, dyskusja, analiza przykładów.

Metody weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się:
- dwa testy pisemne (K_W01, KW_02, K_W04, K_W06, K_W09, K_U03, K_U05)
testy mają formę pytań jednokrotnego wyboru oraz pytań otwartych dotyczących zagadnień teoretycznych l analizy wypowiedzi z wykorzystaniem poznanych pojęć;
- udział w dyskusji. Aktywność na zajęciach nie jest oceniana na stopień (ocena kształtująca) (K_W02, K_W03, K_W09, K_U03, K_K05).

Zasady zaliczenia przedmiotu:
Uzyskanie pozytywnych ocen z dwóch testów pisemnych – śródsemestralnego i na koniec semestru. Próg zaliczenia testu: 60%. Ocena na koniec semestru jest średnią ocen z obydwu testów.
Limit nieobecności:
Dopuszczalne są 2 nieobecności. Nieusprawiedliwione przekroczenie limitu nieobecności wiąże się z koniecznością wykonania dodatkowych zadań (ćwiczenia, prezentacja itp. – w zależności od ilości nieobecności). Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest obecność na co najmniej 70 % zajęć.

Literatura

Literatura podstawowa
Baider, F., Cislaru, G. (éds) (2013), Cartographie des émotions, Paris : Presses Sorbonne Nouvelle (https://doi.org/10.4000/books.psn.2358, dostęp 4.05.2026).
Embarki, M., Pillot-Loiseau, Cl. (dir.) (2024), Langages, n° 234 : Voix et émotions, (https://shs.cairn.info/revue-langages-2024-2?lang=fr, dostęp 4.05.2026).
Kerbrat-Orecchioni, C. (2009), L’Énonciation. De la subjectivité dans le langage, chap. II, section 2 : Les subjectivèmes « affectif » et « évaluatif », Paris : Armand Colin, pp. 79-134.
Krzyżanowska, A. (2011), Aspects lexicaux et sémantiques de la description des noms d’affect en français et en polonais, Lublin: Wyd. UMCS.
Krzyżanowska, A., Wołowska, K. (dir.) (2016), Les émotions et les valeurs dans la communication, t. I et II, Frankfurt am Main : Peter Lang.
Micheli, R. (2014), Les émotions dans le discours, Bruxelles–Paris: De Boeck – Duculot.
Plantin, Ch., Doury, M., Traverso, V. (dir.) (2000), Les Émotions dans les interactions, Lyon : Les Presses Universitaires de Lyon (https://www.persee.fr/issue/epc_1243-1052_2000_ant_1_1, dostęp: 4.05.2026).
Plantin, Ch. (2011), Les bonnes raisons des émotions, Berne: Peter Lang.
Rinn, M. (dir.) (2008), Émotions et discours. L’usage des passions dans la langue, Rennes : Presses universitaires de Rennes.
Romero, Cl. (2017), L’intensité et son expression en français, Paris : Ophrys.

Literatura kontekstowa
Hochschild, A.R. (2003), Travail émotionnel, règles de sentiments et structure sociale, Travailler n° 9, pp. 19-49 (https://doi.org/10.3917/trav.009.0019, dostęp: 4.05.2026).
Hochschild A.R. (2009), Zarządzanie emocjami. Komercjalizacja ludzkich uczuć, tłum. J. Konieczny, Warszawa: WN PWN.
Illouz, E. (2010), Uczucia w dobie kapitalizmu, tłum. Z. Simbierowicz, Warszawa: Oficyna Naukowa.
Illouz, E. (2025), Emocjonalne życie populizmu. Jak strach, odraza, resentyment i miłość osłabiają demokrację, tłum. P. Świerczek, Warszawa: Instytut Narutowicza. [Lepiej sięgnąć do oryginału: The Emotional Life of Populism. How Fear, Disgust, Resentment and Love Undermine Democracy].
Illouz, E. (2026), Le futur des émotions. Comment la technologie et le capitalisme exploitent notre subjectivité, Paris : Gallimard.
Le Bart, Ch. (2018), Les émotions du pouvoir. Larmes, rires, colères des politiques, Paris : Armand Colin.
Rajtar, M., Straczuk, J. (red.) (2012), Emocje w kulturze, Warszawa: WUW.
Vigarello, G., Corbin, A., Courtine, J.-J. (2016, 2017), Histoire des émotions, t. 1-3, Paris : Le Seuil.
Podcast: « Le Cours de l’histoire », série : « Histoire des sensibilités », Radio France, https://www.radiofrance.fr/franceculture/podcasts/serie-histoire-des-sensibilites2 (dostęp: 4.05.2026).

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami: