Konwersatorium językoznawcze III z + p: Zarys historii języka francuskiego z podstawami tłumaczenia tekstów dawnych 3304-1DX3W-KJ-24
Konwersatorium poświęcone jest analizie języka starofrancuskiego oraz trudnościom, z jakimi należy mierzyć się pracując z dawnymi tekstami, głównie literackimi. Punkt wyjścia stanowi historia języka francuskiego – jego geneza i rozwój począwszy od protofrancuskiego rozwijającego się z łaciny mówionej w Galii (tzw. łaciny ludowej), czyli od IX wieku do połowy XIV wieku, to znaczy okresu klasycznego starofrancuskiego. Omówione zostaną również istotne zmiany językowe zachodzące w XVI, XVII i XVIII wieku, które doprowadziły do ukształtowania się języka francuskiego w formie bliższej współczesnej.
Ewolucja języka zostanie prześledzona na wybranych procesach fonetycznych, morfologicznych i składniowych widocznych w tekstach spuścizny literackiej francuskiego średniowiecza, a także, w mniejszym stopniu, w tekstach późniejszych epok.
Uczestnicy dokonują analizy gramatycznej wybranych fragmentów tekstów dawnych oraz próbują ich przekładu na współczesny język francuski i język polski.
Celem zajęć jest zatem nie tylko teoretyczne zapoznanie uczestników z trudnościami gramatycznymi języka starofrancuskiego, podstawowymi zasadami analizy i interpretacji tekstów danych, ale też uświadomienie im złożonej natury języka i historycznej jego zmienności.
Zdobytą dodatkową praktyczną umiejętnością będzie umiejętność posługiwania się wiedzą o języku starofrancuskim w czytaniu ze zrozumieniem tekstów dawnej literatury francuskiej oraz rozwijanie wrażliwości językowej i świadomości translatorskiej uczestników.
Konwersatorium obejmuje następujące zagadnienia gramatyki starofrancuskiej:
1) Ewolucja łaciny i powstanie języków romańskich. Najważniejsze zmiany fonetyczne, morfologiczne i leksykalne w łacinie mówionej, tworzenie się lingua romana rustica, sytuacja językowa na terytorium rzymskiej Galii. Serments de Strasbourg - najstarszy tekst w języku protofrancuskim.
2) Najważniejsze procesy ewolucji fonetycznej samogłosek (m. in. dyftongizacja, palatalizacja, nazalizacja , wokalizacja) i spółgłosek (procesy asymilacji i redukcji, rola -s fleksyjnego). Fonetyczna pisownia starofrancuska, ślady dawnej wymowy w pisowni współczesnego języka.
3) Fleksja nominalnych części mowy : głównie rzeczownika i jego determinantów, przymiotnika jako przekształcenie i uproszczenie fleksji łacińskiej. Stopniowy zanik form fleksyjnych. Historyczne uzasadnienie tzw. wyjątków w tworzeniu form rodzaju, liczby we współczesnej francuszczyźnie.
4) Formy fleksyjne czasownika w starofrancuskim jako wyjaśnienie współczesnego systemu koniugacji (grupy koniugacyjne). Funkcje czasów i trybów na podstawie analizy i przekładu wybranych fragmentów tekstów.
5) Szyk zdania prostego, różnice w stosunku do składni współczesnej.
6) Zmiany fonetyczne, morfologiczne, składniowe i leksykalne w okresie od XVI do XVIII wieku.
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
Po zaliczeniu zajęć student:
Wiedza:
-zna i rozumie w zaawansowanym stopniu miejsce i znaczenie nauk humanistycznych, w szczególności językoznawstwa, w systemie nauk oraz ich specyfikę przedmiotową i metodologiczną (K_W01)
- zna i rozumie w zaawansowanym stopniu terminologię językoznawstwa ogólnego (K_W02)
- zna i rozumie w zaawansowanym stopniu główne procesy zachodzące w języku w krajach francuskiego obszaru kulturowego (K_W03)
-zna i rozumie w zaawansowanym stopniu kierunki i metodologię badań nad językiem, zwłaszcza w krajach francuskojęzycznego obszaru kulturowego (K_W04)
-zna i rozumie w zaawansowanym stopniu główne zagadnienia z zakresu językoznawstwa ogólnego i francuskiego (K_W06)
- zna i rozumie podstawowe pojęcia oraz zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego (K_W13)
-ma wiedzę o rodzajach słowników, typie informacji zawartych w artykule hasłowym, różnych rodzajach definicji słownikowych, zastosowaniach różnych typów słowników jednojęzycznych, dwu- i wielojęzycznych.
Umiejętności: student potrafi
- stosować podczas planowania badań podstawowe koncepcje teoretyczne właściwe dla językoznawstwa ogólnego i francuskiego (K_U01)
- rozpoznawać, analizować i interpretować różne rodzaje wytworów kultury (język, literatura), stosując adekwatną terminologię oraz właściwe metody i narzędzia badawcze (K_U03)
-przedstawiać własne poglądy, odwołując się do różnych źródeł i podstawowych ujęć teoretycznych, oraz argumentować przyjęty punkt widzenia (K_U04)
- planować i przygotowywać wystąpienia ustne w języku francuskim, odwołując się do podstawowych ujęć teoretycznych właściwych dla językoznawstwa (K_U05)
-samodzielnie zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności, korzystając z różnych źródeł (K_U09)
-pracować w grupie, także w kontekście różnokulturowym (K_U10)
- stosować zaawansowaną wiedzę z zakresu językoznawstwa (K_U12)
-stosować zaawansowane techniki informacyjno-komunikacyjne w procesie zdobywania wiedzy i porozumiewania się w zakresie językoznawstwa(K_U13)
- przestrzegania podstawowych zasad etyki zawodowej oraz zasad z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego (K_K06)
Kompetencje społeczne: student jest gotów do
-krytycznej oceny własnej wiedzy i umiejętności (K_K01)
-otwartości wobec różnic osobniczych i kulturowych (K_K02)
Kryteria oceniania
Obecność obowiązkowa (dopuszczone 2 nieobecności), aktywność na zajęciach. Zaliczenie konwersatorium na podstawie jednego testu pisemnego końcowego sprawdzającego znajomość wybranych problemów gramatycznych oraz rozumienie tekstu starofrancuskiego. Zaliczenie przedmiotu na ocenę.
W zakresie stosowania narzędzi sztucznej inteligencji (SI) na zajęciach oraz w przygotowywaniu każdej pracy pisemnej obowiązują zasady określone w uchwale nr 42 Rady Dydaktycznej dla kierunku studiów filologia romańska z dnia 15.04.2024.
Uchwała: https://romanistyka.wn.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2024/04/RD_uchwala_42_15-kwietnia-2024_wytyczne_SI_.pdf
Załącznik: https://romanistyka.wn.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2024/04/RD_uchwala_42_15-kwietnia-2024_wytyczne_SI_ZALACZNIK_1.pdf
Literatura
Blanco Xavier, Bogacki Krzysztof, Introduction à l’histoire de la langue française, Université Autonome de Barcelone, 2014
Bogacki Krzysztof (2003), Anthologie de l'ancien français, LEKSEM, Łask
Bogacki Krzysztof, Giermak-Zielińska Teresa (1999), Introduction a la grammaire de l'ancien français, Publications de l'Institut de Philologie Romane, Université de Varsovie, Warszawa
Buridant Claude (2000), Grammaire nouvelle de l'ancien français, SEDES
Dauzat Albert, Dubois Jean, Mitterand Henri (1971), Nouveau dictionnaire étymologique et historique, Larousse, Paris
Greimas Algirdas Julien (1987), Dictionnaire de l'ancien français, Larousse, Paris
Trésor de la langue française (informatisé). http://www.cnrtl.fr/
Dictionnaire de l'ancienne langue française et de tous ses dialectes du IXe au XVe siècle, par Frédéric Godefroy (1881). http://www.lexilogos.com/francais_langue_dictionnaires.htm