KL I/IIp KL: Potwory, dziwy, szaleńcy: granice człowieczeństwa w literaturze francuskiej XVI i XVII w. 3304-1DPXW-KL-044-OG

Kurs poświęcony jest analizie wybranych dzieł literatury francuskiej XVI i XVII wieku jako
przestrzeni intensywnej refleksji nad człowieczeństwem i jego granicami. Epoka humanizmu
i klasycyzmu, często kojarzona z afirmacją rozumu, harmonii i miary, ujawnia równocześnie
swoją „ciemną stronę”: fascynację potwornością i szaleństwem, nadmiarem pasji. W ten
sposób literatura tego okresu nieustannie testuje normy, na których opiera się wizja
człowieka – normy naturalne, moralne, społeczne i poznawcze.
W centrum kursu znajdują się figury potwora, dziwu i szaleńca rozumiane nie jako margines
literatury, lecz jako jej narzędzia poznawcze. Potwór cielesny, anomalia natury, namiętność
wymykająca się kontroli, obłęd wyobraźni, sceptycyzm podkopujący pewność rozumu czy
moralna deformacja życia społecznego – wszystkie te zjawiska pozwalają autorom XVI i
XVII wieku zadawać fundamentalne pytania o to, czym jest człowiek, gdzie przebiega
granica między naturą a kulturą, rozumem a namiętnością, normalnością a ekscesem.
Analizowane teksty – od Rabelais’go i Montaigne’a po Cyrana de Bergerac, Molière’a, La
Rochefoucaulda i La Bruyère’a – ukazują różnorodne strategie literackie: groteskę i śmiech,
narrację tragiczną, sceptyczny esej, satyrę, moralistykę i portret. Szaleństwo może być tu
zarówno przedmiotem potępienia, jak i źródłem ironicznej prawdy; potworność bywa
znakiem boskim, błędem natury albo metaforą ludzkiego świata; dziw zaś staje się punktem
wyjścia do refleksji antropologicznej i krytyki społecznej.
Zajęcia zachęcają do lektury krytycznej i porównawczej, ukazując, że figury potwora i
szaleńca nie należą wyłącznie do przeszłości, lecz pozostają aktualnymi narzędziami
myślenia o kondycji ludzkiej.

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Koordynatorzy przedmiotu

Dariusz Krawczyk

Efekty kształcenia

Efekty kształcenia – opis ogólny
Po ukończeniu przedmiotu student:
- pogłębi wiedzę na temat literatury francuskiej XVI i XVII wieku oraz jej miejsca w refleksji
humanistycznej nad człowieczeństwem, normą i jej przekroczeniem;
- zrozumie znaczenie kontekstów historycznych, kulturowych i filozoficznych dla interpretacji
literatury wczesnonowożytnej;
- rozwinie umiejętność krytycznej analizy i interpretacji tekstów literackich z wykorzystaniem
literatury przedmiotu;
- nauczy się formułować samodzielne, argumentowane interpretacje w wypowiedzi ustnej i
pisemnej;
- kompetencje uczestnictwa w dyskusji akademickiej, w tym umiejętność prezentowania i
obrony własnego stanowiska;
- pogłębi świadomość znaczenia dziedzictwa literackiego i kulturowego dla współczesnej
refleksji nad kondycją ludzką.
Przedmiot realizuje lub przyczynia się – w różnym zakresie – do osiągnięcia następujących
efektów kształcenia określonych dla kierunku filologia romańska (studia I stopnia):
Wiedza
Po ukończeniu przedmiotu student:
K_W01 – zna i rozumie w zaawansowanym stopniu miejsce i znaczenie nauk
humanistycznych, w szczególności literaturoznawstwa, w systemie nauk oraz ich specyfikę
przedmiotową i metodologiczną.
K_W04 – zna i rozumie w zaawansowanym stopniu kierunki oraz metodologię badań nad
literaturą, zwłaszcza w krajach francuskojęzycznego obszaru kulturowego.
K_W05 – zna i rozumie w zaawansowanym stopniu główne zagadnienia z zakresu
literaturoznawstwa ogólnego oraz literatury francuskiej.
K_W09 – zna i rozumie podstawowe pojęcia i problemy z zakresu historii kultury oraz ich
znaczenie dla interpretacji tekstów literackich.
K_W10 – zna i rozumie podstawowe zależności między literaturą a innymi obszarami kultury
(filozofią, religią, obyczajem, sztuką).
K_W12 – zna i rozumie zasady interpretacji tekstu literackiego w ujęciu historycznym i
kulturowym.

K_W13 – zna i rozumie podstawowe pojęcia i metody współczesnej refleksji humanistycznej
wykorzystywane w badaniach literaturoznawczych.
Umiejętności
Po ukończeniu przedmiotu student potrafi:
K_U05 – samodzielnie analizować i interpretować teksty literackie z wykorzystaniem
właściwych metod i narzędzi badawczych.
K_U06 – dobierać i wykorzystywać literaturę przedmiotu oraz inne źródła naukowe w
procesie interpretacji tekstów.
K_U07 – formułować spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne na temat zagadnień
literaturoznawczych.
K_U08 – brać aktywny udział w dyskusji akademickiej, argumentując i uzasadniając własne
stanowisko interpretacyjne.
K_U12 – analizować zjawiska literackie i kulturowe w szerszym kontekście historycznym i
porównawczym.
Kompetencje społeczne
Po ukończeniu przedmiotu student:
K_K04 – jest gotów do samodzielnego pogłębiania wiedzy oraz krytycznej oceny własnych
kompetencji w zakresie literaturoznawstwa.
K_K06 – jest świadomy znaczenia dziedzictwa literackiego i kulturowego oraz
odpowiedzialności za jego interpretację i przekazywanie.

Kryteria oceniania

Warunek podstawowy
Podstawowym warunkiem zaliczenia przedmiotu jest obecność na zajęciach.
Dopuszcza się ograniczoną liczbę 3 nieobecności usprawiedliwionych lub
nieusprawiedliwionych. Przekroczenie dopuszczalnego limitu nieobecności skutkuje brakiem
możliwości uzyskania zaliczenia.
Kryteria merytoryczne (po spełnieniu warunku obecności)
Po spełnieniu wymogu obecności oceniane są następujące elementy:
- Aktywne uczestnictwo w zajęciach i przygotowanie do dyskusji
Oceniana jest regularna aktywność w dyskusji seminarnej, umiejętność odnoszenia się do
omawianych tekstów oraz przygotowanie do zajęć na podstawie zadanych lektur.
- Krótkie testy z lektur
W trakcie semestru przewidziane są 3-4 krótkie testy sprawdzające znajomość
obowiązkowych lektur oraz materiału omawianego na dwóch poprzednich zajęciach. Testy
mają charakter kontrolny i służą systematycznej pracy z tekstem.
- Praca pisemna
Zaliczenie obejmuje krótką pracę pisemną przygotowywaną na miejscu, podczas sesji.
Studenci mogą korzystać z dowolnych źródeł w formie papierowej (teksty literackie,
opracowania, notatki). Nie dopuszcza się korzystania z materiałów elektronicznych ani
urządzeń cyfrowych.
Praca ma na celu ocenę umiejętności samodzielnej analizy i interpretacji tekstu literackiego
oraz formułowania spójnej argumentacji.
- Zaliczenie ustne
Zaliczenie końcowe obejmuje krótką wypowiedź ustną. Oceniana jest znajomość lektur,
umiejętność syntezy zagadnień poruszanych w trakcie kursu, poprawność terminologiczna
oraz zdolność logicznej i samodzielnej argumentacji.

Literatura

Teksty literackie (opracowywane na zajęciach)
(to jest wybór, dokładny zakres lektur ustalany na początku semestru)
François Rabelais, Gargantua, Pantagruel, Trzecia księga (wydania polskie).
Marguerite de Navarre, Heptameron (wydanie polskie, wybór nowel).
Michel de Montaigne, Próby (wybrane rozdziały, wydanie polskie).
Pierre Boaistuau, François de Belleforest, Nowele tragiczne (wybór; wydania polskie lub
fragmenty w przekładzie).
Cyrano de Bergerac, Inny świat albo Państwa i Cesarstwa Słóńca i Księżyca (wydanie
polskie).
Molière, Mizantrop (wydanie polskie).
François de La Rochefoucauld, Maksymy (wydanie polskie).
Jean de La Bruyère, Charaktery (wydanie polskie).
Literatura przedmiotu – konteksty historyczne i kulturowe (język polski)
Michel Foucault, Historia szaleństwa w dobie klasycyzmu, Warszawa, 1987.
Starobinski J: „Atrament melancholii”. Przeł. K. Belaid. Gdańsk 2017.
Robert Burton: „Anatomia melancholii. Antologia”. Przekład, wybór, wstęp i komentarze
Michał Tabaczyński. Korporacja Ha!art. Kraków 2020.
Michaił Bachtin, Twórczość Franciszka Rabelais’go a kultura ludowa średniowiecza i
renesansu, przeł. A. Gorczyński, Warszawa.
Norbert Elias, Proces cywilizacji, przeł. T. Zabłudowski, Warszawa.
Katarzyna Dybeł, Barbara Marczuk, Jan Prokop, Historia literatury francuskiej, Wydawnictwo
Naukowe PWN, 2005.
Jacek Kowalski, Anna i Mirosław Loba, Jan Prokop, Dzieje kultury francuskiej, Wydawnictwo
Naukowe PWN, 2015.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 3304-1DPXW-KL-044-OG w USOSweb