Fonetyka języka francuskiego - wykład 3304-1DP1O-FJF-003
Wykład obejmuje zagadnienia opisu fonetycznego i fonologiczego współczesnego języka francuskiego. Celem jest zapoznanie studentów z tym podsystemem języka poprez pryzmat podstawowych procedur językoznawstwa opisowego w ujęciu strukturalnym (funcjonalizm, dystrybucjonizm) i generatywnym, jak też ogólne przedstawienie tendencji najnowszych.
Spis zagadnień;
1. Dźwięki mowy z punktu widzenia fonetyki i fonologii. "Kurs językoznawstwa ogólnego" F. de Saussure'a jako teoretyczna podstawa fonologii praskiej szkoły strukturalistycznej. Fonologia w ujęciu A. Martineta i dystrybucjonistów. Fonologia w modelu generatywnym Chomsky'ego.
2. Gałęzie fonetyki. Gałezie fonologii: segmentalna i suprasegmentalna.
3. Fonetyka artykulacyjna: budowa narządów mowy, ich działania. System samogłosek: wymowa i klasyfikacja. System spółgłosek: wymowa i klasyfikacja. Półsamogłoski, spółgłoski zwartoszczelinowe.
4. Fonetyka akustyczna: akustyczne właściwości dźwięków mowy, parametry opisu, identyfikacja samogłosek i spółgłosek z punktu widzenia akustycznego.
5. Fonetyka audytywna: percepcja dźwięków mowy.
6. Fonologia segmentalna: pojęcie opozycji, cechy dystynktywnej, neutralizacji; głoska a fonem; system samogłosek, system spółgłosek. Pojęcie wariancji w opisie systemu fonologicznego (A. Martinet, H. Walter).
7. Opis fonemów w postaci matrycy cech dystynktywnych.
8. Procesy fonologiczne: asymilacja, dysymilacja, metateza, elizja, epenteza itp.
9. Prozodia: akcent, intonacja, iloczas.
10. Typu i funkcje akcentu.
11. Intonacja i jej funkcje.
12. Iloczas w języku francuskim.
13. Rejestry mowy i ich charakterystyczne dla nich zjawiska fonetyczne.
14. Norma fonetyczna.
15. Zmiany w wymowie zaobserwowane na przestrzeni II połowy XX wieku.
Ćwiczenia: omawiany jest na nich przede wszystkim system samogłoskowy języka francuskiego, a w szczególności te jego elementy, które sprawiają trudności uczniom polskojęzycznym (opozycje miedzy samogłoskami oparte na różnicy stopnia rozwarcia i miejsca artykulacji, typowe dla języka francuskiego samogłoski nosowe, opozycja miedzy samogłoskami i półsamogłoskami). Studenci zapoznają się z różnorodnymi czynnikami decydującymi o wymowie (charakterystyka sylaby, asymilacja, etymologia wyrazu, względy stylistyczne). Ćwiczenia praktyczne maja na celu połączenie wiedzy o pisowni i wymowie francuskiej oraz nabycie umiejętności stosowania alfabetu fonetycznego do transkrypcji pojedynczych słów i całych tekstów.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Kryteria oceniania
Warunki zaliczenia: obecność na ćwiczeniach, test kontrolny przed każdymi zajęciami.
Kolokwium zaliczeniowe z wykładu.
Egzamin pisemny (cz. I teoretyczna, na podstawie wykładu, cz. II - transkrypcja fonetyczna) w sesji zimowej.
Literatura
Carton F. (1974) Introduction a la phonétique du français, Paris, Bordas.
Carton F. (2000) La prononciation (dans): Antoine G., Cerquiglini B. (dir.), Histoire de la langue française 1945-2000, Paris, CNRS, 25-60.
Duchet J.-L. (1986) La phonologie, Paris, PUF, seria Que sais-je?, wyd. 2.
Dutka A., Pilecka E. (2008) Precis de la phonétique du français contemporain, Varsovie, Publications de l'Institut de Philologie Romane, Université de Varsovie.
Germain C., Leblanc R. (1981) Introduction a la linguistique générale, Montréal, Les Presses de l'Université de Montréal, vol. 1 - La phonétique, vol. 2 - La phonologie.
Malmberg B. (1974) Manuel de phonétique générale. Introduction a l'analyse scientifique de l'expression du langage, Paris, Picard.
Malmberg B. (1987) La phonétique, Paris, P.U.F., Série Que sais-je?, 4e éd .
Martinet A. (1961) Eléments de linguistique générale, Paris, A. Colin.
Troubezkoy N. S. (1957) Principes de phonologie, Paris, Klinckieck.
Trubiecki N.S. (1970) Podstawy fonologii, tł. A. Heinz, Warszawa, PWN.
Walter H. (1982) Enquete phonologique et variétés régionales du français, Paris, P.U.F.
Walter H. (éd) (1983) Phonologie des usages du français, Langue française No 60.
Encyklopedie, słowniki:
Arrivé M., Gadet F., Galmiche M. (1986) La grammaire d'aujourd'hui. Guide alphabétique de linguistique française, Paris, Flammarion (zwłaszcza artykuł phonétique/phonologie).
Dubois J. (dir) (1994) Dictionnaire de linguistique et des sciences du langage, Paris, Larousse.
Enciclopaedia Universalis (1980), Paris, Enciclopaedia Universalis S.A., vol. 12, artykuły Phonétique, Phonologie.
Polański K. (red.) (1999) Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, wyd. 2.
Rey-Debove J. & Rey A. (dir.), (1993 lub wydania późniejsze) Le Nouveau Petit Robert, , Paris, Dictionnaires le Robert.