Ekokrytyka i katastrofy naturalne w literaturze niemieckojęzycznej 3302-EIKN-OG

W trakcie zajęć będą omawiane m. in. następujące zagadnienia:
- kluczowe pojęcia (dystopia, katastrofa, ekokrytyka itp.);
- wizje zagłady świata w wyniku zmian klimatu i degradacji środowiska naturalnego;
- literackie i filmowe obrazy katastrof naturalnych.

Koordynatorzy przedmiotu

Ewa Wojno-Owczarska

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Tryb prowadzenia

zdalnie

Założenia (opisowo)

Celem kursu jest zapoznanie słuchaczek i słuchaczy ze współczesnymi tekstami kultury, które podkreślają niebezpieczeństwa związane z degradacją środowiska i globalnym ociepleniem, a także ukazują katastrofy naturalne. Niekiedy pisarze i reżyserzy tworzą scenariusze, w których przyroda obraca się przeciwko człowiekowi. W ramach zajęć omówimy na tle prac teoretycznych wybrane utwory literackie w krajach niemieckiego obszaru językowego oraz fragmenty filmów.

Efekty kształcenia

Studenci
- umieją analizować i porównywać teksty literackie i filmy pod względem formy i treści;
- znają przykłady tekstów kultury wpisujących się w nurt ekokrytyki;
- znają metody badawcze stosowane w komparatystyce;
- znają wybrane prace z dziedziny historii literatury i kultury;
- umieją analizować i porównywać utwory literackie i filmowe pod kątem ich formy i treści.

Kryteria oceniania

Warunki zaliczenia semestru 1) na przemian - udział w zajęciach w trybie online (google meet) oraz regularne wykonywanie i zaliczenie krótkich zadań testowych (w programie google classroom); terminarz spotkań online z uwzględnieniem przerwy świątecznej będzie ustalony na pierwszych zajęciach i podany dla całej grupy na classroomie
2) praca pisemna – rozprawka lub recenzja (na ocenę)

Literatura

Bińczyk, Ewa: Epoka człowieka. Retoryka i marazm antropocenu. Warszawa 2018.
Buell, Lawrence: The Future of Environmental Crisis and Literary Imagination. Hoboken/New Jersey 2005.
Cowie, Jonathan: Zmiany klimatyczne. Przyczyny, przebieg i skutki dla człowieka. Warszawa 2007.
Dürbeck, Gabriele/Nesselhauf, Jonas (red.): Repräsentationsweisen des Anthropozän in Literatur und Medien. Berlin [et al.] 2019.
Elsberg, Marc: Blackout. Warszawa 2021.
Engels, Jens Ivo: Vom Subjekt zum Objekt. Naturbild und Naturkatastrophen in der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland. W: Naturkatastrophen: Beiträge zu ihrer Deutung, Wahrnehmung und Darstellung in Text und Bild von der Antike bis ins 20. Jahrhundert, red. Dieter Groh/Michael Kempe/Franz Mauelshagen. Tübingen 2003, s. 119–144.
Enzensberger, Theresa: Auf See. München 2022.
Fiedorczuk, Julia: Cyborg w ogrodzie. Wprowadzenie do ekokrytyki. Gdańsk 2015.
Frisch, Max: Der Mensch erscheint im Holozän. Eine Erzählung. Frankfurt am Main 1979.
Glotfelty, Cheryll: Introduction. W: The Ecocriticism Reader: Landmarks in Literary Ecology, red. Cheryll Glotfelty/Harold Fromm. Athens/London 1996, s. 15–23.
Goodbody, Axel (red.): Literatur und Ökologie. Amsterdam 1998.
Goodbody, Axel: Nature's Revenge: The Ecological Adaptation of Traditional Narratives in Fifty Years of German-speaking Writing. W: Tamkang Review: A Quarterly of Literary and Cultural Studies, 2006/37.1, s. 1–27.
Hagen, Cord: Der Schlund. München 2007.
Hansen, Dörte: Zur See. München 2022.
Haraway, Donna J.: Staying with the Trouble: Making Kin in the Chthulucene. Durham/London 2016. https://doi.org/10.2307/j.ctv11cw25q
Harlander, Wolf: Schmelzpunkt. Hamburg 2022.
Horn, Eva: Klima. Eine Wahrnehmungsgeschichte. Frankfurt am Main 2024.
Jackiewicz, Aleksander: Moja filmoteka. Film w kulturze. Warszawa 1989.
Jackiewicz, Aleksander: Moja filmoteka. Literatura i teatr w filmie. Warszawa 1989.
Kegel, Bernhard: Der Rote. Frankfurt am Main 2009.
Klein, Naomi: This Changes Everything. Capitalism vs. the Climate. New York 2014.
Kobojek, Sławomir: Katastrofy naturalne. Warszawa 2013.
Leggewie, Claus/Welzer, Harald: Das Ende der Welt wie wir sie kannten. Klima, Zukunft und die Chancen der Demokratie. Frankfurt am Main 2009.
Lessing, Doris: Mara i Dann. Kraków 2013.
Maier, Andreas/Büchner, Christine: Bullau. Versuch über die Natur. Frankfurt am Main 2006.
Marzec, Andrzej: Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata. Warszawa 2021.
Mayenburg, Marius von: Mars. W: Mayenburg, Marius von: Eldorada. Warszawa 2022, s. 540–614.
Nitzke, Solvejg: „Apokalypse von innen“. Die andere Natur-Katastrophe in Frank Schätzings „Der Schwarm“ und Dietmar Daths „Die Abschaffung der Arten“. W: Katastrophen. Konfrontationen mit dem Realen, red. Solvejg Nitzke/Mark Schmitt. Essen 2012, s. 167–197.
Nünning, Ansgar (red.): Metzler Lexikon Literatur- und Kulturtheorie. Stuttgart 2013.
Röggla, Kathrin: Das Wasser. Stuttgart 2022.
Rueckert, William: Literature and Ecology: An Experiment in Ecocriticism. W: The Ecocriticism Reader: Landmarks in Literary Ecology, red. Cheryll Glotfelty/Harold Fromm. Athens/London 1996, s. 105–123.
Schätzing, Frank: Odwet oceanu. Wrocław 2006.
Schätzing, Frank: Wieści z nieznanego świata. Wrocław 2008.
Scharnowski, Susanne: Literatur für das Anthropozän. Die Ästhetik der berührten Natur in Dieter Bachmanns „Unter Tieren“ und Andreas Maiers/Christine Büchners „Bullau. Versuch über Natur“. W: Wilde Lektüren. Literatur und Leidenschaft. Festschrift für Hans Richard Brittnacher zum 60. Geburtstag, red. Wiebke Amthor/Almut Hille/Susanne Scharnowski. Bielefeld 2012, s. 363–382.
Sonntag, Karlheinz: Von Lissabon bis Fukushima – Folgen von Katastrophen. Heidelberg 2013.
Stuhlfauth-Trabert Mara: Seit Jahrzehnten „fünf nach zwölf“. Ökologisches Bewusstsein in Werken von Günter Grass, Andreas Maier, Christine Büchner, Kathrin Röggla und Ilija Trojanow. Würzburg 2017. https://doi.org/10.5771/9783956503580
Sugiera, Małgorzata (red.): Hakowanie antropocenu. Kraków 2023.
Trojanow, Ilija: EisTau. München 2011.
Walter, François: Katastrophen. Eine Kulturgeschichte vom 16. bis ins 21. Jahrhundert. Stuttgart 2010.
Wojno-Owczarska, Ewa: „mal sehen, ob die wälder wieder brennen, mal sehen, ob starke hitze uns entgegenschlägt“ (Kathrin Röggla). Klimawandel und Wetterbericht in ausgewählten Werken von Marcel Beyer und Kathrin Röggla. W: Hölter, Achim (red.): Akten des 21. Weltkongresses der International Comparative Literature Association. Tom IV: The Rhetoric of Topics and Forms (red. tomu: Gianna Zocco). Berlin 2021, s. 437–474.
Wojno-Owczarska, Ewa: Die Bedrohung der Meeresfauna als Zeichen des zivilisatorischen Untergangs in Literatur und Film des 20. und 21. Jahrhunderts. W: Gareis, Marita/Zeng, Anne-Christin (red.): Stellenwert der deutschen Sprache im Ostseeraum. 4. Germanisten- und Deutschlehrerkonferenz der Ostseeanrainerländer. Uppsala 2018, s. 131–156.
Wojno-Owczarska, Ewa: Eine Skizze über Hochwasserbilder in Literatur und Film. W: Toth, Jozsef/Szabo, Laszlo V. (red.): Ereignis in Sprache, Literatur und Film. Berlin [et al.] 2020, s. 439–475.
Wojno-Owczarska, Ewa: Katastrofa ekologiczna w powieści Franka Schätzinga „Odwet oceanu” (2004). W: Przegląd Humanistyczny, tom 67, nr 4 (483), 2023, s. 54–76.
Wojno-Owczarska, Ewa (red.): Literarische Katastrophendiskurse im 20. und 21. Jahrhundert. Berlin [et al.] 2019.
Wojno-Owczarska, Ewa: Zur Globalisierungskritik in Marc Elsbergs Roman „Blackout“. W: Wojno-Owczarska, Ewa/Wolting, Monika (red.): Grenzerfahrungen und Globalisierung im Wandel der Zeit. Göttingen 2021, s. 125–157.
Zemanek, Evi: Ökologie: Von der biologischen Teildisziplin zur integrativen Leitwissenschaft. W: Evi Zemanek (red.): Ökologische Genres. Naturästhetik – Umweltethik – Wissenspoetik. Göttingen 2017: 9–13. https://doi.org/10.13109/9783666317217.9