Komunikacja międzykulturowa 3301-ZJ-JF007
Kurs wprowadza studentów w kluczowe zagadnienia komunikacji międzykulturowej, ukazując, jak kultura, język i wartości kształtują sposób postrzegania świata oraz interpretowania zachowań innych ludzi. Omawiane są podstawowe modele kultury, role społeczne, hierarchia i różnice w światopoglądach. Studenci poznają odmienne style komunikacji werbalnej i niewerbalnej, kulturowe reguły uprzejmości, ekspresję emocji oraz ich społeczne konsekwencje. Kurs analizuje narracje kulturowe, stereotypy i mikroagresje, a także źródła konfliktów i strategie mediacji. Ostatnia część zajęć poświęcona jest kulturowej „twarzy”, globalizacji i współczesnym tożsamościom, rozwijając kompetencje potrzebne do skutecznego działania w zróżnicowanych środowiskach. Kurs obejmuje następujące zagadnienia:
1. Wprowadzenie: kultura, język, ramy interpretacyjne
Czym jest komunikacja międzykulturowa? Kultura jako system znaczeń i filtr percepcji. Frames – kulturowe ramy interpretacji świata. Wpływ języka na postrzeganie rzeczywistości (relatywizm językowy, pragmatyka kulturowa).
Cel: stworzenie wspólnego fundamentu teoretycznego + aktywizacja studentów (analiza własnych „kulturowych założeń”).
2. Modele kultury, wartości, role społeczne, hierarchia
Podstawowe modele kultury: indywidualizm–kolektywizm, dystans do władzy, kontekst komunikacyjny. Różnice w światopoglądach i priorytetach społecznych. Role społeczne, autorytet, struktura relacji (wysoki vs niski kontekst)
Cel: zrozumienie, jak wartości i struktury społeczne kształtują styl komunikacji i oczekiwania.
3. Komunikacja werbalna: style mówienia, uprzejmości i intencje
Bezpośredniość / pośredniość w różnych kulturach. High-context vs low-context communication. Jak kultury różnie interpretują: krytykę, odmowę, sugestię, pochwałę. Elementy pragmatyki międzykulturowej.
Cel: analiza, dlaczego identyczne wypowiedzi mają odmienne znaczenie w różnych kulturach.
4. Komunikacja niewerbalna, emocje i ekspresyjność kulturowa
Dystans interpersonalny, gesty, kontakt wzrokowy. Kulturowe różnice w ekspresji emocjonalnej. Emocje „wysokie” i „niskie” — kulturowe różnice w ich funkcjach. Społeczne konsekwencje stylów ekspresji.
Cel: nauczenie studentów „czytać” zachowania i emocje w ujęciu kulturowym.
5. Narracje kulturowe, stereotypy, mikroagresje
Jak kultury tworzą „opowieści o innych”. Stereotypy, uprzedzenia, generalizacje. Mikroagresje i nieintencjonalne naruszenia norm. Framing kultur w mediach (opcjonalnie mini-case study).
Cel: zrozumienie, jak narracje społeczne wpływają na komunikację i percepcję.
6. Konflikty międzykulturowe i komunikacja w praktyce
Źródła nieporozumień komunikacyjnych. Konflikty w zespołach międzynarodowych (analiza realnych przykładów). Strategie mediacji i adaptacji międzykulturowej. Modele rozwiązywania konfliktów (np. Ting-Toomey, Kim).
Cel: umiejętność identyfikacji i rozwiązywania sytuacji problemowych.
7. Maska kulturowa, globalizacja i współczesne tożsamości
„Face” w kulturach azjatyckich, honor & dignity cultures Wpływ statusu i hierarchii na styl komunikacji. Komunikacja w edukacji i pracy: autorytet, feedback, współpraca. Globalizacja i nowe tożsamości: migracja, transnarodowość, third culture kids.
Cel: pokazanie różnorodności współczesnego świata i zakończenie kursu perspektywą „global competence”.
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
DLA OSÓB, KTÓRE ROZPOCZĘŁY STUDIA W ROKU 2024/45
Wiedza Studenci znają i rozumieją:
K_W01 w sposób pogłębiony specyfikę językoznawstwa na tle dziedziny nauk humanistycznych
K_W02 w sposób pogłębiony tendencje rozwoju badań językoznawczych w ramach filologii angielskiej
Umiejętności Studenci potrafią:
K_U01 posługiwać się zaawansowaną terminologią i aparatem pojęciowym z zakresu językoznawstwa pragmatyki międzykulturowej oraz kulturoznawstwa, umożliwiając analizę komunikacji w kontekście zróżnicowanych systemów wartości, modeli kultury i praktyk społecznych.
K_U03 wykorzystać zdobytą wiedzę do opisania i rozwiązania problemu oraz wykonania projektu naukowego dotyczącego tematyki z zakresu dyscypliny językoznawstwo
K_U04 w sposób pogłębiony analizować i syntetyzować treści i zjawiska językowe w kontekście społecznym, historycznym i gospodarczym
K_U05 rozpoznawać różnice pomiędzy alternatywnymi podejściami metodologicznymi stosowanymi w analizie komunikacji międzykulturowej, w tym w pragmatyce, analizie dyskursu i kulturoznawstwie, oraz dobierać je adekwatnie do badanego zjawiska.
K_U08 uczestniczyć w pracy projektowej, współdziałać z innymi osobami w ramach prac zespołowych i kierować pracą zespołu
K_U09 przedstawić zdobytą wiedzę w sposób spójny, precyzyjny i poprawny językowo, posługując się językiem angielskim na poziomie C2 według Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego, dobierając odpowiednio formy wypowiedzi do sytuacji komunikacyjnej, oraz komunikować się z innymi, zróżnicowanym kręgami odbiorców (kompetencje mediacyjne)
Kompetencje społeczne Studenci są gotowi do:
K_K02 kształcenia ustawicznego, rozwoju osobistego i zawodowego wykorzystując wiedzę i umiejętności uzyskane w trakcie studiów
K_K03 wzięcia odpowiedzialności za pracę własną i poszanowania pracy innych, dbając o przestrzeganie zasad etyki zawodowej, rozwijanie etosu zawodu oraz zasad i norm etycznych w nauce w odniesieniu do dyscyplin reprezentowanych w programie kształcenia
K_K04 krytycznej oceny własnej wiedzy i umiejętności w zakresie kierunku studiów
___________________________________________________
DLA OSÓB, KTÓRE ROZPOCZĘŁY STUDIA W ROKU 2025/26
Wiedza Studenci znają i rozumieją:
- K_W01 w pogłębionym stopniu terminologię, teorię i metody badań językoznawczych wykorzystywane w analizie komunikacji międzykulturowej, w tym pragmatyki interkulturowej, modeli kultury, oraz analizy dyskursu, zgodnie z obraną specjalnością i ścieżką kształcenia dpowiadające aktualnemu stanowi zaawansowanej wiedzy w dyscyplinie językoznawstwo, zgodnie z obraną przez siebie specjalnością (oraz ścieżką kształcenia),
- K_W04 pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego.
Umiejętności Studenci potrafią:
- K_U01 w pogłębionym stopniu stosować terminologię, teorie i zaawansowane metody badań językoznawczych do rozwiązywania złożonych i oryginalnych problemów badawczych zgodnie z obraną przez siebie specjalnością (oraz ścieżką kształcenia),
- K_U04 stosować w praktyce pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego.
Kompetencje społeczne Studenci są gotowi do:
- K_K01 krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści,
- K_K02 inicjowania działań na rzecz interesu społecznego, myślenia i działania w sposób przedsiębiorczy.
Kryteria oceniania
- aktywność na zajęciach (weryfikacja efektów: W, U, K)
- przygotowanie prezentacji (weryfikacja efektów: W, U)
- praca zaliczeniowa (weryfikacja efektów: W, U)
- praca w grupach (weryfikacja efektów: W, U, K)
Literatura
Wybrane pozycje:
Ting-Toomey, S., & Dorjee, T. (2018). Communicating across cultures. Guilford Publications.
Ting‐Toomey, S., et al. (1991). Culture, face maintenance, and styles of handling interpersonal conflict: A study in five cultures. International Journal of conflict management, 2(4), 275-296.
Gudykunst, W. B., et al. (1996). The influence of cultural individualism-collectivism, self construals, and individual values on communication styles across cultures. Human communication research, 22(4), 510-543.
Wharton, T. (2009). Pragmatics and non-verbal communication. Cambridge University Press.
Blais, C., Jack, R. E., Scheepers, C., Fiset, D., & Caldara, R. (2008). Culture shapes how we look at faces. PloS one, 3(8), e3022.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: