Metodologia badań językoznawczych CLIL - Wykład 3301-L2RML-CLIL-W

Kurs składa się z wykładu oraz zintegrowanych z nim ćwiczeń. Stanowi wprowadzenie do jakościowych i ilościowych metod badawczych w językoznawstwie, z perspektywy zarówno racjonalnej, jak i empirycznej, a także z punktu widzenia teorii i aplikacji. Podkreśla różnorodny i wielodyscyplinarny charakter badań nad językiem oraz metodologiczne powiązania między językoznawstwem a innymi dyscyplinami, takimi jak: historia, literatura, pedagogika, psychologia, socjologia i nauki przyrodnicze.
Podczas wykładów i ćwiczeń studenci zostaną zapoznani z podstawowymi pojęciami leżącymi u podstaw projektowania eksperymentów i rozumowania naukowego. Zostaną zaznajomieni z podstawowymi zasadami prowadzenia badań naukowych, począwszy od sformułowania problemu i pytań badawczych, poprzez dobór metod i technik badawczych, a skończywszy na gromadzeniu danych, ich analizie, interpretacji i prezentacji wyników. Zdobędą podstawową wiedzę o narzędziach badawczych stosowanych w różnych dziedzinach językoznawstwa (np. w językoznawstwie komputerowym, językoznawstwie funkcjonalnym, językoznawstwie historycznym, socjolingwistyce, psycholingwistyce, akwizycji języka). Kurs pomoże studentom w podejmowaniu świadomych decyzji dotyczących ich dalszych ścieżek studiowania.
Wykład podzielony jest na dwa moduły poświęcony następującym tematom.

Moduł 1. Podstawowe elementy badań nad językiem

1. Metoda naukowa i praktyka badań naukowych
- Czym jest metoda naukowa? Jak funkcjonuje ona w językoznawstwie i jego różnych subdyscyplinach?
- Rozróżnienia między teorią, modelem a badanym zjawiskiem
- Paradygmaty w badaniach językoznawczych
2. Kategorie w myśleniu, języku i badaniach
- Od problemów ogólnych do pytań badawczych i hipotez
- Modele gramatyki oparte o użycie języka.
- Przykłady hipotez i pytań badawczych
3. Podstawowe rozróżnienia w metodach badań językoznawczych
- Introspekcja
- Znaczenie badania języka w użyciu oraz ograniczenia intuicji
- Dobór odpowiedniego podejścia do problemu badawczego: podejścia ilościowe i jakościowe; studia przypadku i analizy próbek
4. Operacjonalizacja teorii
- Jednostki, elementy i kategorie analizy w językoznawstwie
- Korpusy językowe i inne typy zbiorów danych
5. Językoznawstwo a świat społeczny
- Podejścia do analizy dyskursu
- Typy pytań badawczych podejmowanych w analizie dyskursu
6. Analiza danych multimodalnych: gesty
7. Analiza danych multimodalnych: relacje między językiem a obrazem;

Moduł 2. Podstawowe elementy badań psycholingwistycznych

1. Rodzaje badań nad nabywaniem i użyciem języków
- Badania empiryczne jako metoda radzenia sobie z niepewnością
- Przedmioty badań w językoznawstwie stosowanym
- Rodzaje badań (eksploracyjne/konfirmacyjne; podstawowe/stosowane; jakościowe/ilościowe; przekrojowe/podłużne)
2. Proces badawczy
- Podstawowe etapy badań:
- Pytania badawcze (eksploracyjne, opisowe, relacyjne, przyczynowe) i hipotezy
- Zmienne i ich operacjonalizacja
3. Proces badawczy: podstawowe schematy badawcze
- Zrozumienie schematów badawczych (eksperyment, quasi-eksperyment, badanie korelacyjne, porównawcze)
- Kontrola zmiennych w badaniach (zmienna zależna, niezależna, zakłócająca)
4. Badania korelacyjne i porównawcze
- Testowanie hipotez, rozkład normalny i skośny
- Korelacje i porównania między grupami
- Interpretacja współczynników korelacji i wartości p
5. Badania eksperymentalne i quasi-eksperymentalne
- Grupy kontrolne i eksperymentalne w eksperymencie klasycznym
- Czym są manipulacja i randomizacja?
- Jak dobrze zaprojektować eksperyment?
- Eksperymenty w językoznawstwie stosowanym i psycholingwistyce
6. Badania eksperymentalne: schematy między- i wewnątrzosobowe.
- Czy grupa kontrolna jest zawsze konieczna?
- Porównywanie schematów eksperymentalnych stosowanych w psycholingwistyce
- Zagrożenia dla wewnętrznej trafności i rzetelności badań
7. Badania jakościowe i triangulacja
- Główne rodzaje badań jakościowych.
- Triangulacja i jej rola
- Czy dane jakościowe i językowe można analizować ilościowo?

W zakresie stosowania narzędzi sztucznej inteligencji (SI) na zajęciach obowiązują zasady określone w uchwale nr 16 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów filologia angielska (English Studies), filologia angielska – językoznawstwo (English Studies – Linguistics), filologia angielska – literatura i kultura (English Studies – Literature and Culture) z dn. 9 grudnia 2025 r.
https://ia.uw.edu.pl/fileadmin/ilustracje/dokumenty/2026/RD_IA_2025_UCHWALA_nr16_narzedzia_AI_nowelizacja_ZAL2.pdf