Nowe spojrzenie na wiktoriańskich złoczyńców: Współczesne wizje i adaptacje 3301-KB2413
Celem kursu jest porównanie kilku czarnych charakterów i złoczyńców okresu późnowiktoriańskiego z ich neowiktoriańskim obrazem w kontekście XIX- i XXI-wiecznej moralności.
Kurs podzielony jest na trzy części: wprowadzenie kontekstu, porównanie postaci oraz podsumowanie. W ramach wprowadzenia omawiana jest epoka późnowiktoriańska, dziewiętnastowieczne podejście do zbrodni i zła, np. teoria degeneracji, a także teoria adaptacji.
Właściwa część kursu to zestawienie wybranych wiktoriańskich złoczyńców – kreacji literackich: Pan Hyde’a i profesora Moriarty’ego – oraz niemal mitycznej postaci Kuby Rozpruwacza z ich współczesnymi odpowiednikami. Każda postać omawiana jest według tego samego wzorca: analiza materiału źródłowego oraz jego współczesnych wersji: adaptacji, przetworzeń, pastiszów, przeróbek neowiktoriańskich, z wykorzystaniem opracowań krytycznych.
Zajęcia są interdyscyplinarne, łączą elementy badań nad kulturą, literaturą, filmem i historią, które posłużą do analizy tekstów źródłowych oraz ich adaptacji (powieści, komiksów, filmów i seriali telewizyjnych).
W zakresie stosowania narzędzi tzw. sztucznej inteligencji (SI) na zajęciach obowiązują zasady określone w uchwale nr 16 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów filologia angielska (English Studies), filologia angielska – językoznawstwo (English Studies – Linguistics), filologia angielska – literatura i kultura (English Studies – Literature and Culture) z dn. 9 grudnia 2025 r.
https://ia.uw.edu.pl/fileadmin/ilustracje/dokumenty/2026/RD_IA_2025_UCHWALA_nr16_narzedzia_AI_nowelizacja_ZAL2.pdf
Omawiamy źródła i ich adaptację, więc zaufajcie własnej inteligencji i umiejętnościom.
Dopuszczalne są 3 nieobecności.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Wiedza - Studenci znają i rozumieją:
K_W01 w zaawansowanym stopniu terminologię, teorię i metody badań nad adaptacjami oraz neowiktorianizmem w ramach filologii angielskiej
K_W08 pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego
Umiejętności - Studenci potrafią:
K_U01 w zaawansowanym stopniu stosować terminologię, teorie i metody badań nad adaptacjami oraz neowiktorianizmem w ramach filologii angielskiej
K_U08 stosować w praktyce pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego
Kompetencje społeczne - Studenci są gotowi do:
K_K01 krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści
K_K02 uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu
*** PROGRAM 2022/2023 ***
Wiedza
Studenci znają i rozumieją:
- w zaawansowanym stopniu kluczową terminologię, główne metody i teorie badań neowiktoriańskich (K_W02)
- w zaawansowanym stopniu tendencje rozwoju badań nad adaptacjami (K_W03)
- w zaawansowanym stopniu gramatykę, składnię, fonologię, fonetykę, morfologię, pragmatykę języka angielskiego (K_W05)
- zasady projektowania badań nad adaptacjami, a w szczególności stosowania metod i narzędzi w formułowaniu problemów badawczych (K_W07)
Umiejętności - Studenci potrafią:
- posługiwać się terminologią i aparatem pojęciowym z zakresu kulturoznawstwa (K_U01)
- posługiwać się metodologią badań kulturoznawczych w ramach filologii angielskiej, z poszanowaniem norm etyki naukowej i prawa autorskiego (K_U02)
- wykorzystać zdobytą wiedzę do opisania i rozwiązania problemu oraz wykonania zadania dotyczącego analizy postaci (K_U04)
- projektować własną ścieżkę rozwoju (K_U11)
Kompetencje społeczne - Studenci są gotowi do:
- kształcenia ustawicznego i rozwoju osobistego, wykorzystując umiejętności w zakresie dokonywania wyboru przedmiotów i projektów w zakresie kursu (K_K02)
- wzięcia odpowiedzialności za pracę własną i poszanowania pracy innych, dbając o przestrzeganie zasad etyki zawodowej oraz zasad i norm etycznych w działaniach projektowych i innych aktywnościach podejmowanych zakresie kursu (K_K03)
Kryteria oceniania
Zaliczenie w formie ustnej (50%; weryfikacja efektów: W, U, K): pytania o XIX-w. kontekst, teorię adaptacji, neowiktorianizm, adaptację (np. porównaj z inną, przeanalizuj aspekt, omów zagadnienie).
Ocena ciągła (50%): wykonywanie krótkich zadań podczas zajęć oraz prezentacja wybranej postaci w wybranej adaptacji (weryfikacja efektów: W, U, K).
Zaliczenie poprawkowe ma taką samą formę, jak zaliczenie w pierwszym terminie.
Literatura
MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE:
XIX w.
Doyle, Arthur Conan. The Final Problem. 1893.
Stevenson, Robert Louis. The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde. 1886.
Transcripts of official documents and press reports of the Ripper case [1888], http://www.casebook.org.
XXI w. - do wyboru:
Elementary. Wybrane odcinki sezonu 1 i 2. CBS, 2012-14.
From Hell. Dir. Albert and Allan Hughes. 20th Century Fox, 2001.
Gaiman, Neil. “A Study in Emerald”.
http://www.neilgaiman.com/mediafiles/exclusive/shortstories/emerald.pdf
Haddon, Cole, M.S. Corley. The Strange Case of Mr Hyde. Dark Horse Comics, 2011.
Jekyll. BBC, 2006.
The League of Extraordinary Gentlemen. Dir. Stephen Norrington. 20th Century Fox. 2003.
Moore, Alan, Eddie Campbell. From Hell. Knockabout Limited, 2000.
Moore, Alan, Kevin O’Neill. The League of Extraordinary Gentlemen. vol. I and II. Titan Books, 1999, 2003.
Moriarty. Audible, 2022-2026.
Ripper Street. Wybrane fragmenty sezonu 1 i 2. BBC, 2012-13.
Sherlock. Wybrane fragmenty serii 1-3. BBC, 2010-14.
Sherlock Holmes. & Sherlock Holmes: A Game of Shadows. Dir. Guy Ritchie. Silver Pictures, 2009, 2011.
The Strange Case. Audible, 2024.
Young Sherlock. Amazon, 2026.
Whitechapel. sezon 1. ITV, 2009.
OPRACOWANIA (fragmenty książek nawiązujące do konkretnego tematu zajęć będą udostępniane studentom):
Gray, Drew D. London’s Shadows. The Dark Side of the Victorian City. Continuum International Publishing Group, 2010.
Heilmann, Ann, Mark Llewellyn. Neo-Victorianism. The Victorians in the Twenty-First Century, 1999-2009. Palgrave Macmillan, 2010.
Jones, Richard. Jack the Ripper. The Casebook. Andre Deutsch, 2008.
Kilday, Anne-Marie, David Nash, Katherine D. Watson (red.). The Routledge Handbook of Jack the Ripper Studies. Routledge, 2025.
Kohlke, Marie-Luise, Christian Gutleben (ed.). Neo-Victorian Gothic. Horror, Violence and Degeneration in the Re-Imagined Nineteenth Century. Rodopi, 2012.
Moore, Alan, Eddie Campbell. The ‘From Hell’ Companion. Knockabout Ltd., 2013.
Lepine, Anna. “Hyde and Seek in an Age of Surveillance: Stevenson’s The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde and the BBC’s Jekyll”. Neo- Victorian Studies 1:2 (Winter 2008/2009), pp. 78-102.
Pietrzak-Franger, Monika. “Envisioning the Ripper’s Visions: Adapting Myth in Alan Moore and Eddie Campbell’s From Hell”. Neo-Victorian Studies 2:2 (Winter 2009/2010), pp. 157-185.
Poore, Benjamin. "The Villain-Effect: Distance and Ubiquity in Neo-Victorian Popular Culture." Neo-Victorian Villains: Adaptations and Transformations in Popular Culture, ed. Benjamin Poore. Brill, 2017, pp. 1-48.
Powers, Heather. "The Evolution of James Moriarty. How Villains Mirror Cultural Anxieties." Who Is Sherlock?: Essays on Identity in Modern Holmes Adaptations, ed. Lynnette Porter. McFarland, 2012, pp. 111-121.
Stein, Louisa Ellen, Kristina Busse (ed.). ‘Sherlock’ and Transmedia Fandom. Essays on the BBC Series. McFarland & Company, Inc., 2012.
Warwick, Alexandra, Martin Willis (ed.). Jack the Ripper. Media, Culture, History. Manchester University Press, 2007.