Historia amerykańskiego stand-upu 3301-KA2531-1ST
Według krytyka kultury Richarda Zoglina, autora książki Comedy at the Edge (2009), rewolucja stand-upowa lat 70. XX wieku trwale zmieniła charakter amerykańskiego humoru. Traktując tę tezę jako punkt wyjścia, kurs przedstawia zarys historii amerykańskiego stand-upu, ze szczególnym uwzględnieniem jego dziejów, głównych podgatunków, znaczenia kulturowego oraz najważniejszych przedstawicieli.
Kurs łączy perspektywę historyczną, teoretyczną i kulturową. Studenci będą analizować stand-up jako formę performansu, komentarza społecznego, ekspresji tożsamościowej, satyry i debaty publicznej. Materiały omawiane na zajęciach będą obejmować wybrane fragmenty tekstów krytycznych, programów stand-upowych, filmów dokumentalnych, wywiadów oraz krótkich materiałów wideo.
Przed każdymi zajęciami studenci będą czytać lub oglądać kilka krótkich materiałów i komentować je za pośrednictwem Perusalla, platformy internetowej służącej do zaznaczania konkretnych fragmentów tekstu lub materiału wideo oraz dyskusji w sekcji komentarzy. Materiały te będą następnie stanowić podstawę rozmów prowadzonych na zajęciach w parach i grupach.
Lista tematów i materiałów może zostać zmodyfikowana w zależności od czasu, dostępności nowych lub alternatywnych źródeł oraz szczególnych zainteresowań studentów.
Lista zajęć
1. Wprowadzenie do kursu
Ogólne omówienie amerykańskiego stand-upu, celów kursu, wymagań oraz najważniejszych pytań badawczych.
2. Teoria humoru I
Wybrane pojęcia z książki Stevena Gimbela The Philosophy of Humor i ich znaczenie dla analizy stand-upu.
3. Teoria humoru II: ironia, parodia i satyra
Wybrane pojęcia z książek Isn’t That Clever? Stevena Gimbela, A Rhetoric of Irony Wayne’a C. Bootha oraz A Theory of Parody Lindy Hutcheon, ze szczególnym uwzględnieniem ich znaczenia dla analizy stand-upu.
4. Prekursorzy amerykańskiego stand-upu
Mark Twain, Will Rogers i Bert Williams; z wykorzystaniem wybranych materiałów z książki The History of Stand-Up Wayne’a Federmana.
5. Rewolucja stand-upowa I: Lenny Bruce i George Carlin
Transgresja, cenzura, obsceniczność oraz zmieniające się granice wypowiedzi publicznej; z wykorzystaniem fragmentów książek i występów Bruce’a oraz Carlina.
6. Rewolucja stand-upowa II: Dick Gregory i Richard Pryor
Rasa, polityka, autobiografia i krytyka społeczna w stand-upie lat 60. i 70.; z wykorzystaniem rozdziału Zoglina poświęconego rasie i stand-upowi.
7. Kobiety i stand-up feministyczny
Whoopi Goldberg, Joan Rivers, Elayne Boosler; płeć, persona sceniczna, autoironia i krytyka feministyczna. Zajęciom towarzyszyć będzie rozdział z książki Joanne R. Gilbert Performing Marginality: Humor, Gender, and Cultural Critique.
8. Wczesna metakomedia i komedia alternatywna
Andy Kaufman, Steve Martin, Robin Williams; performans, antykomedia, absurd i podważanie konwencji stand-upu. Zajęciom towarzyszyć będzie rozdział Zoglina poświęcony innowatorom i ekstremistom w stand-upie.
9. Stand-up i niepełnosprawność
Film dokumentalny Comedy Warriors, Tig Notaro, Tina Friml, Maysoon Zayid; niepełnosprawność, cielesność i komiczny autorytet. Zajęciom towarzyszyć będzie rozdział z książki Sary E. Green i Shawna Chandlera Binghama Seriously Funny: Disability and the Paradoxical Power of Humor.
10. Stand-up i depresja
fFlm dokumentalny Laughing Matters, Neal Brennan, Taylor Tomlinson, Chris Gethard, Aparna Nancherla; zdrowie psychiczne, wrażliwość, wyznanie sceniczne i komiczny dystans.
11. Stand-up LGBTQ+
Ellen DeGeneres, Jerrod Carmichael, Robin Tran, Julio Torres; coming out, tożsamość queerowa i jej widzialność w głównym nurcie kultury.
12. Temat wybrany przez studentów / alternatywne tematy do wyboru I: współcześni innowatorzy
Możliwe materiały obejmują występy Bo Burnhama i Mike’a Birbiglii. Zajęcia mogą koncentrować się na formie, opowiadaniu historii, teatralności, autorefleksyjności oraz na programie stand-upowym jako obiekcie artystycznym.
13. Temat wybrany przez studentów / alternatywne tematy do wyboru II: wpływy zagraniczne i transnarodowe
Możliwe materiały obejmują występy Jamesa Acastera, Hannah Gadsby i Trevora Noah. Zajęcia mogą dotyczyć amerykańskiego stand-upu w dialogu z globalnymi tradycjami komediowymi, migracji, tożsamości narodowej, perspektywy outsidera oraz międzynarodowego obiegu form stand-upowych.
14. Temat wybrany przez studentów / alternatywne tematy do wyboru III: żałoba, samotność i alienacja w stand-upie
Możliwe materiały obejmują występy Marlona Wayansa, Marca Marona, Roya Wooda Jr. i Pattona Oswalta. Zajęcia mogą analizować komedię jako odpowiedź na stratę, izolację, fragmentację społeczną oraz poszukiwanie bliskości lub wspólnoty.
15. Temat wybrany przez studentów / alternatywne tematy do wyboru IV: prawda w stand-upie; religia; komedia oburzenia i apokaliptyczna; satyra informacyjna
Możliwe materiały obejmują Hasana Minhaja i debaty wokół prawdy w komedii; religię i duchowość w stand-upie, w tym amerykańskich komików muzułmańskich, chrześcijańskich i buddyjskich, takich jak Ramy Youssef, Dina Hashem, Zainab Johnson i Pete Holmes; komedię oburzenia, w tym Marca Marona, Billa Hicksa, Lewisa Blacka i Billa Burra; oraz satyrę informacyjną, w tym Jona Stewarta, Stephena Colberta i Saturday Night Live.
---
W zakresie stosowania narzędzi sztucznej inteligencji (SI) na zajęciach obowiązują zasady określone w uchwale nr 16 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów filologia angielska (English Studies), filologia angielska – językoznawstwo (English Studies – Linguistics), filologia angielska – literatura i kultura (English Studies – Literature and Culture) z dn. 9 grudnia 2025 r.
https://ia.uw.edu.pl/fileadmin/ilustracje/dokumenty/2026/RD_IA_2025_UCHWALA_nr16_narzedzia_AI_nowelizacja_ZAL2.pdf
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza
Studenci znają i rozumieją:
K_W01 w zaawansowanym stopniu terminologię, teorię i metody badań nad literaturą i kulturą w ramach filologii angielskiej, w szczególności w odniesieniu do humor studies, badań nad amerykańskim stand-up comedy, satyrą, ironią, parodią, komedią performatywną oraz kulturowymi funkcjami humoru
K_W08 pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego
Umiejętności
Studenci potrafią:
K_U01 w zaawansowanym stopniu stosować terminologię, teorie i metody badań nad literaturą i kulturą w ramach filologii angielskiej do analizy amerykańskiego stand-up comedy, jego historii, podgatunków, przedstawicieli, strategii retorycznych oraz znaczenia społeczno-kulturowego
K_U08 stosować w praktyce pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego
Kompetencje społeczne
Studenci są gotowi do:
K_K01 krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści
K_K02 uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu
Obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku 2022/2023
Wiedza
Studenci znają i rozumieją:
K_W02 w zaawansowanym stopniu kluczową terminologię, główne metody i teorie badań nad językiem, literaturą i kulturą w ramach filologii angielskiej, w szczególności w odniesieniu do humor studies, badań nad amerykańskim stand-up comedy, satyrą, ironią, parodią, performansem komediowym oraz kulturowymi funkcjami humoru
K_W03 w zaawansowanym stopniu tendencje rozwoju badań literaturoznawczych i kulturoznawczych w ramach filologii angielskiej, w szczególności w obszarze współczesnych badań nad humorem, komedią, stand-up comedy, satyrą medialną, komedią mniejszościową oraz relacjami między humorem, tożsamością i debatą publiczną
K_W05 w zaawansowanym stopniu gramatykę, składnię, fonologię, fonetykę, morfologię, pragmatykę języka angielskiego w zakresie umożliwiającym analizę języka stand-up comedy, w tym strategii retorycznych, ironii, puenty, stylizacji, performatywności wypowiedzi oraz relacji między językiem a reakcją publiczności
K_W07 zasady projektowania badań literaturoznawczych i kulturoznawczych, a w szczególności stosowania metod i narzędzi w formułowaniu problemów badawczych dotyczących amerykańskiego stand-up comedy, humor studies, satyry, performansu, reprezentacji społecznej oraz kulturowych funkcji komedii
Umiejętności
Studenci potrafią:
K_U01 posługiwać się terminologią i aparatem pojęciowym z zakresu językoznawstwa, literaturoznawstwa i kulturoznawstwa w analizie amerykańskiego stand-up comedy, humor studies, satyry, ironii, parodii, performansu komediowego oraz społeczno-kulturowych funkcji humoru
K_U02 posługiwać się metodologią badań literaturoznawczych i kulturoznawczych w ramach filologii angielskiej, z poszanowaniem norm etyki naukowej i prawa autorskiego, w analizie tekstów krytycznych, nagrań stand-upowych, występów komediowych, dokumentów, wywiadów oraz innych materiałów audiowizualnych omawianych na kursie
K_U04 wykorzystać zdobytą wiedzę do opisania i rozwiązania problemu oraz wykonania zadania dotyczącego tematyki z zakresu dyscyplin literaturoznawstwo i nauki o kulturze i religii, w szczególności problemów związanych z historią i teorią amerykańskiego stand-up comedy, humorem jako formą komentarza społecznego, satyrą, reprezentacją tożsamościową, transgresją i debatą publiczną
K_U11 projektować własną ścieżkę rozwoju
Kompetencje społeczne
Studenci są gotowi do:
K_K02 kształcenia ustawicznego i rozwoju osobistego, wykorzystując umiejętności w zakresie dokonywania wyboru przedmiotów i projektów odpowiadających zainteresowaniom danej osoby
K_K03 wzięcia odpowiedzialności za pracę własną i poszanowania pracy innych, dbając o przestrzeganie zasad etyki zawodowej oraz zasad i norm etycznych w działaniach projektowych i innych aktywnościach podejmowanych w ramach pracy zawodowej, wolontariatu itp.
Kryteria oceniania
- wejściówki na każdych zajęciach (prosty test wielokrotnego wyboru sprawdzający zapoznanie się z materiałami w domu) (weryfikacja efektów: W, U)
- przygotowanie do zajęć/prace domowe (czytanie zadanych tekstów i udział w dyskusji w sali i na platformie Perusall.com) (weryfikacja efektów: W, U, K)
- praca semestralna/zaliczeniowa (wypowiedź pisemna, wideo esej, lub nagranie dyskusji związanej z tematem kursu) (weryfikacja efektów: W, U, K)
Literatura
Bingham, Shawn Chandler, and Sara E. Green. Seriously Funny: Disability and the Paradoxical Power of Humor. Lynne Rienner Publishers, 2016.
Booth, Wayne C. A Rhetoric of Irony. University of Chicago Press, 1974.
Brodie, Ian. A Vulgar Art: A New Approach to Stand-Up Comedy. University Press of Mississippi, 2014.
Bruce, Lenny. How to Talk Dirty and Influence People: An Autobiography. Playboy Press, 1965.
Carlin, George, and Tony Hendra. Last Words. Free Press, 2009.
Federman, Wayne. The History of Stand-Up: From Mark Twain to Dave Chappelle. Independently published, 2021.
Gilbert, Joanne R. Performing Marginality: Humor, Gender, and Cultural Critique. Wayne State University Press, 2004.
Gimbel, Steven. Isn’t That Clever?: A Philosophical Account of Humor and Comedy. Routledge, 2018.
Gimbel, Steven. Take My Course, Please! The Philosophy of Humor. The Great Courses, 2018.
Gray, Jonathan, Jeffrey P. Jones, and Ethan Thompson, editors. Satire TV: Politics and Comedy in the Post-Network Era. NYU Press, 2009.
Gregory, Dick, and Robert Lipsyte. [N-word]: An Autobiography. E. P. Dutton, 1964.
Hutcheon, Linda. A Theory of Parody: The Teachings of Twentieth-Century Art Forms. University of Illinois Press, 2000.
Kohen, Yael. We Killed: The Rise of Women in American Comedy. Farrar, Straus and Giroux, 2012.
Limon, John. Stand-up Comedy in Theory, or, Abjection in America. Duke University Press Books, 2003.
Nesteroff, Kliph. The Comedians: Drunks, Thieves, Scoundrels, and the History of American Comedy. Grove Press, 2015.
Nesteroff, Kliph. We Had a Little Real Estate Problem: The Unheralded Story of Native Americans & Comedy. Simon & Schuster, 2021.
Oppliger, Patrice A., and Eric Shouse. The Dark Side of Stand-Up Comedy. Palgrave Macmillan, 2020.
Shales, Tom. Live From New York: The Complete, Uncensored History of Saturday Night. Back Bay Books, 2015.
Tafoya, Eddie. The Legacy of the Wisecrack: Stand-up Comedy as the Great American Literary Form. Universal-Publishers, 2011.
Watkins, Mel. On the Real Side: Laughing, Lying, and Signifying: The Underground Tradition of African-American Humor That Transformed American Culture, from Slavery to Richard Pryor. Simon & Schuster, 1994.
Zoglin, Richard. Comedy at the Edge: How Stand-up in the 1970s Changed America. Bloomsbury USA, 2008.
Uwagi
|
W cyklu 2026Z:
Dopuszczalne 2 nieobecności. |