Elementy gramatyki kontrastywnej polsko-angielskiej dla nauczycieli (Dydaktyka 2) 3301-JS-DYD-2
Celem kursu jest zapoznanie studentów z elementami gramatyki kontrastywnej polsko-angielskiej w trzech obszarach: leksyko-gramatyce (Dział 1), fonetyce (Dział 2) oraz pragmatyce (Dział 3).
Celem "Działu 1" jest:
- wyczulenie studentów na charakterystyczne cechy wymowy języka angielskiego
- porównanie systemów spółgłoskowych i samogłoskowych języka angielskiego i polskiego
- porównanie procesów fonologicznych zachodzących w obu systemach w mowie starannej i szybkiej (np. asymilacje, redukcje i elizje) oraz ocena ich wpływu na transfer językowy
- porównanie cech suprasegmentalnych obu języków, ze szczególnym uwzględnieniem akcentu wyrazowego i zdaniowego
- uwrażliwienie na częste błędy wynikające z interferencji pomiędzy obydwoma systemami.
Metody dydaktyczne: wykonywanie krótkich zadań podczas zajęć polegających na przećwiczeniu sytuacji szkolnych, metoda problemowa, praca w grupach, dyskusja kierowana.
* * *
Celem "Działu 2" jest zaznajomienie studentów z kulturowymi różnicami użycia języka, z konceptem i rozwojem kompetencji pragmatycznej w języku polskim i angielskim (jako L1 i L2) oraz z wpływem pragmatyki języka polskiego na użycie języka angielskiego jako drugiego . Porównujemy różnice w rozumieniu wybranych zachowań językowych jako uprzejmych/ nieuprzejmych, akceptowalnych/ nieakceptowalnych w języku polskim i angielskim (L1 i L2). Porównujemy jak rozwija się pragmatyka języka pierwszego i drugiego, jak różni się poziom bezpośredniości przekazu, dobór strategii pragmatycznych w realizacji wybranych aktów mowy i ocena jakie strategie i jakie zachowania językowe są kulturowo akceptowalne.
Szczegółowe zagadnienia:
- wyczulenie studentów na różnice między językiem polskim a angielskim w zakresie pragmatyki językowej
- zaznajomienie studentów z konceptem i rozwojem kompetencji pragmatycznej w języku polskim i angielskim
- porównanie akceptowalności strategii pragmatycznych w wybranych kontekstach
- porównanie konceptu grzeczności językowej
- uwrażliwienie na częste błędy wynikające z interferencji pomiędzy obydwoma systemami.
Formy pracy: słuchanie i oglądanie nagrań audio i wideo, czytanie i analiza tekstów.
* * *
Dział 3 poświęcony jest gramatyce pedagogicznej, ze szczególnym uwzględnieniem
wybranych zagadnień leksykalno-gramatycznych w praktyce dydaktycznej. Celem
działu jest ukazanie kompetencji gramatycznych w szerszym kontekście zdolności
poznawczych użytkowników języka. W ramach zajęć omówimy, jak łączyć nauczanie
gramatyki z wykorzystaniem kompetencji cielesnych, społecznych czy
emocjonalnych: zarówno nauczyciela, jak i uczniów.
Szczegółowe zagadnienia:
- rola informacji zwrotnej w procesie nauczania gramatyki
- model inteligencji wielorakich
- gramatyka konstrukcji a ekspresja emocjonalna
- dynamika sił fizycznych i społecznych w kontekście czasowników modalnych
- kategorie kognitywne obiektu, substancji, zdarzenia i procesu w gramatyce
języka angielskiego.
- ikoniczność gramatyki: negacja, szyk zdania
Metody dydaktyczne:
- praca w grupach; metoda problemowa
- dyskusja w oparciu o dane i przykłady
- odgrywanie scen i dialogów; metoda reagowania całym ciałem
* * *
W zakresie stosowania narzędzi sztucznej inteligencji (SI) na zajęciach obowiązują zasady określone w uchwale nr 16 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów filologia angielska (English Studies), filologia angielska – językoznawstwo (English Studies – Linguistics), filologia angielska – literatura i kultura (English Studies – Literature and Culture) z dn. 9 grudnia 2025 r.
https://ia.uw.edu.pl/fileadmin/ilustracje/dokumenty/2026/RD_IA_2025_UCHWALA_nr16_narzedzia_AI_nowelizacja_ZAL2.pdf
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
D.1.W4 Absolwent zna i rozumie kompetencje merytoryczne, dydaktyczne i wychowawcze nauczyciela, w tym potrzebę zawodowego rozwoju, także z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnej, oraz dostosowywania sposobu komunikowania się do poziomu rozwoju uczniów i stymulowania aktywności poznawczej uczniów, w tym kreowania sytuacji dydaktycznych; znaczenie autorytetu nauczyciela oraz zasady interakcji ucznia i nauczyciela w toku lekcji; moderowanie interakcji między uczniami; rolę nauczyciela jako popularyzatora wiedzy oraz znaczenie współpracy nauczyciela w procesie dydaktycznym z rodzicami lub opiekunami uczniów, pracownikami szkoły i środowiskiem pozaszkolnym.
D.1.W6 Absolwent zna i rozumie metodykę realizacji poszczególnych treści kształcenia w obrębie przedmiotu lub zajęć – rozwiązania merytoryczne i metodyczne, dobre praktyki, dostosowanie oddziaływań do potrzeb i możliwości uczniów lub grup uczniowskich o różnym potencjale i stylu uczenia się, typowe dla przedmiotu lub rodzaju zajęć błędy uczniowskie, ich rolę i sposoby wykorzystania w procesie dydaktycznym.
D.1.W10 Absolwent zna i rozumie rolę diagnozy, kontroli i oceniania w pracy dydaktycznej; ocenianie i jego rodzaje: ocenianie bieżące, semestralne i roczne, ocenianie wewnętrzne i zewnętrzne; funkcje oceny.
D.1.W11 Absolwent zna i rozumie egzaminy kończące etap edukacyjny i sposoby konstruowania testów, sprawdzianów oraz innych narzędzi przydatnych w procesie oceniania uczniów w ramach nauczanego przedmiotu.
D.1.W12 Absolwent zna i rozumie diagnozę wstępną grupy uczniowskiej i każdego ucznia w kontekście nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć oraz sposoby wspomagania rozwoju poznawczego uczniów; potrzebę kształtowania pojęć, postaw, umiejętności praktycznych, w tym rozwiązywania problemów, i wykorzystywania wiedzy; metody i techniki skutecznego uczenia się; metody strukturyzacji wiedzy oraz konieczność powtarzania i utrwalania wiedzy i umiejętności.
D.1.W13 Absolwent zna i rozumie znaczenie rozwijania umiejętności osobistych i społeczno-emocjonalnych uczniów: potrzebę kształtowania umiejętności współpracy uczniów, w tym grupowego rozwiązywania problemów oraz budowania systemu wartości i rozwijania postaw etycznych uczniów, a także kształtowania kompetencji komunikacyjnych i nawyków kulturalnych.
D.1.U4 Absolwent potrafi dostosować sposób komunikacji do poziomu rozwojowego uczniów.
D.1.U5 Absolwent potrafi kreować sytuacje dydaktyczne służące aktywności i rozwojowi zainteresowań uczniów oraz popularyzacji wiedzy.
D.1.U8 Absolwent potrafi merytorycznie, profesjonalnie i rzetelnie oceniać pracę uczniów wykonywaną w klasie i w domu.
D.1.U9 Absolwent potrafi skonstruować sprawdzian służący ocenie danych umiejętności uczniów.
D.1.U10 Absolwent potrafi rozpoznać typowe dla nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć błędy uczniowskie i wykorzystać je w procesie dydaktycznym.
D.1.U11 Absolwent potrafi przeprowadzić wstępną diagnozę umiejętności ucznia.
D.1.K2 Absolwent jest gotów do popularyzowania wiedzy wśród uczniów i w środowisku szkolnym oraz pozaszkolnym.
D.1.K4 Absolwent jest gotów do promowania odpowiedzialnego i krytycznego wykorzystywania mediów cyfrowych oraz poszanowania praw własności intelektualnej.
D.1.K5 Absolwent jest gotów do kształtowania umiejętności współpracy uczniów, w tym grupowego rozwiązywania problemów.
D.1.K6 Absolwent jest gotów do budowania systemu wartości i rozwijania postaw etycznych uczniów oraz kształtowania ich kompetencji komunikacyjnych i nawyków kulturalnych.
Kryteria oceniania
Ocena końcowa jest wystawiana na podstawie średniej z testów zaliczeniowych w formie ustnej lub pisemnej.
90-100 punktów – 5
80-89 punktów – 4,5
70-79 punktów – 4
60-69 punktów – 3.5
50-59 punktów – 3
Poniżej 50 punktów – 2
Dopuszczalne są 2 nieobecności.
Literatura
Dauer, R. M. (1993). Accurate English. Prentice Hall Regents. + recordings
Ponsonby, M. (1999). How Now Brown Cow? A course in the pronunciation of English. Prentice Hall. + recordings
Michael Vaughan-Rees, M. (1994). Rhymes and rhythm. A poem-based course for English pronunciation. Macmillan. + recordings
Hewings, M. (2007) English pronunciation in use. Advanced. CUP. + recordings
* * *
Kasper, G. and Rose, K. R. (2002). Pragmatic development in a second language. Blackwell.
Kecskes, I. (2014). Intercultural pragmatics. OUP.
Ruiz de Zarobe, L., and Ruiz de Zarobe, Y. (Eds.) (2012). Speech acts and politeness across languages and cultures. Peter Lang CH.
Spencer-Oatey, H. (2000). Culturally speaking: Managing rapport through talk across cultures. Cassell.
Taguchi, N. and Roever, C. (2017). Second language pragmatics. Oxford University Press.
Thomas, J. A. (1983). Cross-cultural pragmatic failure. Applied Linguistics, 4, 91–112.
Ogiermann, E. and Blitvich. P. G. (Eds.) (2019). From speech acts to lay understandings of politeness: Multilingual and multicultural perspectives. CUP.
Ogiermann, E. (2009). On apologising in negative and positive politeness cultures. John Benjamins.
Zufferey, S. (2015). Acquiring pragmatics: Social and cognitive perspectives. Routledge.
* * *
Foolen, A. (2012). The relevance of emotion for language and linguistics. In A. Foolen, U. M. Lüdtke, T. P. Racine, & J. Zlatev (Eds.), Moving ourselves, moving others: Motion and emotion in intersubjectivity, consciousness and language (pp. 347–368). John Benjamins.
Keck, C. and YouJin K, K. (2014). Pedagogical grammar. John Benjamins.
Radden, G., & Dirven, R. (2007). Cognitive English grammar. John Benjamins.
Swan, M. and Smith, B. (2002). Learner English. A teacher’s guide to interference and other problems. CUP.
Sweetser, E. (1990). From etymology to pragmatics: Metaphorical and cultural aspects of semantic structure. Cambridge University Press.
Talmy, L. (1988). Force dynamics in language and cognition. Cognitive Science, 12(1), 49–100.