Metafora pojęciowa 3301-JF2665-1ST

fakultatywne

lektura monograficzna
w sali

kurs dla studentów I stopnia Dopuszczalne są najwyżej 3 nieobecności. W zakresie stosowania narzędzi sztucznej inteligencji (SI) na zajęciach obowiązują zasady określone w uchwale nr 16 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów filologia angielska (English Studies), filologia angielska – językoznawstwo (English Studies – Linguistics), filologia angielska – literatura i kultura (English Studies – Literature and Culture) z dn. 9 grudnia 2025 r. (chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https:/drive.usercontent.google.com/download?id=1wKaGcMrfFe5GaziQgxXkHS1e6t9TvQcB&authuser=0&acrobatPromotionSource=gdrive_chrome-list).

Wiedza
Studenci znają i rozumieją:
K_W01 w zaawansowanym stopniu terminologię, teorię i metody badań językoznawczych, zgodnie z obraną przez siebie specjalnością (oraz ścieżką kształcenia) w ramach filologii angielskiej. W odniesieniu do tego kursu, studenci znają i rozumieją podstawy teorii metafory pojęciowej Lakoffa i Johnsona (1980); rozróżnienie między metaforami w języku i w myśleniu; pozajęzykowe (niewerbalne) wyrażanie metafor pojęciowych.
K_W09 pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego

UMIEJĘTNOŚCI
Studenci potrafią:
K_U01 w zaawansowanym stopniu stosować terminologię, teorie i metody badań językoznawczych, zgodnie z obraną przez siebie specjalnością (oraz ścieżką kształcenia) w ramach filologii angielskiej; w szczególności studenci potrafią:
• posługiwać się narzędziami analitycznymi teorii metafory pojęciowej Lakoffa i Johnsona (1980) do opisu wyrażeń metaforycznych, jak i pozajęzykowych realizacji metafor pojęciowych, np. w drukowanej reklamie, malarstwie, architekturze.
• studiować literaturę przedmiotu na temat opisu metafor w języku i w myśleniu.
• rozpoznawać różnice pomiędzy odmiennymi podejściami metodologicznymi do badań językowymi i niewerbalnymi realizacjami metafor pojęciowych.
• przedstawiać zdobytą wiedzę w sposób spójny, precyzyjny i poprawny językowo, posługując się językiem angielskim na poziomie C2 według Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego, dobierając odpowiednio formy wypowiedzi do sytuacji komunikacyjnej.

• komunikować się ze zróżnicowanym kręgami odbiorców (kompetencje mediacyjne), w szczególności w celu omawiania językowych wyrażeń metaforycznych, jak i pozajęzykowych realizacji metafor pojęciowych, np. w drukowanej reklamie, malarstwie, architekturze.
• krytycznie studiować lekturę literatury przedmiotu na temat teorii metafory pojęciowej Lakoffa i Johnsona (1980); rozwijać zainteresowania innymi kognitywnymi podejściami do metafory i językoznawstwem kognitywnym w ogólności.
•nawiązywać współpracę ze specjalistami zajmującymi się technologią przetwarzania języka naturalnego (NLP) polegająca na rozwijaniu systemów automatycznego rozpoznawania, rozumienia oraz generowania metaforycznej mowy/metaforycznego tekstu.

nawiązywać współpracę ze specjalistami zajmującymi się technologią przetwarzania języka naturalnego (NLP) polegającą na ulepszanie systemów tłumaczenia maszynowego.
K_U09 stosować w praktyce pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE
Studenci są gotowi do:
K_K01 krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści związanych ze zbieraniem, analizą i interpretacją językowych wyrażeń metaforycznych jak i pozajęzykowych realizacji metafor pojęciowych.
• wykorzystania wiedzy i umiejętności uzyskanych w trakcie kursu, w szczególności umiejętności związanych z samodzielną lekturą i analizą tekstów naukowych do kształcenia ustawicznego oraz rozwoju osobistego i zawodowego.
• wzięcia odpowiedzialności za pracę własną i poszanowanie pracy innych.
• dbałości o precyzyjne i wiarygodne formułowanie swoich myśli.
• troski o przestrzeganie zasad etyki zawodowej, rozwijanie etosu zawodu oraz zasad i norm etycznych w nauce.
K_K02 uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu.
---------–----------
 *** Obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku 2022/2023 ***
 Wiedza
Studenci znają i rozumieją:
K_W02 w zaawansowanym stopniu kluczową terminologię, główne metody i teorie badań nad językiem, literaturą i kulturą w ramach filologii angielskiej; w szczególności, studenci znają i rozumieją:
• podstawy teorii metafory pojęciowej Lakoffa i Johnsona (1980).
• rozróżnienie między metaforami w języku i w myśleniu.
•pozajęzykowe (niewerbalne) wyrażanie metafor pojęciowych.
K_W07 zasady projektowania badań językoznawczych, a w szczególności stosowania metod i narzędzi w formułowaniu problemów badawczych i testowaniu hipotez z wykorzystaniem zdobytej wiedzy na temat metafor pojęciowych.
 
Umiejętności
Studenci potrafią:
K_U01 posługiwać się terminologią i aparatem pojęciowym z zakresu językoznawstwa, literaturoznawstwa i kulturoznawstwa;w szczególności studenci potrafią:
• posługiwać się narzędziami analitycznymi teorii metafory pojęciowej Lakoffa i Johnsona (1980) do opisu wyrażeń metaforycznych, jak i pozajęzykowych realizacji metafor pojęciowych, np. w drukowanej reklamie, malarstwie, architekturze.
• studiować literaturę przedmiotu na temat opisu metafor w języku i w myśleniu.
• rozpoznawać różnice pomiędzy odmiennymi podejściami metodologicznymi do badań językowymi i niewerbalnymi realizacjami metafor pojęciowych.
• przedstawiać zdobytą wiedzę w sposób spójny, precyzyjny i poprawny językowo, posługując się językiem angielskim na poziomie C2 według Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego, dobierając odpowiednio formy wypowiedzi do sytuacji komunikacyjnej.

komunikować się ze zróżnicowanym kręgami odbiorców (kompetencje mediacyjne), w szczególności w celu omawiania językowych wyrażeń metaforycznych, jak i pozajęzykowych realizacji metafor pojęciowych, np. w drukowanej reklamie, malarstwie, architekturze.
• krytycznie studiować lekturę literatury przedmiotu na temat teorii metafory pojęciowej Lakoffa i Johnsona (1980); rozwijać zainteresowania innymi kognitywnymi podejściami do metafory i językoznawstwem kognitywnym w ogólności.
•nawiązywać współpracę ze specjalistami zajmującymi się technologią przetwarzania języka naturalnego (NLP) polegająca na rozwijaniu systemów automatycznego rozpoznawania, rozumienia oraz generowania metaforycznej mowy/metaforycznego tekstu.; nawiązywać współpracę ze specjalistami zajmującymi się technologią przetwarzania języka naturalnego (NLP) polegającą na ulepszanie systemów tłumaczenia maszynowego.
K_U02 posługiwać się metodologią badań językoznawczych w ramach filologii angielskiej, z poszanowaniem norm etyki naukowej i prawa autorskiego.
K_U04 wykorzystać zdobytą wiedzę na temat metafor pojęciowych do opisania i rozwiązania problemu oraz wykonania zadania dotyczącego tematyki z zakresu dyscypliny językoznawstwo.
K_U11 projektować własną ścieżkę rozwoju.
 
Kompetencje społeczne
Studenci są gotowi do:
K_K02 kształcenia ustawicznego i rozwoju osobistego, wykorzystując umiejętności w zakresie dokonywania wyboru przedmiotów i projektów odpowiadających zainteresowaniom danej osoby; wykorzystania wiedzy i umiejętności uzyskanych w trakcie kursu, w szczególności umiejętności związanych z samodzielną lekturą i analizą tekstów naukowych do kształcenia ustawicznego oraz rozwoju osobistego i zawodowego.
K_K03 wzięcia odpowiedzialności za pracę własną i poszanowanie pracy innych, dbałości o precyzyjne i wiarygodne formułowanie swoich myśli, troski o przestrzeganie zasad etyki zawodowej, rozwijanie etosu zawodu oraz zasad i norm etycznych w nauce.

• Kurs prowadzony jest w formie dyskusji i zadań analitycznych wykonywanych indywidualnie i w małych grupach.

• Podstawą oceny końcowej są wyniki dwóch testów pisemnych: środsemestralnego (40%) i końcowego (60%); oba test mają formę mieszaną: kilka pytań typu "test wyboru", kilka pytań typu "test luk" i jedno pytanie otwarte.

• Dodatkowe 10% można otrzymać za nieobowiązkową pracę pisemną; na ocenę ma też wpływ aktywne uczestnictwo w dyskusjach.

Literatura podstawowa (podręcznik):
Kövecses, Zoltán. 2002. Metaphor. A Practical Introduction. New York: Oxford UP.

Literatura dodatkowa:
Benczes, Réka, and Bence Ságvári. 2018. “Where metaphors really come from: Social factors as contextual influence in Hungarian teenagers’ metaphorical conceptualizations of life”. Cognitive Linguistics 29 (1): 121–154.
Górska, Elżbieta. 2008. "Four arguments for patterns of metaphorical thought". Acta Philologica 35: 15-31.
Górska, Elżbieta. 2009. "On the diversity of linguistic evidence for conceptual metaphor". Studia Anglica Posnaniensia 45(2): 81-106.
Górska, Elżbieta. 2010. "LIFE IS MUSIC: A case study of a novel metaphor and its use in discourse". English Text Construction 3/2, 275-293.
Górska, Elżbieta. 2017. "The PATH schema in verbo-pictorial aphorisms on LIFE". In Route 66: From Deep Structures to Surface Meanings. A Festschrift for Henryk Kardela on his 66th Birthday, edited by Przemysław Łozowski, and Adam Głaz, 219–235. Lublin: Maria Curie-Skłodowska University Press.
Górska, Elżbieta. 2020. Understanding Abstract Concepts across Modes in Multimodal Discourse. A Cognitive Linguistic Approach. London and New York: Routledge.
Górska, Elżbieta. 2021. "Analysing language and multimodal discourse by means of the NEAR-FAR image schema". Prace Filologiczne 76: 129–150. https://doi.org/10.32798/pf.849
Kövecses, Zoltán. 2000. Metaphor and Emotion: Language, Culture and Body in Human Feeling. Cambridge: Cambridge University Press.
Kövecses, Zoltán. 2005. Metaphor and Culture. Cambridge: Cambridge University Press.
Kövecses, Zoltán. 2020. "An extended view of conceptual metaphor theory". Review of Cognitive Linguistics 18 (1): 112–130.
Lakoff, George, and Mark Johnson. 1980. Metaphors we Live by. Chicago: University of Chicago Press.
Lee, David. 2001. Cognitive Linguistics: An Introduction. Oxford: Oxford University Press.
Pérez-Sobrino, Paula, Elena Semino, Iraide Ibarretxe-Antuñano, Veronika Koller and Inés Olza. 2022. "Acting like a hedgehog in times of pandemic: Metaphorical creativity in the #reframecovid collection". Metaphor and Symbol 37(2): 127–139.
Stockwell, Peter. 2019. Cognitive Poetics. An Introduction. 2nd Edition. London: Routledge.