Wstęp do językoznawstwa kognitywnego 3301-JF2651-1ST
Kurs przeznaczony jest dla studentów studiów pierwszego stopnia. Jego celem jest przedstawienie głównych założeń, jak również wybranych pojęć teoretycznych i tematów badawczych językoznawstwa kognitywnego. Wśród omawianych zagadnień znajdą się następujące tematy:
- Kognitywny model kategoryzacji i jego znaczenie dla teorii języka
- Kognitywne rozumienie zjawiska metonimii pojmowanej jako mechanizm pojęciowy, a nie wyłącznie jako figura mowy
- Kognitywne rozumienie metafory pojmowanej jako mechanizm pojęciowy, a nie wyłącznie jako figura mowy
- Mechanizm tworzenia amalgamatów pojęciowych, dzięki któremu możemy twórczo łączyć wybrane aspekty istniejących pojęć, tworząc w ten sposób nowe, hybrydowe pojęcia, które poszerzają nasze rozumienie pojęć składowych i ich wzajemnej relacji
- Kognitywne podejście do zjawiska polisemii
- Rozumienie środków językowych jako narzędzi obrazowania, czyli sposobów portretowania konceptualizowanych sytuacji w taki sposób, iż pewne ich aspekty są podkreślane, a inne spychane na dalszy plan
- Idea, iż gramatyka jest ze swej natury zjawiskiem symbolicznym i że konstrukcje gramatyczne są ważnymi narzędziami przekazywania znaczenia i obrazowania przekazywanej treści na określone sposoby
Jednym z celów kursu jest pokazanie, w jaki sposób omawiane pojęcia teoretyczne mogą znaleźć praktyczne zastosowania w obszarze nauczania języka obcego, tłumaczenia, itp.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Wiedza
Studenci znają i rozumieją:
K_W01 w zaawansowanym stopniu terminologię, teorię i metody badań językoznawczych, w szczególności w odniesieniu do teorii językoznawstwa kognitywnego, zgodnie z obraną przez siebie specjalnością (oraz ścieżką kształcenia) w ramach filologii angielskiej
K_W09 pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego
Umiejętności
Studenci potrafią:
K_U01 w zaawansowanym stopniu stosować terminologię, teorie i metody badań językoznawczych, w szczególności w ramach teorii językoznawstwa kognitywnego, zgodnie z obraną przez siebie specjalnością (oraz ścieżką kształcenia) w ramach filologii angielskiej
K_U09 stosować w praktyce pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego
Kompetencje społeczne
Studenci są gotowi do:
K_K01 krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści
K_K02 uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu
*** Obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku 2022/2023 ***
Wiedza
Studenci znają i rozumieją:
K_W02 w zaawansowanym stopniu kluczową terminologię, główne metody i teorie badań nad językiem, w szczególności w odniesieniu do teorii językoznawstwa kognitywnego, w ramach filologii angielskiej
K_W03 metodologię i tendencje rozwoju badań językoznawczych w ramach filologii angielskiej, ze szczególnym uwzględnieniem badań prowadzonych w ramach teorii językoznawstwa kognitywnego
K_W05 w zaawansowanym stopniu gramatykę, składnię, morfologię, pragmatykę języka angielskiego, w szczególności w świetle badań prowadzonych w ramach teorii językoznawstwa kognitywnego
K_W07 zasady projektowania badań językoznawczych, a w szczególności stosowania metod i narzędzi w formułowaniu problemów badawczych i testowaniu hipotez, w odniesieniu do badań prowadzonych w ramach teorii językoznawstwa kognitywnego
Umiejętności
Studenci potrafią:
K_U01 posługiwać się terminologią i aparatem pojęciowym z zakresu językoznawstwa, ze szczególnym uwzględnieniem językoznawstwa kognitywnego
K_U02 posługiwać się metodologią badań językoznawczych, w szczególności badań w ramach teorii językoznawstwa kognitywnego, w ramach filologii angielskiej, z poszanowaniem norm etyki naukowej i prawa autorskiego
K_U04 wykorzystać zdobytą wiedzę do opisania i rozwiązania problemu oraz wykonania zadania dotyczącego tematyki z zakresu dyscypliny językoznawstwo, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki rozważanej z perspektywy językoznawstwa kognitywnego
K_U11 projektować własną ścieżkę rozwoju
Kompetencje społeczne
Studenci są gotowi do:
K_K02 kształcenia ustawicznego i rozwoju osobistego, wykorzystując umiejętności w zakresie dokonywania wyboru przedmiotów i projektów odpowiadających zainteresowaniom danej osoby
K_K03 wzięcia odpowiedzialności za pracę własną i poszanowania pracy innych, dbając o przestrzeganie zasad etyki zawodowej oraz zasad i norm etycznych w działaniach projektowych i innych aktywnościach podejmowanych w ramach pracy zawodowej, wolontariatu itp.
Kryteria oceniania
praca semestralna (900 - 1200 słów) na wybrany temat z zakresu językoznawstwa kognitywnego (praca pisana jest w dwóch etapach: wersja pierwsza - opatrzona komentarzami i wersja ostateczna, poprawiona; oceniana jest wersja ostateczna) (weryfikacja efektów: W, U, K)
Obecność na zajęciach jest obowiązkowa. Dopuszczalne są 3 nieobecności
W zakresie stosowania narzędzi sztucznej inteligencji (SI) na zajęciach obowiązują zasady określone w uchwale nr 16 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów filologia angielska (English Studies), filologia angielska – językoznawstwo (English Studies – Linguistics), filologia angielska – literatura i kultura (English Studies – Literature and Culture) z dn. 9 grudnia 2025 r.
https://ia.uw.edu.pl/fileadmin/ilustracje/dokumenty/2026/RD_IA_2025_UCHWALA_nr16_narzedzia_AI_nowelizacja_ZAL2.pdf
Literatura
Fauconnier, Gilles and Mark Turner. 1998. “Conceptual integration networks”. Cognitive science 22.2. 133-187 (części 2-3).
Langacker, Ronald W. 1990. Concept, image, and symbol: The cognitive basis of grammar. Berlin i Nowy Jork: Mouton de Gruyter (strony 1-15; 261 – 265).
Langacker, Ronald W. 1993. “The reference-point constructions”. Cognitive linguistics 4-1. 1 – 38 (strony 1-6 and 29-35).
Taylor, John R. 1995. Linguistic categorization. Prototypes in linguistic theory. [2 wyd.]. Oksford: Clarendon Press (rozdz. 2-3, 5, 6.3, 7.1 i 7.2, 8.2).