Język zmysłów i emocji 3301-JF2626-2ST
Kategorie zakodowane w języku są oknem na nasze codzienne doświadczenia zmysłowe i emocjonalne. Kurs podejmuje temat słownictwa zmysłów i emocji w językach świata, zadając pytanie: które jego aspekty są uniwersalne, a które różnią się między językami i dlaczego? Na przykład, czy istnieje uniwersalna hierarchia zmysłów w językach, w której niektóre zmysły (np. wzrok i słuch) posiadają bardziej rozbudowane słownictwo i są łatwiejsze do wyrażenia od innych (np. dotyk, smak i zapach)? Lub czy mówienie o doświadczeniach emocjonalnych w różnych kulturach skupia się przede wszystkim na nazwach emocji (np. złość, smutek, radość) i innych stanach mentalnych, czy raczej na odczuciach cielesnych lub aspektach interpersonalnych?
Zastanowimy się też, jak dane językowe pochodzące z próby niespokrewnionych ze sobą języków mają się do wybranych teorii psychologicznych i myśli filozoficznej na temat zmysłów i emocji, a także jakie czynniki przyczyniają się do kształtowania kategorii znaczeniowych w języku. Wśród omawianych badań znajdą się prace typologiczne, pokazujące często powtarzające się wzorce międzyjęzykowe, oraz indywidualne studia przypadków, ilustrujące zróżnicowanie kategorii semantycznych w języku. Dodatkowo zapoznamy się z tym, jak badanie znaczenia może być ubogacone przez różne perspektywy dyscyplinarne i metodologie z zakresu językoznawstwa, psychologii i antropologii.
Tematy będą obejmować: wstęp do typologii semantycznej i innych podejść do badania języka percepcji i emocji; język koloru, dźwięku, smaku, zapachu, bólu; język emocji, w tym leksykon abstrakcyjnych pojęć emocji, metaforę, etnosemantykę i „idiomy cierpienia” w kontekście zdrowia psychicznego, a także odwołania cielesne/somatyczne w opisach emocji.
Wszystkie zadania kursowe muszą być samodzielnie wykonane przez studenta/kę. Zabrania się korzystania z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji na wszystkich etapach pracy. W zakresie stosowania narzędzi sztucznej inteligencji (SI) na zajęciach obowiązują zasady określone w uchwale nr 16 Rady Dydaktycznej dla kierunków studiów filologia angielska (English Studies), filologia angielska – językoznawstwo (English Studies – Linguistics), filologia angielska – literatura i kultura (English Studies – Literature and Culture) z dn. 9 grudnia 2025 r.:
https://ia.uw.edu.pl/fileadmin/ilustracje/dokumenty/rada_dydaktyczna/RD_IA_2025_UCHWALA_nr16_narzedzia_AI_nowelizacja_ZAL2.pdf
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Wiedza
Studenci znają i rozumieją:
- K_W01 w pogłębionym stopniu terminologię, teorię i metody badań odpowiadające aktualnemu stanowi zaawansowanej wiedzy w dziedzinie badań nad językiem zmysłów i emocji, zgodnie z obraną przez siebie specjalnością (oraz ścieżką kształcenia)
- K_W04 pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego
Umiejętności
Studenci potrafią:
- K_U01 w pogłębionym stopniu stosować terminologię, teorie i zaawansowane metody badań nad językiem zmysłów i emocji do rozwiązywania złożonych i oryginalnych problemów badawczych zgodnie z obraną przez siebie specjalnością (oraz ścieżką kształcenia)
- K_U04 stosować w praktyce pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego
Kompetencje społeczne
Studenci są gotowi do:
- K_K01 krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści
- K_K02 uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu
*** Obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku 2022/2023 ***
Wiedza
Studenci znają i rozumieją:
- K_W01 uniwersalne tendencje w językach świata oraz istotne różnice między językami w obszarze słownictwa zmysłów i emocji
- K_W02 w sposób pogłębiony tendencje rozwoju badań nad językiem zmysłów i emocji
Umiejętności
Studenci potrafią:
- K_U01 posługiwać się zaawansowaną terminologią i aparatem
pojęciowym z zakresu badań o języku zmysłów i emocji
- K_U04 w sposób pogłębiony analizować i syntetyzować treści
oraz zjawiska językowe w szerszym kontekście kulturowym
- K_U09 przedstawić zdobytą wiedzę w sposób spójny,
precyzyjny i poprawny językowo, posługując się językiem
angielskim na poziomie C2 według Europejskiego Systemu
Opisu Kształcenia Językowego, dobierając odpowiednio formy
wypowiedzi do sytuacji komunikacyjnej
Kompetencje społeczne
Studenci są gotowi do:
- K_K02 kształcenia ustawicznego, rozwoju osobistego i
zawodowego wykorzystując wiedzę i umiejętności uzyskane w
trakcie studiów
- K_K03 wzięcia odpowiedzialności za pracę własną i
poszanowania pracy innych, dbając o przestrzeganie zasad
etyki zawodowej, rozwijanie etosu zawodu oraz zasad i norm
etycznych w nauce w odniesieniu do dyscyplin
reprezentowanych w programie kształcenia
- K_K04 krytycznej oceny własnej wiedzy i umiejętności w
zakresie kierunku studiów
Kryteria oceniania
- Zaliczenie w formie ustnej (50%): Zaliczenie sprawdzające wiedzę i zrozumienie problematyki omawianej na zajęciach. Materiałami obowiązującymi na zaliczeniu będą zadane do przeczytania teksty i slajdy z zajęć.
(weryfikacja efektów: W, U, K)
- Dziennik sensoryczny (30%): Prowadzenie dziennika sensorycznego polegające na notowaniu opisów wybranych własnych doświadczeń zmysłowych (np. zapachów, dźwięków, obrazów) (1 wpis tygodniowo przez 5 tygodni) oraz napisanie krótkiego raportu (250-300 słów), który podsumuje obserwacje na temat doświadczeń zmysłowych i możliwości ich wyrażania w języku. Celem zadania jest rozwinięcie świadomości tych doświadczeń i powiązanie ich z teoriami i badaniami omawianymi na kursie.
(weryfikacja efektów: W, U, K)
- Prezentacja nieprzetłumaczalnych pojęć emocji (20%): Przygotowanie krótkiej (5-10 min) prezentacji na temat wybranego unikalnego pojęcia emocji uzgodnionego wcześniej z prowadzącą (np. tajskiego kreng jai). Celem prezentacji jest przybliżenie grupie jego znaczenia i połączenia go z kontekstem społeczno-kulturowym danego języka w oparciu o akademickie źródła.
(weryfikacja efektów: W, U, K)
Czytanie zadanych tekstów jest obowiązkowe do uczestnictwa w zajęciach.
Literatura
Akita, K. (2025). Ideophones are more reliable than metaphors in Japanese pain descriptions. Language and Cognition, 17, e7.
Berlin, B., & Kay, P. (1969). Basic color terms: Their universality and evolution. University of California Press.
Classen, C. (1999). Other ways to wisdom: Learning through the senses across cultures. International Review of Education, 45(3-4), 269–280.
Dixon, T. (2012). “Emotion”: The history of a keyword in crisis. Emotion Review, 4(4), 338–344.
Dzokoto, V. A., & Okazaki, S. (2006). Happiness in the eye and the heart: Somatic referencing in West African emotion lexica. Journal of Black Psychology, 32(2), 17–140.
Enfield, N. J., & Wierzbicka, A. (Eds.) (2002). The body in description of emotion: Cross-linguistic studies. Pragmatics and Cognition, 10 (Special Issue).
Evans, N. (2011). Semantic typology. W J. J. Song (Red.), The Oxford handbook of linguistic typology (s. 504–533). Oxford University Press.
Hoemann, K., Gendron, M., Crittenden, A. N., Mangola, S. M., Endeko, E. S., Dussault, È., Barrett, L. F., & Mesquita, B. (2023). What we can learn about emotion by talking with the Hadza. Perspectives on Psychological Science, 19(1), 173–200.
Jackson, J. C., Watts, J., Henry, T. R., List, J.-M., Forkel, R., Mucha, P. J., Greenhill, S. J., Gray, R. D., & Lindquist, K. A. (2019). Emotion semantics show both cultural variation and universal structure. Science, 366(6472), 1517–1522.
Kirmayer, L. J. (1992). The body’s insistence on meaning: Metaphor as presentation and representation in illness experience. Medical anthropology quarterly, 6(4), 323–346.
Majid, A., & Levinson, S. C. (2008). Language does provide support for basic tastes. Behavioral and Brain Sciences, 31(01).
Majid, A., Roberts, S. G., Cilissen, L., Emmorey, K., Nicodemus, B., O’Grady, L., Woll, B., LeLan, B., Sousa, H. de, Cansler, B. L., Shayan, S., Vos, C. de, Senft, G., Enfield, N. J., Razak, R. A., Fedden, S., Tufvesson, S., Dingemanse, M., Ozturk, O., … Levinson, S. C. (2018). Differential coding of perception in the world’s languages. Proceedings of the National Academy of Sciences, 115(45), 11369–11376.
Malt, B. C., & Majid, A. (2013). How thought is mapped into words. Wiley Interdisciplinary Reviews: Cognitive Science, 4(6), 583–597.
Mesquita, B. (2022). Between us: How cultures create emotions (First edition). W.W. Norton & Company.
Viberg, Å. (1984). The verbs of perception: A typological study. In B. Butterworth, B. Comrie, & Ö. Dahl (Eds.), Explanations for language universals (pp. 123–162). Mouton de Gruyter.
Wnuk, E., & Ito, Y. (2021). The heart’s downward path to happiness: Cross-cultural diversity in spatial metaphors of affect. Cognitive Linguistics, 32(2), 195-218.
Wnuk, E., & Wodowski, J. (2024). Culture shapes how we describe facial expressions. Scientific Reports, 14, 21589.