Praca z książką dziecięcą w edukacji 3300-PzKDwE-OG

Kurs dotyczy roli literatury dziecięcej i młodzieżowej we współczesnej edukacji i kulturze. W centrum zainteresowania znajduje się książka jako narzędzie wspierające rozwój emocjonalny, społeczny i kulturowy dzieci i młodzieży.
Podczas zajęć omawiane są najważniejsze gatunki i zjawiska literatury dziecięcej i młodzieżowej – od klasycznych baśni po współczesną literaturę obrazkową i young adult. Analizowane są sposoby przedstawiania emocji, relacji rodzinnych i rówieśniczych, różnorodności kulturowej, doświadczenia migracji, neuroróżnorodności, kryzysów psychicznych oraz wpływu mediów cyfrowych na dzieciństwo i adolescencję.
Istotnym elementem kursu jest rozwijanie umiejętności krytycznej analizy książki dziecięcej oraz projektowania działań edukacyjnych opartych na literaturze. Studenci uczą się dobierać teksty do potrzeb i wieku odbiorców, prowadzić rozmowę wokół książki oraz tworzyć scenariusze zajęć wykorzystujących elementy biblioterapii, storytellingu i edukacji emocjonalnej.
Zajęcia mają charakter aktywizujący i warsztatowy. Obejmują analizę tekstów literackich i książek obrazkowych, dyskusje moderowane, pracę indywidualną i grupową, prezentacje studenckie oraz projektowanie autorskich działań edukacyjnych.
Zakres tematyczny
1. Literatura dziecięca i młodzieżowa jako narzędzie edukacji i wychowania
2. Funkcje opowieści w rozwoju emocjonalnym i społecznym dzieci
3. Czytanie dialogiczne
4. Baśnie, bajki i archetypy kulturowe
5. Literatura i edukacja emocjonalna
6. Literatura wobec współczesnych problemów dzieci i młodzieży
7. Empatia, różnorodność i edukacja międzykulturowa
8. Literatura young adult i kultura młodzieżowa
9. Książka obrazkowa, narracja wizualna i działania twórcze
10. Projektowanie działań edukacyjnych i animacyjnych opartych na literaturze
11. Kryteria wyboru wartościowej literatury dziecięcej i młodzieżowej
12. Prezentacja i omówienie autorskich projektów uczestników

Koordynatorzy przedmiotu

Maria Balkan-Małecka

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Tryb prowadzenia

w sali

Założenia (opisowo)

Kurs ma charakter interdyscyplinarnego konwersatorium łączącego wiedzę z zakresu literaturoznawstwa, pedagogiki, psychologii rozwojowej, edukacji kulturowej oraz biblioterapii. Punktem wyjścia jest założenie, że literatura dziecięca i młodzieżowa stanowi ważne narzędzie wspierania rozwoju emocjonalnego, społecznego i kulturowego dzieci i młodzieży oraz może być wykorzystywana w edukacji formalnej i nieformalnej. Zajęcia koncentrują się na praktycznej analizie książki dziecięcej jako medium edukacyjnego, wychowawczego i kulturotwórczego. Uczestnicy poznają wybrane teksty klasyczne i współczesne oraz uczą się krytycznej analizy literatury pod kątem reprezentacji emocji, relacji społecznych, różnorodności kulturowej i wyzwań współczesnego dzieciństwa. Kurs rozwija kompetencje związane z prowadzeniem rozmowy wokół tekstu literackiego, projektowaniem działań edukacyjnych i animacyjnych oraz świadomym doborem literatury dostosowanej do wieku i potrzeb odbiorców. Szczególna uwaga poświęcona zostaje wykorzystaniu książki dziecięcej do pracy z tematami takimi jak emocje, relacje rówieśnicze, neuroróżnorodność, migracje, kryzys psychiczny, samotność czy wpływ mediów cyfrowych. Kurs adresowany jest do studentów różnych kierunków zainteresowanych edukacją, kulturą, pracą z dziećmi i młodzieżą oraz wykorzystaniem literatury w działaniach społecznych i wychowawczych. Nie wymaga wcześniejszego przygotowania pedagogicznego.

Efekty kształcenia

Wiedza
Student/ka:
• zna podstawowe zjawiska, gatunki i tendencje w literaturze dziecięcej i młodzieżowej;
• rozumie funkcje edukacyjne, wychowawcze i kulturowe literatury dziecięcej;
• zna podstawowe założenia biblioterapii i edukacji emocjonalnej;
• rozpoznaje współczesne problemy społeczne i kulturowe obecne w literaturze dla dzieci i młodzieży;
• zna metody pracy z tekstem literackim wykorzystywane w edukacji i animacji kultury.
Umiejętności
Student/ka potrafi:
• analizować i interpretować wybrane teksty literatury dziecięcej i młodzieżowej;
• dobierać książki adekwatnie do wieku, potrzeb i sytuacji odbiorców;
• projektować działania edukacyjne i animacyjne oparte na literaturze;
• prowadzić rozmowę wokół tekstu literackiego z uwzględnieniem aspektów emocjonalnych i społecznych;
• wykorzystywać elementy biblioterapii i storytellingu w pracy edukacyjnej.
Kompetencje
Student/ka:
• dostrzega znaczenie literatury w rozwoju emocjonalnym i społecznym dzieci i młodzieży;
• jest gotów do krytycznej refleksji nad reprezentacją różnorodności i relacji społecznych w literaturze;
• rozumie potrzebę tworzenia inkluzywnej i bezpiecznej przestrzeni rozmowy wokół książki;
• potrafi współpracować w grupie przy projektowaniu działań edukacyjnych.

Kryteria oceniania

Metody dydaktyczne
• analiza i interpretacja tekstów literackich;
• dyskusja problemowa;
• praca warsztatowa;
• analiza studiów przypadku;
• projektowanie scenariuszy zajęć;
• prezentacje studentów;
• praca indywidualna i zespołowa.

Metody weryfikacji efektów kształcenia
Projekt zaliczeniowy

Literatura

• Bettelheim B., Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni, Warszawa.
• Cackowska M., Dymel-Trzebiatowska H., Szyłak J. (red.), Książka obrazkowa. Wprowadzenie, Gdańsk.
• Molicka M., Biblioterapia i bajkoterapia, Poznań.
• Nikolajeva M., Children’s Literature Comes of Age, New York.
• Papuzińska J., Dziecko w świecie emocji literackich, Warszawa.
• Waksmund R., Od literatury dla dzieci do literatury dziecięcej, Wrocław.
• Zając M., Promocja książki dziecięcej, Warszawa.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami: