Czy poezja może uratować świat? Natura, klimat i człowiek we współczesnej literaturze 3300-POEZJA-OG-ZIP
Wykład poświęcony jest współczesnej poezji ekologicznej i temu, jak literatura opisuje relacje między człowiekiem, przyrodą i światem w epoce kryzysu klimatycznego. Punktem wyjścia będzie przekonanie, że poezja nie jest jedynie estetycznym komentarzem do rzeczywistości, lecz sposobem uważnego patrzenia na środowisko, cielesność, zwierzęta, krajobrazy i przemiany planety. Podczas zajęć będziemy czytać i interpretować wiersze dotyczące m.in. katastrofy ekologicznej, utraty bioróżnorodności, zanieczyszczenia środowiska, relacji ludzi i zwierząt, pamięci krajobrazu oraz codziennego doświadczenia życia w świecie kryzysu klimatycznego. Szczególną uwagę poświęcimy temu, w jaki sposób język poetycki wpływa na nasze postrzeganie natury i relacji między światem ludzkim i więcej-niż-ludzkim.
Ważnym elementem kursu będzie również spojrzenie poza perspektywę europejską. Omówimy wybrane teksty poetów i poetek z różnych części świata, w tym z Afryki i Azji Południowej, pokazujące, że doświadczenie zmian środowiskowych często splata się z historią kolonializmu, nierówności społecznych i przemocy ekonomicznej.
Zajęcia mają charakter interdyscyplinarny, jednak nie wymagają wcześniejszej znajomości teorii literatury, filozofii ani ekologii. Wybrane pojęcia i koncepcje związane z humanistyką środowiskową, ekologią i posthumanizmem będą wprowadzane stopniowo, przede wszystkim jako narzędzia pomocne w interpretacji tekstów literackich i współczesnej kultury.
Podczas zajęć analizowane będą utwory takich poetów i poetek jak Paul Celan, Julia Fiedorczuk, Magdalena Lebda, Forrest Gander, Adam Dickinson, Esther Kinsky i inni.
Celem wykładu jest rozwijanie umiejętności krytycznego czytania tekstów literackich oraz refleksji nad tym, jak literatura pomaga rozumieć współczesne przemiany środowiskowe, społeczne i kulturowe.
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
– student_ka zna wybrane zjawiska współczesnej poezji polskiej i światowej związane z tematyką ekologii, środowiska i kryzysu klimatycznego,
– student_ka zna podstawowe pojęcia związane z humanistyką środowiskową i potrafi wykorzystać je w interpretacji tekstów literackich,
– student_ka potrafi analizować literackie przedstawienia relacji między człowiekiem, przyrodą i środowiskiem,
– student_ka rozumie związki między literaturą, kulturą i współczesnymi problemami środowiskowymi oraz społecznymi,
– student_ka potrafi uczestniczyć w dyskusji dotyczącej roli literatury i języka w kształtowaniu świadomości ekologicznej.
Kryteria oceniania
W ramach zajęć ogólnouniwersyteckich oferowanych w Programie ZIP 2.0. obowiązkową metodą weryfikacji założonych efektów uczenia się są pre test i post test, przygotowany przez wykładowcę, zgodnie ze specyfiką przedmiotu, umożliwiający weryfikację przyrostu wiedzy i umiejętności. Wykładowca może określić też inne, dodatkowe metody weryfikacji i kryteria oceniania. Wzór pre i post testu należy dołączyć do sylabusa w celu rozliczenia merytorycznego zajęć w Programie ZIP 2.0.
Literatura
– Aloi, Giovanni, Susan McHugh (eds.), Posthumanism in Art and Science. A Reader, New York 2021;
– Bakke, Monika, Bio-transfiguracje. Sztuka i estetyka posthumanizmu, Poznań 2015;
– Bennett, Jane, Vibrant Matter. A Political Ecology of Things, Durham/London 2010;
– Barad, Karen, Posthumanistyczna performatywność: ku zrozumieniu, jak materia zaczyna mieć znaczenie, przeł. Joanna Bednarek, w: Agnieszka Gajewska (red.), Teorie
wywrotowe. Antologia przekładów, Poznań 2012, s. 323–360;
– Braidotti, Rosi, Po człowieku, przeł. Joanna Bednarek, Agnieszka Kowalczyk, Warszawa 2014;
– Domańska, Ewa, Humanistyka ekologiczna, w: „Teksty Drugie” 2013, 1-2, s. 13-32;
– Fiedorczuk, Julia, Gerardo Beltrán, Ekopoetyka. Ekologiczna obrona poezji, Warszawa 2020;
– Fiedorczuk, Julia, Paweł Piszczatowski (ed.), Places that the map can’t contain: Poetics in the Anthropocene, Göttingen 2023;
– Haraway, Donna, Manifest cyborgów, przeł. Sławomir Królak, Ewa Majewska. w: „Przegląd Filozoficzno-Literacki”, 1 (3), 2003, s. 49–87;
– Haraway, Donna, Staying with the Trouble. Making Kin in the Chthulucene, Durham/London 2016;
– Morton, Timothy, Dark Ecology. For a Logic of Future Coexistence, New York 2016.