Przedmiot fakultatywny: Historia krajów Europy Środkowo-Wschodniej 3224-PRZEDF103
Przedmiot w sposób przekrojowy przedstawia procesy polityczne i narodowościowe zachodzące w Europie Środkowo-Wschodniej w okresie od X wieku do chwili obecnej. Pokazuje zmiany polityczne i etniczne w regionie dokonujące się na przestrzeni wieków. Ukazuje warunki zewnętrze i wewnętrzne mające wpływ budzenie się świadomości narodowej Białorusinów, Ukraińców, Litwinów i Czechów. Analizuje próby utworzenia państwowości podejmowane przez ruchy narodowe w Europie Środkowo-Wschodniej. Ukazują się także stosunki narodowościowe (polsko-ukraińskie, polsko-białoruskie, polsko-litewskie i polsko-czeskie) w okresie międzywojennym oraz w warunkach II wojny światowej. Przedstawia sytuację poszczególnych narodowości po zakończeniu II wojny światowej, gdy Europa Wschodnia znalazła się w obozie komunistycznym. Dużą wagę przywiązuje do analizy okoliczności, w których doszło do proklamowania niepodległych państw narodowych w regionie i aspiracji geopolitycznych narodów, jak również nowych wyznań politycznych i cywilizacyjnych stojących przed nimi w XXI wieku.
W trakcie zajęć realizowane będą następujące bloki tematyczne:
1. Pradzieje regionu. Słowianie i Germanie. Proces państwowotwórczy u Słowian zachodnich
2. Słowianie, Bałtowie i Ugrofinowie. Utworzenie państw u Słowian wschodnich
3. Powstanie i rozwój państwa litewsko-ruskiego. Mozaika etniczna i kulturowa w WKL
4. Unie polsko-litewskie a przemiany etniczne i wyznaniowe w I Rzeczypospolitej
5. Utworzenie i rozwój państwa moskiewskiego/rosyjskiego
6. Budzenie się narodów – przemiany narodowościowe w XIX w. Powstanie ruchów narodowych (białoruskiego, ukraińskiego, litewskiego, czeskiego)
7. Koncepcje niepodległościowe w Europie Środkowo-Wschodniej na początku XX wieku
8. Tym, komu się udało. Polska, Czechosłowacja i Litwa w okresie międzywojennym
9. Tym, komu się nie udało. Białoruś i Ukraina w bloku radzieckim (do 1939 roku)
10. Stosunki polsko-litewskie, polsko-białoruskie i białorusko-ukraińskie w okresie międzywojennym
11. Europa Środkowo-Wschodnia w okresie II wojny światowej: zmiany etniczne i kulturowe
12. Za „żelazną kurtyną”: Białoruś, Ukraina i Litwa w składzie ZSRR
13. W „obozie ludowej demokracji”: Polska, Czechosłowacja i NRD w okresie powojennym
14. Rozpad ZSRR i upadek bloku wschodniego a aspiracje geopolityczne w Europie Środkowo-Wschodniej
15. Najważniejsze wyzwania geopolityczne i cywilizacyjne w regionie na początku XX wieku
Nakład pracy studenta:
Uczestnictwo w zajęciach – 30 godzin (1 ECTS)
Przygotowanie do zajęć - 30 godzin (1 ECTS)
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Wiedza (student zna i rozumie):
w zaawansowanym stopniu szeroko rozumiany kontekst interkulturowy krajów w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, uwzględniając kompleksową naturę języka [K_W09].
Umiejętności: absolwent potrafi:
- wyszukać, selekcjonować, analizować i wykorzystywać potrzebne informacje z różnych źródeł [K_U01].
- odwołując się do zdobytej wiedzy teoretycznej i praktycznej wykorzystać ją w typowych wypowiedziach profesjonalnych dotyczących historii i współczesności krajów regionu, a także specyfiki regionu jako całości w kontekście globalnym, logicznie je konstruować, odwołując się do stanowisk innych uczestników tych sytuacji komunikacyjnych [K_U06].
- samodzielnie przygotować wypowiedź pisemną i ustną, w języku polskim i obcym, na wybrane tematy z zakresu teorii kultury oraz problematyki krajów regionu i prezentować wyniki swojej pracy na forum grupy [K_U08].
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do:
- krytycznej oceny posiadanej wiedzy, ciągłego dokształcania się i uzupełniania zdobytej wiedzy i umiejętności [K_K01]
Kryteria oceniania
Organizacja zajęć
1) Obecność na zajęciach objętych planem jest obowiązkowa.
2) Nie można poprawkowo zaliczać zajęć, jeśli przyczyną nieuzyskania ich zaliczenia było niespełnienie wymogu uczestnictwa w nich. W takim przypadku student może zostać warunkowo wpisany na kolejny etap studiów i powtarzać niezaliczony przedmiot.
3) W przypadku zajęć o wymiarze 30 godzin w semestrze dopuszczalne jest opuszczenie 2 zajęć bez usprawiedliwienia w semestrze, opuszczone zajęcia należy zaliczyć zgodnie z wymaganiami prowadzącego zajęcia. Wymagania te prowadzący podaje na pierwszych zajęciach.
II. Kryteria oceniania
Na końcową ocenę składają się:
Uczestnictwo w zajęciach – 30 godzin (1 ECTS)
Przygotowanie do zajęć - 30 godzin (1 ECTS)
Aby uzyskać ocenę pozytywną na zaliczenie semestru, należy przygotować jedną prezentację wybranego zagadnienia.
Skala ocen:
99 – 100% - 5 (celujący)
93 - 98% - 5 (bardzo dobry)
87 - 92% - 4,5 (dobry plus)
77 - 86% - 4 (dobry)
71 - 76% - 3,5 (dostateczny plus)
60 - 70% - 3 (dostateczny)
Literatura
Bazylew Ludwik, Wieczorkiewicz Paweł, Historia Rosji, Wrocław-Warszwa-Kraków 2006.
Chojnowski Andrzej, Bruski Jan Jacek, Ukraina, Warszawa 2006.
Gumilow Lew, Od Rusi do Rosji, Warszawa 2004.
Gumilow Lew, Śladami cywilizacji wielkiego stepu, Warszawa 2004.
Heller Michaił, Historia Imperium Rosyjskiego, Warszawa 2002.
Hrycak Jarosław, Historia Ukrainy, 1772—1999. Narodziny nowoczesnego narodu, Lublin 2000.
Jakowenko Natalia, Historia Ukrainy od czasów najdawniejszych do końca XVIII wieku, Lublin 2000.
Łatyszonek Oleg, Od Rusinów Białych do Białorusinów, Białystok 2006.
Mironowicz Eugeniusz, Białoruś, Warszawa 2007.
Radzik Ryszard, Kim są Biało
rusini, Toruń 2000.
Riasanovsky Nicholas, Steinberg Mark, Historia Rosji, Kraków 2009.
Sahanowicz Hienadź, Szybieka Zachar, Historia Białorusi, Lublin 2001.
Serczyk Władysław, Historia Ukrainy, Warszawa 2001.
Słownik dydydentów. Czołowe postacie ruchów opozycyjnych w krajach komunistycznych w latach 1956—1989, t. 1-2, red.: J. Kochanowski, Warszawa 2007.
Zajączkowski Wojciech, Rosja i narody. Ósmy kontynent. Szkic dziejów Eurazji, Warszawa 2009.