Klucz do kultury regionu: konflikty – relacje (I) Białoruś 3224-D9KRBEL
Przedmiot ma za zadanie zapoznanie studentów w pogłębionym stopniu z najważniejszymi procesami związanymi z rozwojem stosunków interkulturowych, zachodzącymi na Białorusi w XX wieku. Zjawiska te będą tu analizowane przez pryzmat formowania się odrębności danej kultury i tożsamości jej uczestników, z uwzględnieniem kontekstu religijnego, językowego, społecznego, politycznego, ekonomicznego. Szczególny nacisk położony zostanie na omówienie tych aspektów, które mają charakter konfliktogenny w stosunkach międzynarodowych i są przedmiotem różnych i sprzecznych wyobrażeń zbiorowych.
Omówione zostaną następujące problemy:
1. Kształtowanie białoruskiej tożsamości narodowej na tle procesów narodowotwórczych w Europie Środkowo-Wschodniej w XX wieku
2. Białoruska Republika Ludowa: rzeczywistość czy mit
3. Sowiecka polityka narodowościowa na Białorusi w okresie międzywojennym
4. Polska wobec białoruskich aspiracji narodowych i niepodległościowych w pierwszej połowie XX wieku
5. Miedzy dwoma totalitaryzmami. Społeczeństwo i kultura Białorusi podczas II wojny światowej
7. Stosunki polsko-białoruskie podczas II wojny światowej
8. Władza a kultura na Białorusi Sowieckiej po II wojnie światowej
9. Obyczajowość i życie codzienne w powojennej BSRS
10. Sytuacja językowa na Białorusi Sowieckiej
11. Białoruski duch dysydencki: geneza, program, działalność
12. Religia na Białorusi po II wojnie światowej
13. Odrodzenie narodowe na Białorusi w dobie „Pieriestrojki” Michaiła Gorbaczowa
14. Polacy na Białorusi (do 1991 r.): liczebność, aktywność i relacje z władzą
15. Społeczeństwo, kultura i tożsamość Białorusi u schyłku istnienia Związku Sowieckiego. Uzyskanie niepodległości
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Wiedza: absolwent zna i rozumie:
• w pogłębionym stopniu historię i współczesność Białorusi oraz zagadnienia, pojęcia i koncepcje historyczne związane z wyodrębnianiem Europy Środkowo-Wschodniej jako regionu, ze szczególnym uwzględnieniem procesów i zjawisk kulturowych w kontekście przemian społecznych i politycznych [K2_W04]
• w pogłębionym stopniu kontekst europejski i globalny procesów kulturowych – potrafi zastosować tę wiedzę w odniesieniu do kultury, sztuki, literatury, zjawisk lingwistycznych, a także politycznych, społecznych i gospodarczych Białorusi na każdym etapie ich rozwoju [K2_W05]
• w pogłębionym stopniu zagadnienia dotyczące kształtowania się relacji narodowościowych i religijnych, społeczno-politycznych i gospodarczych na Białorusi [K2_W06]
Umiejętności: absolwent potrafi:
• wyszukać, selekcjonować, analizować i wykorzystywać potrzebne mu informacje z różnych źródeł, w tym obcojęzycznych w nieprzewidywalnych warunkach [K2_U01]
• formułować i analizować problemy badawcze, dobierać metody i narzędzia badawcze oraz prowadzić samodzielnie i pod kierunkiem opiekuna naukowego badania z zakresu kulturoznawstwa i dyscyplin pokrewnych, dotyczących regionu Europy Środkowo-Wschodniej w nieprzewidywalnych warunkach [K2_U02]
• przeprowadzić krytyczną pogłębioną analizę wytworów kultury właściwych dla danej epoki w rozwoju Białorusi; rozpoznać różne rodzaje wytworów kultury tych krajów, przeprowadzić ich krytyczną pogłębioną analizę, odróżniać różne perspektywy spojrzenia na rozwój kultury, mając świadomość istnienia różnic tożsamości kulturowych i kontekstu [K2_U05]
• odwołując się do zdobytej wiedzy teoretycznej i praktycznej wykorzystać ją w typowych i nietypowych wypowiedziach profesjonalnych dotyczących historii i współczesności Białorusi, a także specyfiki regionu jako całości w kontekście globalnym, logicznie je konstruować, odwołując się do stanowisk innych uczestników tych sytuacji komunikacyjnych [K2_U06]
• porozumiewać się za pomocą różnych kanałów i technik komunikacyjnych, w tym technik translatorskich, w języku polskim i obcym ze specjalistami na tematy kulturoznawcze, literaturoznawcze, językoznawcze, historyczne dotyczące krajów regionu [K2_U07]
• przygotować wypowiedź pisemną i ustną, w języku polskim i obcym, na wybrane tematy z zakresu teorii kultury oraz problematyki krajów regionu (kultura, polityczne, społeczne i gospodarcze źródła, konsekwencje i konteksty zjawisk kulturowych, literatura i język jako media i świadectwa kultury, media audiowizualne i elektroniczne, relacje i więzi społeczne i religijne etc.). prezentować wyniki swojej pracy na forum grupy [K2_U08]
• planować i organizować pracę indywidualną oraz planować, organizować i kierować pracą zespołu; samodzielnie planować i realizować proces samodzielnego zdobywania wiedzy, w tym wiedzy specjalistycznej i ukierunkowywać innych w tym zakresie [K2_U10]
• stosować współczesne technologie komunikacyjne i informacyjne w swojej pracy [K2_U11]
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do:
• krytycznej oceny posiadanej wiedzy, ciągłego dokształcania się i uzupełniania zdobytej wiedzy [K2_K01]
• efektywnego komunikowania się i życia w społeczeństwie, w tym również w społeczeństwie odmiennym kulturowo od własnego, kierowania pracą grupy, radzenia sobie w sytuacjach typowych i wyjątkowych, do weryfikacji swoich poglądów na drodze rzeczowej dyskusji oraz oceny posiadanej wiedzy [K2_K02]
• aktywnego uczestniczenia, w życiu kulturalnym, organizowania go i korzystania z jego różnorodnych form [K2_K05]
Kryteria oceniania
Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia przedmiotu jest obowiązkowa obecność na zajęciach zgodnie ze Szczegółowymi zasadami studiowania na Wydziale Lingwistyki Stosowanej (uchwała nr 114 Rady Wydziału LS z dnia 19.12.2017 r.)
Zajęcia prowadzone będą w formie dyskusji na temat zadanych lektur lub materiału zaprezentowanego przez prowadzącego w formie prezentacji. Aktywny udział w dyskusji oznacza merytoryczne uczestnictwo w dyskusji podczas co najmniej 50% zajęć.
Przewidziana jest także praca pisemna (3-6 s.) lub prezentacja na temat zadany przez prowadzącego. Ostateczny termin składania pracy pisemnej stanowi data wyznaczona przez prowadzącego na pierwszych lub drugich zajęciach. Osoby nieobecne na tych zajęciach zobowiązane są do zasięgnięcia informacji u prowadzącego zajęcia.
Zaliczenie ustne obejmie wiedzę z materiału omawianego na zajęciach w czasie semestru i obejmie dwa losowo wybrane pytania z materiału omawianego na zajęciach. Na końcową ocenę składają się:
Aktywny i merytoryczny udział w zajęciach (20%).
Praca pisemna lub prezentacja na temat wyznaczony przez prowadzącego zajęcia (20%).
Zaliczenie ustne (60%)
(wyczerpująca odpowiedź na pytanie = 30%, częściowa = 15%)
Skala ocen:
0%-49% - 2
50%-60% - 3
61%-70% - 3+
71%-80% - 4
81%-90% - 4+
91%-100% - 5
Dodatkowa wiedza - 5+
Literatura
Podręczniki ogólne:
Mironowicz Eugeniusz, Białoruś, Warszawa 2007.
Shved V., Grzybowski J., Historia Białorusi: od czasów najdawniejszych do roku 1991, Warszawa 2020.
Błaszczak T., Białorusini w Republice Litewskiej 1918-1940, Białystok 2017.
Boradyn Z., Niemen rzeka niezgody. Polsko-sowiecka wojna partyzancka na Nowogródczyźnie 1943–1944, Warszawa 1999.
Eberhardt P., Przemiany narodowościowe na Białorusi, Warszawa 1993.
Gdański J., Zapomniani żołnierze Hitlera, Warszawa 2005.
Gierowska-Kałłaur J., Józef Piłsudski wobec kwestii białoruskiej (1918-1920), Warszawa 2023.
Głogowska H., Białoruś 1914—1929. Kultura pod presją polityki, Białystok 1996.
Głogowska H., Stosunki polsko-białoruskie w XX wieku: od Imperium Rosyjskiego do Unii Europejskiej, Białystok 2012.
Gomółka K., Białorusini w II Rzeczypospolitej, Gdańsk 1992.
Gomółka K., Między Polską a Rosją. Białorusini w koncepcjach polskich ugrupowań politycznych 1918-1922 , Warszawa 1994.
Grzybowski J., Białorusini w polskich regularnych formacjach wojskowych w latach 1918—1945, Warszawa 2007.
Grzybowski J., Pogoń między Orłem Białym, Swastyką i Czerwoną Gwiazdą. Białoruski ruch niepodległościowy w latach 1939-1956, Warszawa 2011.
Jarmusik E., Kościół katolicki na Białorusi 1939-1991 od zniszczenia do odrodzenia, Kraków 2012.
Karpus Z., Wschodni sojusznicy Polski w wojnie 1920 roku. Oddziały wojskowe ukraińskie, rosyjskie, kozackie і białoruskie w Polsce w latach 1919 – 1920, Toruń 1999.
Łatyszonek O., Białoruskie formacje wojskowe 1917—1923, Białystok 1995.
Michaluk D., Białoruska Republika Ludowa 1918-1920. U podstaw białoruskiej państwowości, Toruń 2010.
Mironowicz E., Białorusini i Ukraińcy w polityce obozu piłsudczykowskiego, Białystok 2007.
Mironowicz E., Białorusini w Polsce 1944-1949, Warszawa 1993.
Mironowicz E., Tokć S., Radzik R., Zmiana struktury narodowościowej na pograniczu polsko-białoruskim w XX wieku, Białystok 2005.
Mironowicz E., Wojna wszystkich ze wszystkimi. Białoruś 1941-1944, Kraków 2015.
Radzik R., Kim są Białorusini, Toruń 2000.
Szumski J., Sowietyzacja Zachodniej Białorusi 1944-1953. Propaganda i edukacja w służbie ideologii, Kraków 2010.
Turonek J., Białoruś pod okupacją niemiecką, Warszawa 1993.
Turonek J., Wacław Iwanowski i odrodzenie Białorusi, Warszawa 1992.
Wierzbicki M., Polacy i Białorusini w zaborze sowieckim. Stosunki polsko-białoruskie na ziemiach północno-wschodnich II Rzeczypospolitej pod okupacją sowiecką 1939—1941, Warszawa 2000.