Kultura krajów regionu w kontekście europejskim – Czechy, Słowacja 3224-D3KKReurCZS
Zajęcia zamykają blok poświęcony historii i współczesności kultury Czech i Słowacji. Ich celem jest wskazanie i analiza relacji między kulturą Czech i Słowacji a kulturami krajów europejskich oraz usytuowanie wybranej kultury na mapie zjawisk i procesów kulturowych kształtujących współcześnie oblicza kultury europejskiej.
Materiałem analizowanym w ramach zajęć są zarówno zjawiska i procesy związane z tożsamością i różnorodnością kulturową, formy więzi i działań społecznych oraz nurty ideowe i związane z nimi praktyki instytucjonalizacji, kontestacji i emancypacji (w tym sytuacja różnie definiowanych mniejszości, konflikty i wzajemne wpływy etniczne, religijne i społeczne, subkultury, feminizm) jak i reprezentacje literackie i artystyczne tych zjawisk i procesów. Poszczególne ujęcia łączy wykorzystanie teorii i kategorii antropologicznych.
Student rozwija swoje umiejętności badawcze, uczy się samodzielnie zdobywać wiedzę, korzystając ze wsparcia opiekuna naukowego.
W ramach zajęć omawiane są następujące problemy:
1) Czeska muzyka klasyczna I – Bedřich Smetana, Antonín Dvořák
2) Złudzenia jedności słowiańskiej – Czesi i Słowacy wobec Rosji
3) Jaroslav Hašek i postać wojaka Švejka
4) Kobieta a naród, sztuka i życie społeczno-polityczne (XIX w., I poł. XX w.)
5) Czeska muzyka klasyczna II – Leoš Janáček, Bohuslav Martinů
6) Czeska i słowacka poezja katolicka (XX w.)
7) Czechosłowacka Nowa Fala
8) Miloš Forman – między kinem europejskim a amerykańskim
9) Czeskie filmy animowane (Jiří Trnka, Jan Švankmajer)
10) Filozof Jan Patočka o Europie i cywilizacji nowoczesnej
11) Karel Kryl
12) Milan Kundera
13) Bohumil Hrabal
14) Czeski underground
15) Josef Škvorecký i inni czescy i słowaccy twórcy emigracyjni po 1948 r. (poza Formanem, Kunderą i Krylem)
Zajęcia prowadzone są w formie dyskusji na temat zadanych tekstów lub materiału zaprezentowanego przez prowadzącego zajęcia/studentów, stanowiącego źródło refleksji nad specyfiką kultury czeskiej i słowackiej w kontekście kultury europejskiej.
Nakład pracy studenta:
Uczestnictwo w zajęciach w sali – 30 godzin (1 ECTS)
Przygotowanie do zajęć – 30 godzin (1 ECTS)
Przygotowanie do zaliczenia ustnego – 30 godzin (1 ECTS)
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
Wiedza: absolwent zna i rozumie:
- w stopniu zaawansowanym specyfikę różnych modeli kultury w ujęciu antropologicznym, procesy ich transformacji i wzajemne powiązania oraz emanacje w sferze symbolicznej i semiotycznej, a więc w przestrzeni kultury i sztuki, literatury oraz historii ziem czeskich i słowackich (K_W03)
- w zaawansowanym stopniu historię i współczesność ziem czeskich i słowackich, relacje miedzy kulturą czeską i słowacką a kulturami krajów europejskich oraz zagadnienia związane ze specyfiką kultury Europy Środkowo-Wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem procesów i zjawisk kulturowych w kontekście przemian społecznych i politycznych (K_W04)
- w stopniu zaawansowanym kontekst europejski i globalny procesów kulturowych – potrafi zastosować tę wiedzę w odniesieniu do kultury, a także zjawisk politycznych, społecznych i gospodarczych na ziemiach czeskich i słowackich na każdym etapie ich rozwoju (K_W05).
- w stopniu zaawansowanym szeroko rozumiany kontekst interkulturowy; ma wiedzę o człowieku jako podmiocie konstruującym struktury społeczne i wytwory kulturowe, ma świadomość zasad ich funkcjonowania i wynikających stąd różnic w postrzeganiu życia społecznego przez przedstawicieli różnych narodowości, grup ideologicznych i wyznaniowych oraz mniejszości (K_W07).
Umiejętności: absolwent potrafi:
- wyszukać, selekcjonować, analizować i wykorzystywać potrzebne mu informacje z różnych źródeł (K_U01)
- formułować i analizować problemy badawcze, dobierać metody i narzędzia badawcze oraz prowadzić pod kierunkiem opiekuna naukowego proste badania z zakresu kulturoznawstwa i dyscyplin pokrewnych, dotyczące ziem czeskich i słowackich (K_U02)
- rozwijać swoje umiejętności badawcze, samodzielnie zdobywać wiedzę, korzystając ze wsparcia opiekuna naukowego; umiejętnie formułować myśli, prezentować wyniki badań w postaci wypowiedzi ustnej lub pisemnej (K_U03)
-posługiwać się ujęciami teoretycznymi, paradygmatami badawczymi i pojęciami właściwymi dla kulturoznawstwa w typowych sytuacjach profesjonalnych (K_U04)
- przeprowadzić krytyczną analizę wytworów kultury właściwych dla danej epoki w rozwoju ziem czeskich i słowackich; rozpoznać różne rodzaje wytworów kultury czeskiej i słowackiej, przeprowadzić ich analizę, odróżniać różne perspektywy spojrzenia na rozwój kultury tego kraju, mając świadomość istnienia różnic tożsamości kulturowych i kontekstu (K_U05)
- odwołując się do zdobytej wiedzy wykorzystać ją w typowych wypowiedziach profesjonalnych dotyczących historii i współczesności ziem czeskich i słowackich, a także specyfiki regionu jako całości w kontekście globalnym, logicznie je konstruować, odwołując się do stanowisk innych uczestników tych sytuacji komunikacyjnych (K_U06)
- samodzielnie przygotować wypowiedź pisemną i ustną, w języku polskim i obcym, na wybrane tematy z zakresu teorii kultury oraz problematyki czeskiej i słowackiej oraz zaprezentować wyniki swojej pracy na forum grupy (K_U08)
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do:
- krytycznej oceny posiadanej wiedzy, ciągłego dokształcania się i uzupełniania zdobytej wiedzy na temat kultury czeskiej i słowackiej (K_K01)
- efektywnego komunikowania się i życia w społeczeństwie, w tym również w społeczeństwie odmiennym kulturowo od własnego, podejmowania pracy w grupie, radzenia sobie w typowych sytuacjach zawodowych, do weryfikacji swoich poglądów na drodze rzeczowej dyskusji oraz oceny posiadanej wiedzy (K_K02)
Kryteria oceniania
I. Organizacja zajęć
1) Obecność na zajęciach objętych planem jest obowiązkowa.
2) Nie można poprawkowo zaliczać zajęć, jeśli przyczyną nieuzyskania ich zaliczenia było niespełnienie wymogu uczestnictwa w nich. W takim przypadku student może zostać warunkowo wpisany na kolejny etap studiów i powtarzać niezaliczony przedmiot.
3) W przypadku zajęć o wymiarze 30 godzin w semestrze dopuszczalne jest opuszczenie 2 zajęć bez usprawiedliwienia w semestrze, opuszczone zajęcia należy zaliczyć zgodnie z wymaganiami prowadzącego zajęcia. Wymagania te prowadzący podaje na pierwszych zajęciach.
II. Metody i kryteria oceniania
Przedmiot kończy się zaliczeniem na ocenę, sprawdzającym wiedzę studentów uzyskaną w toku zajęć. Zajęcia prowadzone będą w formie dyskusji na temat zadanych lektur lub materiału zaprezentowanego przez prowadzącego.
Aktywny udział w dyskusji oznacza merytoryczne uczestnictwo w niej podczas co najmniej 50% zajęć. Zaliczenie ustne obejmie dwa losowo wybrane przez studenta pytania z zakresu materiału omawianego na zajęciach w czasie semestru.
Na końcową ocenę składają się:
Merytoryczny udział w dyskusji na zajęciach (25%).
Zaliczenie ustne (75%).
Skala ocen:
0%-49% - 2
50%-60% - 3
61%-70% - 3+
71%-80% - 4
81%-90% - 4+
91%-100% - 5
Dodatkowa wiedza - 5+
Literatura
Babuchowski A., Wieża skowronka. Czeska poezja katolicka w latach 1945–1989, „Bohemistyka” 5 (2005), nr 1, s. 1-10.
Berkovec J., Dworzak, Kraków 1976.
Brodniewicz J., Czeski Kościół katolicki w zsekularyzowanym społeczeństwie, Poznań 2016.
Brzeziński F., Smetana, Warszawa 1933.
Čapek K., Dramaty, Warszawa 1956.
Čapek K., Krakatit, Warszawa 1960.
Działaczki społeczne, feministki, obywatelki... : samoorganizowanie się kobiet na ziemiach polskich do 1918 roku (na tle porównawczym), [T. 1], red. A. Janiak-Jasińska, K. Sierakowska, A. Szwarc, Warszawa 2008.
Engelking L., Surrealizm, underground, postmodernizm – szkice o literaturze czeskiej, Łódź 2001.
Engelking L., Szwejkowie i Don Kichoci, Łódź 2019.
Filipowicz M., "Panowie, bądźmy Czechami, ale nikt nie musi o tym wiedzieć..." : wzorce męskości w kulturze czeskiej XIX wieku, Kraków 2013.
Filipowicz M., Urodzić naród : z problematyki czeskiej i słowackiej literatury kobiecej II połowy XIX wieku, Warszawa 2008.
Hašek J., Przygody dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej, T. 1-2, Warszawa 1998.
Hrabal B. (dowolna powieść)
Kino klasyczne, red. T. Lubelski, I. Sowińska, R. Syska, Kraków 2011.
Kobieta i świat polityki : Polska na tle porównawczym w XIX i w początkach XX wieku : zbiór studiów, pod red. A. Żarnowskiej i A. Szwarca, Warszawa 1994.
Kudaj B., Milczące pokolenie : Od poetyzmu do „nagiego człowieka”, „Bohemistyka” 5 (2005), nr 4, s. 265-274.
Kultura i rewolta : inteligencja w starciu z władzą : wymiar środkowoeuropejski, red. Joanna Getka, Grzegorz Gąsior, Warszawa 2019, s. 225-240.
Kundera M. (dowolna powieść)
Kundera M., Kubuś i jego Pan : hołd w trzech aktach dla Denisa Diderota, Warszawa 2000.
Kundera M. et al., Zachód porwany : eseje i polemiki, Wrocław 1984.
Kundera M., Zasłona : esej w siedmiu częściach, Warszawa 2006.
Laignel-Lavastine A., Duchy Europy : wokół dzieła i myśli Czesława Miłosza, Jana Patočki i Istvána Bibó, Sejny 2012.
Miklaszewska M., Drugie odejście barda [w:] Przez granicę : Polacy – Czesi w XX wieku na łamach „Karty”, red. K. Wittels, Warszawa 2016, s. 374-400.
Nawrocki W., Václav Černý o zwodniczych ułudach panslawizmu, „Studia Słowianoznawcze” 2 (2001), s. 7-45.
Pająk A., Poezja więzienna Jana Zahradníčka (»Dům Strach« i »Čtyři léta«), „Bohemistyka” 5 (2005), nr 1, s. 11-34.
Pająk A., »…vzpomínám na něho ustavičně a přeji mu, aby se mu tatínek brzo vrátil«. O terapeutycznej) roli pamięci w korespondencji więziennej Jana Zahradníčka, „Bohemistyka” 19 (2019), nr 3, s. 329-344.
Piechuta A., Doświadczenie domu i więzienia w biografii i twórczości Františka Daniela Mertha, „Bohemistyka” 5 (2005), nr 1, 35-49.
Szczygieł M., Zrób sobie raj, Wołowiec 2011.
Problemy tożsamości kulturowej w krajach słowiańskich. [1], (Jej formy i przemiany), pod red. J. Goszczyńskiej, Warszawa 2004.
Procesy autoidentyfikacji na obszarze kultur środkowoeuropejskich po roku 1918, pod red. J. Goszczyńskiej, Warszawa 2008.
Pytlík R., Jarosław Hašek, Warszawa 1967.
Shore M., Nowoczesność jako źródło cierpień, Warszawa 2012.
Škvorecký J. (dowolna powieść)
Tarajło-Lipowska Z., Historia literatury czeskiej : zarys, Wrocław 2010.
Wspólnota wyobrażona : pisarki Europy Środkowej wobec problemów literackich, społecznych i politycznych lat 1914-1945, pod red. G. Borkowskiej, I. Boruszkowskiej i K. Nadanej-Sokołowskiej, Warszawa 2017.
Teksty źródłowe oraz opracowania będą na bieżąco weryfikowane przez prowadzącego zajęcia.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: