Problemy kultury krajów regionu - Rosja 3224-D2PKKRROS
Celem zajęć jest ukazanie specyfiki kultury Rosji do XX w., czynników kształtujących historycznie jej swoistość oraz tych, które decydują o jej złożoności i niejednorodności. Poszczególne aspekty kultury omawiane są przez pryzmat wybranych problemów, zjawisk i procesów społecznych, narodowotwórczych, etnolingwistycznych, literackich, artystycznych i ideologicznych, postrzeganych tu w wymiarze ich wpływu na kształt kultury. Poruszane zagadnienia przedstawiane są również w kontekście problemów charakterystycznych dla całej Europy Środkowo-Wschodniej.
Student w trakcie zajęć rozwija swoje umiejętności badawcze, uczy się samodzielnie zdobywać wiedzę, korzystając ze wsparcia opiekuna naukowego.
W trakcie zajęć omawiane będą następujące zagadnienia:
Obraz świata kultury pogańskiej w ustnej twórczości ludowej.
Chrześcijaństwo jako wybór kulturowy i sens schizmy cerkiewnej w piśmiennictwie staroobrzędowców.
Polemiki wokół rosyjskiej kultury barokowej i rosyjscy działacze Oświecenia.
Wolnościowe idee w literaturze i filozofii rosyjskiej I poł. XIXw. Rosyjska literatura romantyczna.
Inteligencja rosyjska a kultura liberalno-demokratyczna w II poł. XIX w.
Realizm w sztuce rosyjskiej XIX wieku.
Filozoficzne i teoretycznoliterackie źródła kultury „Srebrnego wieku”; tożsamość inteligencji rosyjskiej przełomu XIX i XX wieku.
Modernistyczne nurty w sztuce i architekturze rosyjskiej.
Kultura i literatura rosyjska wobec rewolucji.
Wielka Wojna Ojczyźniana w literaturze i sztukach wizualnych.
Socrealizm w literaturze, malarstwie, rzeźbie, architekturze, muzyce i filmie.
Literackie wizerunki łagru i nurt literatury obrachunkowej.
Dysydenci rosyjscy a proces kulturowy.
Pieriestrojka a proces literacki w Rosji.
Rosyjski pejzaż kulturowy po 1991 roku:
- fenomen „prozy kobiecej”
- rola kodów kulturowych w literaturze postmodernizmu
Nakład pracy studenta:
Uczestnictwo w zajęciach w sali – 30 godzin (1 ECTS)
Przygotowanie do zajęć - 30 godzin (1 ECTS)
Przygotowanie do zaliczenia ustnego – 30 godzin (1 ECTS)
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
Wiedza: absolwent zna i rozumie:
- w stopniu zaawansowanym specyfikę różnych modeli kultury w ujęciu antropologicznym (tradycyjna, szlachecka, mieszczańska, masowa), procesy ich transformacji i wzajemne powiązania oraz emanacje w sferze symbolicznej i semiotycznej, a więc w przestrzeni kultury i sztuki, literatury oraz historii Rosji (K_W03)
- w zaawansowanym stopniu historię i współczesność Rosji oraz zagadnienia, pojęcia i koncepcje historyczne związane z wyodrębnianiem Europy Środkowo-Wschodniej jako regionu, ze szczególnym uwzględnieniem procesów i zjawisk kulturowych w kontekście przemian społecznych i politycznych (K_W04)
- w zaawansowanym stopniu zagadnienia dotyczące kształtowania się relacji narodowościowych i religijnych, społeczno-politycznych i gospodarczych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej (K_W06)
- w zaawansowanym stopniu szeroko rozumiany kontekst interkulturowy; ma wiedzę o człowieku jako podmiocie konstruującym struktury społeczne i wytwory kulturowe, ma świadomość zasad ich funkcjonowania (K_W07)
- w zaawansowanym stopniu zasady działalności instytucji kultury i dziedzictwa narodowego oraz orientuje się we współczesnym życiu kulturalnym i jego uwikłaniach w dyskursy polityczne i społeczne Rosji (K_W10).
Umiejętności: absolwent potrafi:
- wyszukać, selekcjonować, analizować i wykorzystywać potrzebne informacje z różnych źródeł (K_U01)
- formułować i analizować problemy badawcze, dobierać metody i narzędzia badawcze, oraz prowadzić pod kierunkiem opiekuna naukowego proste badania z zakresu kulturoznawstwa i dyscyplin pokrewnych, dotyczących regionu Europy Środkowo-Wschodniej (K_U02)
- rozwijać swoje umiejętności badawcze, samodzielnie zdobywać wiedzę, korzystając ze wsparcia opiekuna naukowego; umiejętnie formułować myśli, prezentować wyniki badań w postaci wypowiedzi ustnej lub pisemnej (różnego typu) (K_U03)
- przeprowadzić krytyczną analizę wytworów kultury właściwych dla danej epoki w rozwoju Rosji; rozpoznać różne rodzaje wytworów kultury krajów Europy Środkowo-Wschodniej, przeprowadzić ich analizę, odróżniać różne perspektywy spojrzenia na rozwój kultury, mając świadomość istnienia różnic tożsamości kulturowych i kontekstu (K_U05)
- samodzielnie przygotować wypowiedź pisemną i ustną, w języku polskim i obcym na wybrane tematy z zakresu literatury oraz prezentować wyniki swojej pracy na forum grupy (K_U08).
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do:
- krytycznej oceny posiadanej wiedzy, ciągłego dokształcania się i uzupełniania zdobytej wiedzy i umiejętności (K_K01)
- efektywnego komunikowania się i życia w społeczeństwie, w tym w społeczeństwie odmiennym kulturowo, podejmowania pracy w grupie, radzenia sobie w typowych sytuacjach zawodowych, do weryfikacji swoich poglądów na drodze rzeczowej dyskusji oraz oceny posiadanej wiedzy (K_K02)
- uczestniczenia w życiu kulturalnym, korzystania z jego różnorodnych form, a także inicjowania działań w społeczeństwie oraz prezentowania zadań w przystępnej formie w tym z zastosowaniem technologii informacyjnej (K_U05).
Kryteria oceniania
I. Organizacja zajęć:
1) Obecność na zajęciach objętych planem jest obowiązkowa.
2) Nie można poprawkowo zaliczać zajęć, jeśli przyczyną nieuzyskania ich zaliczenia było niespełnienie wymogu uczestnictwa w nich. W takim przypadku student może zostać warunkowo wpisany na kolejny etap studiów i powtarzać niezaliczony przedmiot.
3) W przypadku zajęć o wymiarze 30 godzin w semestrze dopuszczalne jest opuszczenie 2 zajęć bez usprawiedliwienia w semestrze, opuszczone zajęcia należy zaliczyć zgodnie z wymaganiami prowadzącego zajęcia. Wymagania te prowadzący podaje na pierwszych zajęciach.
II. Kryteria oceniania:
Na końcową ocenę składają się:
Merytoryczny udział w zajęciach (25%)
Prezentacja na temat wyznaczony przez prowadzącego zajęcia (25%)
Końcowa wypowiedź ustna (50%)
Skala ocen:
99 – 100% - 5 (celujący)
93 - 98% - 5 (bardzo dobry)
87 - 92% - 4,5 (dobry plus)
77 - 86% - 4 (dobry)
71 - 76% - 3,5 (dostateczny plus)
60 - 70% - 3 (dostateczny)
Literatura
Andrusiewicz A., Cywilizacja rosyjska, Warszawa 2004-2010
, t. 1, 2.
Bazylow L., Historia nowożytnej kultury rosyjskiej, Warszawa 1986.
Billington J.H., Ikona i topór. Historia kultury rosyjskiej, Kraków 2008.
Duda K., Szkice o prozie rosyjskiej XXI wieku. Ulicka, Szyszkin, Pielewin, Minajew, Sienczyn, Kuricyn, Starobiniec...” Kraków 2017.
Fast P., Od odwilży do pieriestrojki. Studia i szkice o najnowszej literaturze rosyjskiej, Katowice 1992.
Fast P., Realizm socjalistyczny w literaturze rosyjskiej, Kraków 2003.
Historia literatury rosyjskiej XX wieku, red. A. Drawicz, Warszawa 1997 (i in.).
Idei w Rosii = Ideas in Russia = Idee w Rosji: Leksykon rosyjsko-polsko-angielski, red. A. de Lazari, Łódź 1999, t. 1-6.
Kasack W., Leksykon literatury rosyjskiej XX wieku, tłum. B. Kodzis, Wrocław 1996.
Klimowicz T., Przewodnik po współczesnej literaturze rosyjskiej i jej okolicach (1917-1996), Wrocław 1996.
Kultura rosyjska: postacie, wydarzenia, symbole, daty, red. E. Małek, J. Wawrzyńczyk, Warszawa 2001.
Literatura rosyjska w zarysie, red. Z. Barański i A. Semczuk, Warszawa 1975 (lub inne wydanie).
Łotman J., Rosja i znaki: kultura szlachecka w wieku XVIII i na początku XIX, tłum. B. Żyłko, Gdańsk 1999.
Piłat W., Na progu XXI wieku. Szkice o współczesnej dramaturgii rosyjskiej. Olsztyn 2000.
Przebinda G., Smaga J., Kto jest kim w Rosji po 1917 roku, Kraków 2000.
Wołodźko-Butkiewicz A., Pasierbowie Rosji, Warszawa 1995.
Rosjoznawstwo, red. L. Suchanek, Kraków 2004.
Supa W., Z kręgu problemów prozy rosyjskiej końca 20-początku 21 wieku. Tematy i konwencje, Białystok 2018.
Wołodźko-Butkiewicz A., Od pieriestrojki do laboratorium netliteratury, Warszawa 2004.
Teksty źródłowe oraz opracowania będą na bieżąco weryfikowane przez prowadzącego zajęcia.