Historia kultury krajów regionu - Rosja 3224-D1HKKRROS
Celem zajęć jest zapoznanie studentów z głównymi problemami historii kultury Rosji. Podczas konwersatorium prześledzone zostaną rosyjskie dzieje historyczne, ich znaczenie kulturowe oraz współczesna recepcja zarówno przez Rosjan jak i pozostałe narody Europy Środkowo-Wschodniej. Uwzględnione zostaną również takie problemy jak tożsamość, wzajemne oddziaływanie kultur, aspekty religijne, zmiany w obyczajowości i umysłowości oraz refleksja nad sensem dziejów narodów. Student rozwija swoje umiejętności badawcze, uczy się samodzielnie zdobywać wiedzę, korzystając ze wsparcia opiekuna naukowego.
W trakcie zajęć omawiane będą następujące zagadnienia:
Słowiańszczyzna wschodnia do połowy X w. Zasięg i znaczenie w regionie.
Ku państwowości. Ruś Kijowska od chrztu po najazd mongolski.
Ziemie ruskie w okresie rozbicia dzielnicowego. Rola Wielkiego Księstwa Moskiewskiego.
„Wielka Smuta” jako zjawisko polityczne i kulturowe.
Rozwój rosyjskich idei imperialnych. Od Iwana IV Groźnego do Katarzyny II Wielkiej.
Imperium Rosyjskie w „długim wieku XIX”. Społeczeństwo, kultura, polityka.
Rozpad imperium. Kryzysy, wojny i rewolucje lat 1904-1917.
Wojna domowa w Rosji i jej skutki.
Przedwojenny ZSRS. Od internacjonalizmu do stalinizmu.
Znaczenie II wojny światowej dla społeczeństwa, polityki i kultury Rosji.
Od totalitaryzmu do „Odwilży” Chruszczowa. ZSRS w latach 1945-1964
Realny socjalizm i ruchy dysydenckie. ZSRS w latach 1965—1985.
„Przebudowa” Gorbaczowa. Reformy państwa i społeczeństwa. Rozpad ZSRS.
„Burzliwe lata 90”. Pierwsza dekada Federacji Rosyjskiej.
Rosja Putina. Społeczeństwo, kultura, polityka, wojna.
Nakład pracy studenta:
Uczestnictwo w zajęciach w sali – 30 godzin (1 ECTS)
Przygotowanie do zajęć - 30 godzin (1 ECTS)
Referat – 30 godzin (1 ECTS)
Przygotowanie do zaliczenia ustnego – 30 godzin (1 ECTS)
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025Z: | W cyklu 2026Z: |
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Wiedza: absolwent zna i rozumie:
w zaawansowanym stopniu historię i współczesność kultury Rosji z uwzględnieniem obecności występujących w niej źródeł procesów mitotwórczych, pojęcia i koncepcje historyczne związane z wyodrębnianiem Europy Środkowo-Wschodniej jako regionu, ze szczególnym uwzględnieniem procesów i zjawisk kulturowych w kontekście przemian społecznych i politycznych (K_W04)
w zaawansowanym stopniu kontekst europejski i globalny procesów kulturowych – potrafi zastosować
tę wiedzę w odniesieniu do kultury, sztuki, literatury, zjawisk lingwistycznych, a także politycznych, społecznych i gospodarczych Rosji na każdym etapie ich rozwoju (K_W05)
w zaawansowanym stopniu zagadnienia dotyczące kształtowania się relacji narodowościowych i religijnych, społeczno-politycznych i gospodarczych w tym w zakresie tworzenia i rozwoju różnych form indywidualnej przedsiębiorczości w regionie Europy Środkowo-Wschodniej (K_W06).
Umiejętności: absolwent potrafi:
wyszukać, selekcjonować, analizować i wykorzystywać potrzebne informacje z różnych źródeł (K_U01)
przeprowadzić krytyczną analizę wytworów kultury właściwych dla danej epoki w rozwoju Rosji; rozpoznać różne rodzaje wytworów kultury krajów Europy Środkowo-Wschodniej, przeprowadzić ich analizę, odróżniać różne perspektywy spojrzenia na rozwój kultury, mając świadomość istnienia różnic tożsamości kulturowych i kontekstu (K_U05).
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do:
krytycznej oceny posiadanej wiedzy, ciągłego dokształcania się i uzupełniania zdobytej wiedzy i umiejętności (K_K01)
efektywnego komunikowania się i życia w społeczeństwie, w tym w społeczeństwie odmiennym kulturowo, podejmowania pracy w grupie, radzenia sobie w typowych sytuacjach zawodowych, do weryfikacji swoich poglądów na drodze rzeczowej dyskusji oraz oceny posiadanej wiedzy (K_K02)
uczestniczenia w życiu kulturalnym, korzystania z jego różnorodnych form, a także inicjowania działań
w społeczeństwie oraz prezentowania zadań w przystępnej formie w tym z zastosowaniem technologii informacyjnej (K_K05).
Kryteria oceniania
Organizacja zajęć
1) Obecność na zajęciach objętych planem jest obowiązkowa.
2) Nie można poprawkowo zaliczać zajęć, jeśli przyczyną nieuzyskania ich zaliczenia było niespełnienie wymogu uczestnictwa w nich. W takim przypadku student może zostać warunkowo wpisany na kolejny etap studiów i powtarzać niezaliczony przedmiot.
3) W przypadku zajęć o wymiarze 30 godzin w semestrze dopuszczalne jest opuszczenie 2 zajęć bez usprawiedliwienia w semestrze, opuszczone zajęcia należy zaliczyć zgodnie z wymaganiami prowadzącego zajęcia. Wymagania te prowadzący podaje na pierwszych zajęciach.
II. Kryteria oceniania
Zajęcia prowadzone będą w formie dyskusji na temat zadanych lektur lub materiału zaprezentowanego przez prowadzącego w formie prezentacji. Merytoryczny udział w dyskusji oznacza merytoryczne uczestnictwo w dyskusji podczas co najmniej 50% zajęć.
Przewidziana jest także praca pisemna (3-8 s.) lub prezentacja na temat zadany przez prowadzącego. Ostateczny termin składania pracy pisemnej stanowi data wyznaczona przez prowadzącego na pierwszych lub drugich zajęciach. Osoby nieobecne na tych zajęciach zobowiązane są do zasięgnięcia informacji u prowadzącego zajęcia.
Zaliczenie ustne obejmuje wiedzę z materiału omawianego na zajęciach w czasie semestru i obejmie dwa losowo wybrane pytania z materiału omawianego na zajęciach.
Na końcową ocenę składają się:
Merytoryczny udział w zajęciach (20%).
Praca pisemna lub prezentacja na temat wyznaczony przez prowadzącego zajęcia (20%).
Zaliczenie ustne (60%) (wyczerpująca odpowiedź na pytanie = 30%, częściowa = 15%)
Skala ocen:
0%-49% - 2
50%-60% - 3
61%-70% - 3+
71%-80% - 4
81%-90% - 4+
91%-100% - 5
Dodatkowa wiedza - 5+
Literatura
Podręczniki ogólne:
Bazylew Ludwik, Wieczorkiewicz Paweł, Historia Rosji, Wrocław-Warszawa-Kraków 2005.
Riasanovsky Nicholas, Steinberg Mark, Historia Rosji, Kraków 2009.
Lektury:
Andrusiewicz A., Dzieje Wielkiej Smuty, Katowice 1999.
Bohun T., Moskwa 1612, Warszawa 2005.
Figes O., Taniec Nataszy: z dziejów kultury rosyjskiej, Warszawa 2023.
Figes O., Tragedia narodu: rewolucja rosyjska 1891-1924, Warszawa 2023.
Fursenko A., Naftali T., Tajna wojna Chruszczowa, Warszawa 2007.
Gumilow L., Od Rusi do Rosji, Warszawa 2004.
Gumilow L., Śladami cywilizacji wielkiego stepu, Warszawa 2004.
Heller M., Historia Imperium Rosyjskiego, Warszawa 2002.
Hoffmann J., Rosyjscy sojusznicy Hitlera. Własow i jego armia, Warszawa 2008.
Inoziemcew W., Nienowoczesny kraj. Rosja w świecie XXI wieku, Warszawa 2020.
Jawłowski A., Miasto biesów. Czekając na powrót cara, Wołowiec 2020.
Kenez P., Odkłamana historia Związku Radzieckiego, Warszawa 2008.
Kubala M., Ściężor T., Moskwa w rękach Polaków. Pamiętniki dowódców i oficerów garnizonu w Moskwie, Kraków 2005.
Majewski A.A., Moskwa 1617–1618, Warszawa 2006.
Martin M., Sowiecka tragedia. Historia komunistycznego imperium rosyjskiego 1917—1991, Warszawa 1998.
Materski W., Od cara do „cara“. Studium rosyjskiej polityki historycznej, Warszawa 2017.
Motyka G., Wnuk R., Stryjek T., Baran Adam F., Wojna po wojnie. Antysowieckie podziemie w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1944-53, Gdańsk-Warszawa 2012.
Pipes R., Rosja Carów. Warszawa 2008.
Rotfeld A., Myśli o Rosji... i nie tylko, Warszawa 2012.
Serczyk W., Katarzyna II carowa Rosji, Wrocław 1989.
Serczyk W., Kultura rosyjska XVII wieku, Wrocław 1984.
Serczyk W., Piotr I Wielki, Wrocław 2003.
Serczyk W., Początek władców Rosji: Romanowowie, Wrocław 1992.
Skrzypek A., Druga smuta. Zarys dziejów Rosji 1985-2004, Warszawa 2004.
Sobczak J., O Rosji nieco inaczej. Szkice i eseje z dziejów politycznych Rosji XVIII-XX w., Olsztyn 2001.
Sołonin M., 22 czerwca 1941 czyli Jak zaczęła się Wielka Wojna ojczyźniana, Poznań 2007.
Sołonin M., Nic dobrego na wojnie, Poznań 2012.
Staniszkis J., Świder K., Marciniak W., Sekularyzacja myślenia politycznego w Rosji. Przejście od religijnej idei „właściwego istnienia“ do koncepcji imperium i geopolityki, Warszawa 2016.
Suworow W., Lodołamacz, Warszawa 1997.
Szałamow W., Opowiadania kołymskie, Poznań 2010.
Troyat H., Iwan Groźny: krwawy twórca imperium, Warszawa 2019.
Wierzbicki A., Rosja. Etniczność i polityka, Warszawa 2011.
Wierzbicki A., Rosja dla Rosjan: nacjonalizm rosyjski i etnopolityka, Warszawa 2018.
Zajączkowski W., Rosja i narody. Ósmy kontynent. Szkic dziejów Eurazji, Warszawa 2009.
Teksty źródłowe oraz opracowania będą na bieżąco weryfikowane przez prowadzącego zajęcia.