Klucz do kultury regionu: konflikty - relacje (II) - Ukraina 3224-D10KKRU
- https://classroom.google.com/c/MTYyMzQ2MTA0NjAx (w cyklu 2025L)
Przedmiot ma za zadanie zapoznanie studentów w pogłębionym stopniu z najważniejszymi procesami związanymi z rozwojem stosunków interkulturowych, zachodzącymi na przestrzeni wieków w Ukrainie, pojmowanej jako przestrzeń wielokulturowa, kształtowana historycznie i definiująca się współcześnie nie tylko w ramach kultur poszczególnych krajów regionu, ale poprzez napięcia, konflikty, wpływy, transmisję wzorów i doświadczeń oraz inne formy współoddziaływania między kulturami. Zjawiska te będą analizowane przez pryzmat formowania się odrębności danej kultury i tożsamości jej uczestników, z uwzględnieniem kontekstu religijnego, językowego, społecznego, politycznego, ekonomicznego, wymiaru komunikacji społecznej i ekspresji artystycznej. Szczególny nacisk położony zostanie na omówienie tych aspektów, które mają charakter konfliktogenny w stosunkach międzynarodowych i są przedmiotem różnych i sprzecznych wyobrażeń zbiorowych.
Omówione zostaną następujące problemy:
01. Zajęcia wprowadzające w tematykę przedmiotu. Omówienie zasad zaliczania
02. Sztuka oporu: Muzeum Rewolucji Godności w Kijowie i in.
03. Aneksja i okupacja Krymu w kulturze: film Czerkasy, reż. Tymur Jaszczenko
04. Wojna na Donbasie w kulturze ukraińskiej: powieść Serhija Żadana Internat
05. Postawy i losy ludzi kultury w realiach wojny na przykładzie wybranych dzieł najnowszej kultury ukraińskiej: książka Wołodymyra Wakułenki Zmieniam się…”
06. Totalitaryzm i wolność jednostki: analiza książki Stanisława Asiejewa Świetlana Droga: obóz koncentracyjny w Doniecku
07. Świadkowie tragedii: jak ukraińscy artyści pokazują losy cywilów w czasie wojny: film 20 dni w Mariupolu, reż. Mstysław Czernow
08. Exodus: temat uchodźców wojennych oraz osób wewnętrznie przemieszczonych we współczesnej kulturze ukraińskiej: powieść Eugenii Kuzniecowej Drabina
09. Ukraiński wojskowy we współczesnej kulturze ukraińskiej między rzeczywistością a mitem: serial Cyborgi, reż. Achtem Sejtabłajew
10. Kobieta na wojnie: obrazy, doświadczenia i wyzwania we współczesnej kulturze ukraińskiej: film Niewidzialny batalion reż. A. Horłowa, I. Ciłyk; i in.)
11. Zwierzęta na wojnie: symbolika, empatia i obrazy kulturowe we współczesnej kulturze ukraińskiej: film My, nasze zwierzęta i wojna, reż. Anton Ptuszkin
12. Oblicza wojny. Osobisty wybór i odpowiedzialność w czasach próby: książka Wojna od tyłu Andrija Lubki
13. Od solidarności do obojętności – obraz reakcji świata na tragedie wojny w dziełach kultury.
14. Niezagojone rany: doświadczenie traumy i jej przeżywanie we współczesnej kulturze ukraińskiej: film Do domu reż. Achtem Seitabłajew
15. Zaliczenie
Nakład pracy studenta:
Uczestnictwo w zajęciach w sali – 30 godzin (1 ECTS)
Przygotowanie do zajęć w sali – 30 godzin (1 ECTS)
|
W cyklu 2024L:
1. Sztuka oporu: jak kultura ukraińska przedstawia rewolucyjne wydarzenia w Ukrainie (lata 2005 i 2014): street-art, „pomarańczowe kino”, poezja i muzyka Majdanu, film „Zima w ogniu” reż. Jewgienij Afiniejewski, Muzeum Rewolucji Godności w Kijowie i in. 2. Aneksja i okupacja Krymu w kulturze: ukraińska literatura, kino, muzyka o stracie i oporze (film „Czerkasy”, reż. Tymur Jaszczenko, film dok. „Krym, jak to było”, reż. Kostiantyn Klackin, książki „Za Perekopem jest ziemia”, Anastasija Łewkowa; „Dom soli”, Switłana Taratorina; „Zaginiona wyspa. Księga reportarzy z okupowanego Krymu”, Natalia Humeniuk) 3. Wojna na Donbasie w kulturze ukraińskiej: kino, literatura i sztuka (film „Donbas” rez. S. Łoznycia, film „Kiepskie drogi”, reż. N. Worożbyt; film „Ziemia błękitna niby pomarańcz”, reż. I. Ciłyk ; powieść Tamary Dudy „Córeczka”; powieść Serhija Żadana „Internat”) 4. Postawy i losy ludzi kultury w realiach wojny na przykładzie wybranych dzieł najnowszej kultury ukraińskiej (Film „Mith”, reż. Leonid Kanter; film „Porcelanowa wojna”, reż. Sława Leontijew; książka Wołodymyra Wakułenki „Zmieniam się…”; Wołodymyr Rafijenko, powieść „Mondgreen” i in.) 5. Totalitaryzm i wolność jednostki: analiza książki Stanisława Asiejewa „Świetlana Droga: obóz koncentracyjny w Doniecku”. 6. Świadkowie tragedii: jak ukraińscy artyści pokazują losy cywilów w czasie wojny (film „20 dni w Mariupolu”, reż. Mstysław Czernow; film „Bucza”, reż. Stanisław Tiunow; film „Ziemia błękitna niby pomarańcz”, reż. I. Ciłyk). 7. Exodus: temat uchodźców wojennych oraz osób wewnętrznie przemieszczonych we współczesnej kulturze ukraińskiej (powieść „Drabina”, Eugenia Kuzniecowa; „Nie wiem jak o tym pisać: Zbiór opowiadań i esejów”, red. Irena Karpa; film „„Ten deszcz nigdy się nie skończy”, reż. Alina Horłowa; film „A w oddali ujadały psy”, reż. Simon Lereng Wilmont) 8. Ukraiński wojskowy we współczesnej kulturze ukraińskiej: między rzeczywistością a mitem (film „Cyborgi”, reż. Akhtem Seitablaev; film „2000 metrów do Andrijiwki”, reż. Mstysław Czernow; film „Nasze kociaki”, reż. Tychyj; plakaty Jermołenki i in.) 9. Kobieta na wojnie: obrazy, doświadczenia i wyzwania we współczesnej kulturze ukraińskiej (Jewhenija Podobna „Dziewczyny obcinają warkocze”; Jewhenija Podobna, „Jej wojna”; Julia Ilucha „Moje kobiety”, film „Alisa w krainie wojny”, reż. A. Kowałenko; film „Niewidzialny batalion” reż. A. Horłowa, I. Ciłyk; i in.) 10. Zwierzęta na wojnie: symbolika, empatia i obrazy kulturowe we współczesnej kulturze ukraińskiej (film „My, nasze zwierzęta i wojna”, reż. Anton Ptuszkin; Pies Patron w literaturze i filmach animacyjnych dla dzieci) 11. Gdzie był Bóg? Metafizyczne i religijne doświadczenie Ukraińców w czasie wojny we współczesnej kulturze współczesnej. 12. „Oblicza wojny. Osobisty wybór i odpowiedzialność w czasach próby” (na podstawie książki „Wojna od tyłu” Andrija Lubki) 13. Od solidarności do obojętności – obraz reakcji świata na tragedie wojny w dziełach kultury. 14. Sztuka naśladuje życie czy na odwrót? Analiza książki Olgi Onuch i Henryego E. Hale „Efekt Zełeńskiego” 15. Niezagojone rany: doświadczenie traumy i jej przeżywanie we współczesnej kulturze ukraińskiej (film „Do domu” rez. Achtem Seitabłajew; Okean Elzy „Misto Marii” i in.). |
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025L: | W cyklu 2024L: |
Założenia (lista przedmiotów)
Klucz do kultury regionu: literatura, sztuka, folklor (I) - Ukraina
Klucz do kultury regionu: literatura, sztuka, folklor (II) - Ukraina
Efekty kształcenia
Wiedza (student zna i rozumie):
● zna i rozumie w pogłębionym stopniu historię najnowszą Ukrainy oraz zagadnienia, pojęcia i koncepcje historyczne wiążące ją z Europą Środkowo-Wschodnią jako regionem, ze szczególnym uwzględnieniem procesów i zjawisk kulturowych w kontekście przemian społecznych i politycznych [K2_W04].
● w pogłębionym stopniu kontekst europejski i globalny procesów kulturowych – potrafi zastosować tę wiedzę w odniesieniu do kultury, sztuki, literatury, zjawisk lingwistycznych, a także politycznych, społecznych i gospodarczych Ukrainy na każdym etapie ich rozwoju [K2_W05].
● zna i rozumie w pogłębionym stopniu zagadnienia dotyczące kształtowania się relacji narodowościowych i religijnych, społeczno-politycznych i gospodarczych we współczesnej Ukrainie [K2_W06].
Umiejętności (absolwent potrafi):
● wyszukać, selekcjonować, analizować i wykorzystywać potrzebne mu informacje z różnych źródeł, w tym obcojęzycznych w nieprzewidywalnych warunkach [K2_U01]
● formułować i analizować problemy badawcze, dobierać metody i narzędzia badawcze oraz prowadzić samodzielnie i pod kierunkiem opiekuna naukowego badania z zakresu kulturoznawstwa i dyscyplin pokrewnych, dotyczących regionu Europy Środkowo-Wschodniej w nieprzewidywalnych warunkach [K2_U02]
● przeprowadzić krytyczną pogłębioną analizę wytworów kultury właściwych dla danej epoki w rozwoju Ukrainy; rozpoznać różne rodzaje wytworów kultury Ukrainy, przeprowadzić ich krytyczną pogłębioną analizę, odróżniać różne perspektywy spojrzenia na rozwój kultury, mając świadomość istnienia różnic tożsamości kulturowych i kontekstu [K2_U05]
● odwołując się do zdobytej wiedzy teoretycznej i praktycznej wykorzystać ją w typowych i nietypowych wypowiedziach profesjonalnych dotyczących historii i współczesności Ukrainy, a także specyfiki regionu jako całości w kontekście globalnym, logicznie je konstruować, odwołując się do stanowisk innych uczestników tych sytuacji komunikacyjnych [K2_U06]
● porozumiewać się za pomocą różnych kanałów i technik komunikacyjnych, w tym technik translatorskich, w języku polskim i obcym ze specjalistami na tematy kulturoznawcze, literaturoznawcze, językoznawcze, historyczne dotyczące Ukrainy [K2_U07]
● przygotować wypowiedź pisemną i ustną, w języku polskim i obcym, na wybrane tematy z zakresu teorii kultury oraz problematyki Ukrainy (kultura, polityczne, społeczne i gospodarcze źródła, konsekwencje i konteksty zjawisk kulturowych, literatura i język jako media i świadectwa kultury, media audiowizualne i elektroniczne, relacje i więzi społeczne i religijne etc.). prezentować wyniki swojej pracy na forum grupy [K2_U08]
● planować i organizować pracę indywidualną oraz planować, organizować i kierować pracą zespołu; samodzielnie planować i realizować proces samodzielnego zdobywania wiedzy, w tym wiedzy specjalistycznej i ukierunkowywać innych w tym zakresie [K2_U10]
● stosować współczesne technologie komunikacyjne i informacyjne w swojej pracy [K2_U11]
Kompetencje społeczne (student jest gotów do):
● krytycznej oceny posiadanej wiedzy, ciągłego dokształcania się i uzupełniania zdobytej wiedzy [K2_K01].
● efektywnego komunikowania się i życia w społeczeństwie, w tym również w społeczeństwie odmiennym kulturowo od własnego, kierowania pracą grupy, radzenia sobie w sytuacjach typowych i wyjątkowych, do weryfikacji swoich poglądów na drodze rzeczowej dyskusji oraz oceny posiadanej wiedzy [K2_K02].
● aktywnego uczestniczenia, w życiu kulturalnym, organizowania go i korzystania z jego różnorodnych form [K2_U05].
Kryteria oceniania
I. Organizacja zajęć:
Zgodnie ze Szczegółowymi zasadami studiowania na Wydziale Lingwistyki Stosowanej (uchwała nr 114 Rady Wydziału LS z dnia 19.12.2017 r.):
1) Obecność na zajęciach objętych planem jest obowiązkowa (§ 9 ust. 2).
2) Nie można poprawkowo zaliczać zajęć, jeśli przyczyną nieuzyskania ich zaliczenia było niespełnienie wymogu uczestnictwa w nich. W takim przypadku student może zostać warunkowo wpisany na kolejny etap studiów i powtarzać niezaliczony przedmiot (§ 2 ust. 4)
3) W przypadku zajęć o wymiarze 30 godzin w semestrze dopuszczalne jest opuszczenie 2 zajęć bez usprawiedliwienia w semestrze, opuszczone zajęcia należy zaliczyć zgodnie z wymaganiami prowadzącego zajęcia. Wymagania te prowadzący podaje na pierwszych zajęciach.
II. Kryteria oceniania:
Na końcową ocenę składają się:
Merytoryczny udział w zajęciach (20%)
Prezentacja na temat wyznaczony przez prowadzącego zajęcia (20%)
Końcowa wypowiedź ustna (60%)
Skala ocen:
99 – 100% - 5! (celujący)
93 - 98% - 5 (bardzo dobry)
87 - 92% - 4,5 (dobry plus)
77 - 86% - 4 (dobry)
71 - 76% - 3,5 (dostateczny plus)
60 - 70% - 3 (dostateczny)
Literatura
02. Demel G., Matka-Ojczyzna wzywa! Muzeum Historii Ukrainy podczas Drugiej Wojny Światowej - Kompleks Memorialny w Kijowie: ukraińska narracja o wojnie, „Kultura i Społeczeństwo”, 2019, t. 63, nr 2, s. 191-226.
03. Film Czerkasy (2019), reż. Tymur Jaszczenko.
04. Żadan S., Internat, przeł. Petryk M., Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2019. (fragment wskazany przez wykładowcę).
05. Wakułenko S., Zmieniam się... Dziennik okupacyjny, przeł. Zadura B., Zadura M.S., Pogranicze, Sejny 2024 (fragment wskazany przez wykładowcę).
06. Asiejew S., Świetlana droga. Obóz koncentracyjny w Doniecku, przeł. M. Gaczkowski, Kolegium Europy Wschodniej, Wrocław-Wojnowice 2022.
07. Film 20 dni w Mariupolu (2023), reż. Mstysław Czernow.
08. Kuzniecowa J., Drabina, przeł. I. Boruszkowska, Znak, Kraków 2024 (fragment wskazany przez wykładowcę).
09. Serial Cyborgi [Kiborhy] (2017), reż. Aсhtem Seitabłajew.
10. Film Niewidzialny batalion (2017), reż. I. Ciłyk, S. Liszczynska, A. Horłowa.
11. Film My, nasze zwierzęta i wojna (2024) reż. Anton Ptuszkin.
12. Lubka, A., Wojna od tyłu, przeł. Marek S. Zadura, Sejny 2024. (fragment wskazany przez wykładowcę)
13. Kalinowska K., Krakowska K., Sałkowska M., Dlaczego Polacy pomagali Ukraińcom? Typologia powodów zaangażowania w pomoc ukraińskim uchodźcom, „Kultura i Społeczeństwo”, 2023, t. 67, nr 3, 41-64.
14. Film Do domu (2019) reż. Achtem Seitabłajew
Teksty źródłowe oraz opracowania będą na bieżąco weryfikowane przez prowadzącego zajęcia.
|
W cyklu 2024L:
Anna Nasiłowska, Ukraińskie powieści wojenne – przeszłość, przyszłość, fikcje, „Teksty drugie”, 2022, nr 3, s. 336–346 |
Uwagi
|
W cyklu 2025L:
Literatura będzie dostępna na platformie e-learningowej Google Classroom. |