Przedmiot fakultatywny: Instaduet: wiersz i obraz 3200-M2-PF-IWO
Znana aplikacja Mety spopularyzowała połączenie obrazu i krótkiego komentarza w naszej komunikacji. Obraz przykuwa uwagę jako pierwszy, ale to tekst w jednej chwili może zadecydować o tym, jak go będziemy postrzegać. Fotografia bombki w kształcie muchomorka przestanie być wyłącznie wizerunkiem świątecznego artefaktu, gdy podpiszemy ją życzeniami: „Zdrowia!”. Para obraz i słowo nagle staną się źródłem ironii.
Podobne mechanizmy prowokują lawiny memów. Obraz dzięki słowu otrzymuje nową interpretację, a słowo uwalnia swoją moc w poddanym wizualizacji kontekście.
Łączonego wpływu obrazu i słowa poetyckiego regularnie doświadczamy w dzieciństwie - w ilustrowanych książkach z wierszami dla dzieci. Instaduet: wiersz i obraz towarzyszą nam zatem już na wczesnym etapie życia. W trakcie zajęć podejdziemy do podobnych synestetycznych wrażeń po prostu bardziej świadomie.
Podczas kursu będziemy mówić o różnych konfiguracjach wiersz-obraz i efektach jakie one wywierają na naszej wyobraźni, emocjach i poznawaniu świata. Każde spotkanie będzie okazją do rozmowy o twórczości wybranego poety i malarza/fotografa.
Planowane tematy:
- zagadki intersemiotyki: czy rzeczywiście wiersz to obraz w słowach, a malarstwo to poezja obrazu?
Czy Symonides miał rację czy tylko nas czarował (jak twierdzi Lessing)?
- ekfraza: - nature-morte w ujęciu Zuzanny Ginczanki i Paula Gaugina,
- jak Paul Cézanne dał początek poezji amerykańskiego bitu,
- dziki początek XX wieku: fowizm Henri Matisse'a i adamizm Osipa Mandelsztama
- historia pewnego mitu: od starożytności do W.B. Yeatesa i Giuseppe Baldini
- samotność jako wspólnych temat twórczości Edwarda Hoppera i Philipa Larkina,
- namiętności początku wieków: rosyjska poezja romantyczna i modernista Michaił Wrubel,
- poetyckie interpretacje Van Gogha i Petera Breugla,
- szkoła nowojorska i poezja zamiast LSD: jak Joan Mitchell „brała” wiersze do abstrakcyjnych grafik,
- fotokompozycje Ryszarda Horowitza i muzyka poezji Borysa Pasternaka,
- fotowiersze i projekty książek surrealistycznych: historia Paula Eluarda: poety, który miał szczęście w miłości, Ray Mana - artysty solaryzującego kobiety i muzy Nusch, bez której nie byłoby ich wspólnego dzieła.
Nakład pracy studenta: 75h – oprócz obecności na zajęciach, istotna jest pogłębiona lektura wierszy, samodzielna kontemplacja obrazów oraz czytanie rekomendowanej bibliografii.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza:
- Znajomość podstawowych pojęć / terminów z dziedziny malarstwa i poetyki (K_W04, K_W09)
- Znajomość głównych zagadnień i problematyki intersemiotyki (K_W09)
- Pogłębiona wiedza na temat synestezji i ekfrazy (K_W04,K_W08)
- Pogłębiona znajomość biografii i twórczości wybranych poetów i malarzy / fotografów (K_W08,K_W 12)
Umiejętności:
- Analizowanie i interpretowanie relacji słowo–obraz w tekstach kultury (K_U02, K_U12)
- Krytyczna analiza wierszy, obrazów, fotografii i ich zestawień (K_U02, K_U06)
- Stosowanie terminologii intersemiotycznej w analizie i dyskusji (K _U06, K_U12)
- Porównywanie strategii artystycznych różnych epok i nurtów (K_U02, K_U12)
- Formułowanie samodzielnych interpretacji i hipotez badawczych (K_U06, K_U12)
- Świadome analizowanie własnych reakcji estetycznych i emocjonalnych (K_U02)
Kompetencje społeczne:
- Gotowość do aktywnego i refleksyjnego uczestnictwa w życiu kulturalnym (K_K03)
- Wrażliwość na różnorodność estetyczną i kulturową (K_K02, K_K03)
- Krytyczna ocena odbieranych treści kulturowych i medialnych (K_K01)
- Odpowiedzialne uczestnictwo w dyskusji akademickiej (K_K01, K_K05)
- Refleksyjne podejście do własnych reakcji emocjonalnych i estetycznych (K_K01)
- Otwartość na interdyscyplinarność i wielość interpretacji (K_K01, K_K05)
- Świadome funkcjonowanie w kulturze cyfrowej i wizualnej (K_K02, K_K03)
- Postawa dialogu i empatii interpretacyjnej (K_K02)
Kryteria oceniania
Obecność na zajęciach (max. 2 nieobecności): każda nadprogramowa nieobecność skutkuje obniżeniem oceny o jeden stopień; powyżej pięciu nieobecności nie ma możliwości otrzymania zaliczenia.
Udział w dyskusjach w trakcie zajęć: są to spotkania dla osób zainteresowanych dialogiem, ciekawych zdania innych uczestników i gotowych dzielić się swoim spojrzeniem na sztukę w bezpiecznej, opartej na wzajemnym szacunku, atmosferze.
Wykonanie dwóch prac zaliczeniowych (kolaż, wiersz ekfrastyczny).
Literatura
Literatura:
Barańczak S., Wstęp: Intensywność smutku [w:] Larkin Ph., 44 wiersze. Wybór, tłum., wstęp i opracowanie: S. Barańczak, Wydawnictwo Arka, Kraków 1991, s. 7.
Baudelaire C., Kwiaty zła, przeł. Ciura M., nakładem tłumacza, Kraków 2018.
Baudelaire C., Kwiaty zła: wybór, tł., oprac. i wstęp Jastrun M., Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1970.
Becks-Malorny U., Paul Cézanne 1839-1906. Pioneer of Modernisme, Köln, Tachen 2004.
Brosch R., Ekphrasis in the Digital Age: Responses to Image, “Poetics Today”, 39 (2), 2018, s. 225-243.
Dziadek A., Obrazy i wiersze. Z zagadnień interferencji sztuk w polskiej poezji współczesnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2004.
Éluard P., Wybór wierszy, red. Ważyk A., przeł. Bieńkowski Z. i in., przedm. Kott J., Czytelnik, Warszawa 1950.
Éluard P., Picasso: dessins, Les Éditions Braun & Cie, Paris 1952.
Gabriel M., Ninth Street Women: Lee Krasner, Elaine De Kooning, Grace Hartigan, Joan Mitchell, and Helen Frankenthaler: Five Painters and the Movement That Changed Modern Art, Little, Brown and Company, New York 2018.
Gauguin P., Noa Noa, przeł. Przedpełska-Trzeciakowska A., Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1959.
Ginczanka Z., Wiersze zebrane, oprac. Kiec I., Fundacja „Pogranicze”; Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Sejny–Warszawa 2014.
Holländer H., Literatura – malarstwo – grafika. Interakcje, funkcje i konkurencja, [w:] Ut pictura poesis, S. Wysłouch (red.), tłum. K. Lukas, Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria, Wrocław 2006.
Jarniewicz J., Całe życie w niedookreśleniach, [w:] Ph. Larkin, Zebrane, tłum. J. Dehnel, przedmowa: J. Jarniewicz, Biuro Literackie, Wrocław 2008, s. 5–8.
Laing O., The Lonely City, Canongate Books Ltd., Edinburgh 2017, s. 4.
Larkin Ph., 44 wiersze. Wybór, tłum., wstęp i opracowanie: S. Barańczak, Kraków, Wydawnictwo Arka, 1991.
Larkin Ph., Required Writing: Miscellaneous Pieces 1955–1982, Foreword by David Lehman, Ann Arbor, Michigan University Press, Michigan 1999.
Larkin Ph., Zebrane, tłum. J. Dehnel, przedmowa: J. Jarniewicz, Biuro Literackie, Wrocław 2008.
Lessing G.E., Laokoon, tłum. K. Bronikowski, Wolne lektury, https://wolnelektury.pl/katalog/ lektura/laokoon/, [dostęp: 10.40.2023].
Levin G., Edward Hopper: An Intimate Biography, University of California Press, Berkley, London 1998.
Lipiński F., Hopper wirtualny. Obrazy w pamiętającym spojrzeniu, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2013.
Mandelsztam O., Nieograbiony i nierozgromiony: wiersze i szkice, wyb., przeł. i komentarzami opatrzył Pomorski A., Open Wydawnictwo Naukowe i Literackie, Warszawa 2011.
Malej I., Tajemnice duszy: Michaił Wrubel i psychoanaliza, Wydawnictwo „Scriptum” Tomasz Sekunda, Kraków 2017.
Mitchell W.J.T., Picture Theory, University of Chicago Press, Chicago 1995.
Praz M., Mnemosyne. Rzecz o powinowactwie literatury i sztuk plastycznych, tłum. W. Jekiel, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1981, s. 5–6.
Rajewsky I., Intermediality, Intertexuality, and remediation: A literary perspective on intermediality, “Intermédialité”, 6 (Autumn), s. 43–64
Rogers F.R., Painting and Poetry. Form, Metaphor, and the Language of Literature, Buckenell University Press, Lewisburg 1985.
Sartre J.-P., Baudelaire, przeł. Jarosz K., przedm. Leiris M., Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2019.
Stevens W., The Relations between Poetry and Painting, [w:] The Necessary Angel. Essays on Reality and the Imagination, Vintage Books, New York, 2011.
Varga A.K., Kryteria opisu relacji pomiędzy słowem a obrazem, [w:] G. Godlewski. A. Karpowicz i in. (red.), Almanach 3. Communicare. Słowo/obraz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010, s. 11–31.
Vendler H., Poets Thinking: Pope, Whitman, Dickinson, Yeats, Harvard University Press, Cambridge,Mass. 2004.
Wysłouch S., Literatura i obraz. Tereny strukturalnej wspólnoty sztuk, [w:] S. Balbus, A. Hejmej, J. Niedźwiedź (red.), Intersemiotyczność. Literatura wobec innych sztuk (i odwrotnie). Studia, Universitas, Kraków 2004, s. 17–28
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: