Przekład środowiskowy języka migowego 3200-M2-4PŚRPJM
Celem kursu jest zapoznanie studentek i studentów z ustnym i pisemnym tłumaczeniem środowiskowym polskiego języka migowego (odmianą tłumaczenia, która jest dominująca w kontekście przekładu języków migowych). Zajęcia są prowadzone w formule konwersatoryjnej, w tym z udziałem zaproszonych gości - tłumaczek i tłumaczy praktykujących tę odmianę przekładu.
Zagadnienia omawiane na zajęciach obejmują: specyfikę tłumaczenia środowiskowego z udziałem osób głuchych, konteksty (instytucje), w których jest ono stosowane, osobę tłumacza (słyszącego i głuchego) - jego kompetencje i pełnione przez niego role, strategie i techniki tłumaczenia środowiskowego, wymiar językowy i kognitywny przekładu oraz jego aspekty etyczne. Podniesione kwestie dotyczą tłumaczenia w teamie z głuchym tłumaczem, tłumaczenia dla różnych grup osób głuchych, w tym z niską znajomością języka migowego, osób starszych, dzieci itp.
W trakcie kursu omawiane są następujące tematy:
1. Definicje, przedmiot tłumaczenia środowiskowego języka migowego oraz jego cechy w porównaniu z tłumaczeniem konferencyjnym
2. Historia przekładu środowiskowego z udziałem osób głuchych (modele roli tłumacza, profesjonalizacja zawodu tłumacza języka migowego)
3. Tłumaczenie w środowisku medycznym
4. Tłumaczenie w środowisku prawno-sądowym
5. Tłumaczenie w psychoterapii
6. Tłumaczenie w środowisku urzędowym i miejscu pracy
7. Tłumaczenie w środowisku migracyjnym
8. Tłumaczenie w środowisku edukacyjnym
9. Tłumaczenie z udziałem dzieci oraz osób o wysokiej orientacji wizualnej
10. Tłumaczenie środowiskowe na odległość
11. Tłumaczenie w wykonaniu głuchego tłumacza i we współpracy z tłumaczem słyszącym
12. Strategie i techniki w tłumaczeniu środowiskowym
13. Normy etyczne i standardy zawodowe w tłumaczeniu środowiskowym języka migowego
Nakład pracy studenta (2 ECTS):
Udział w zajęciach (30 godzin) – 1 ECTS
Samodzielna lektura i analiza tekstów (15 godzin), przygotowanie się do dyskusji (15 godzin) - 1 ECTS
W przypadku braku możliwości prowadzenia zajęć w formie stacjonarnej zajęcia będą się odbywać przy użyciu narzędzi komunikacji na odległość, najprawdopodobniej Google Meet oraz innych zalecanych przez UW.
Zajęcia realizowane w ramach projektu „Zintegrowany Program Rozwoju Dydaktyki – ZIP 2.0”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego – Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) (nr umowy: FERS.01.05-IP.08-0365/23-00).
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Po ukończeniu kursu student/ka:
WIEDZA
- zna w pogłębionym stopniu kluczowe pojęcia związane z translatoryką i główne trendy rozwojowe we współczesnej translatoryce migowej i ogólnej (S4_W01)
- zna w pogłębionym stopniu kluczowe pojęcia związane z teorią przekładu pisemnego i ustnego języków migowych (oraz fonicznych) i jej trendy rozwojowe (m. in. dotyczące głównych typów, odmian tłumaczenia pisemnego i ustnego oraz zastosowania nowych technologii) (S4_W02)
- zna w pogłębionym stopniu strategie i techniki tłumaczeniowe stosowane w różnych rodzajach tekstów pisemnych, ustnych i wizualno-przestrzennych oraz w różnych kontekstach tłumaczeniowych (dot. tłumaczenia pisemnego i ustnego konferencyjnego i środowiskowego) (S4_W03)
- zna w pogłębionym stopniu najnowsze kierunki, problemy i metodologie badawcze z dziedziny przekładu języków migowych oraz fonicznych (pisemnego, ustnego i audiowizualnego) oraz wie, gdzie znajdują się najważniejsze translatoryczne ośrodki badawcze w Europie i na świecie (S4_W04)
- zna w pogłębionym stopniu fundamentalne problemy przekładu pisemnego i ustnego języków migowych (oraz fonicznych) jako zjawiska międzyjęzykowego i międzykulturowego (S4_W05)
- zna w pogłębionym stopniu zasady ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego w kontekście przekładu pisemnego i ustnego języków migowych (oraz fonicznych) (S4_W06)
- zna w pogłębionym stopniu ekonomiczne i prawne uwarunkowania pracy w zawodzie tłumacza języka migowego (S4_W07)
- zna w pogłębionym stopniu środowisko pracy tłumacza języka migowego i proces tłumaczenia pisemnego oraz ustnego (konferencyjnego i środowiskowego) (S4_W08)
UMIEJĘTNOŚCI
- potrafi wykorzystywać posiadaną wiedzę z zakresu teorii przekładu pisemnego i ustnego języków migowych (oraz fonicznych), by rozwiązywać złożone problemy w przekładzie języka migowego poprzez właściwe przygotowanie się do zadania tłumaczeniowego, dokonanie twórczej interpretacji tekstu źródłowego, właściwy dobór źródeł (np. branżowe słowniki, glosariusze, korpusy) adekwatną ocenę funkcji przekładu i dobór strategii tłumaczeniowych właściwych dla kontekstu wykonania przekładu pisemnego oraz ustnego konferencyjnego i środowiskowego (S4_U01)
- potrafi wykorzystać wiedzę z zakresu teorii przekładu pisemnego i ustnego języków migowych i fonicznych przez dobór właściwych narzędzi, w tym zaawansowanych technik informacyjno-komunikacyjnych takich jak narzędzia CAI (S4_U02)
- potrafi wykorzystać wiedzę na temat metodologii badawczych stosowanych we współczesnej translatoryce (w teorii przekładu zarówno pisemnego, jak i ustnego), by zaplanować i przeprowadzić metodologicznie poprawne badanie z dziedziny przekładu języka migowego (z wykorzystaniem technik informacyjno-komunikacyjnych) oraz przeanalizować jego wyniki i określić implikacje (S4_U03)
- potrafi w zrozumiały także dla niespecjalistów sposób komunikować się na tematy związane z przekładem pisemnym i ustnym języków migowych z klientami, instytucjami i odbiorcami przekładu i odpowiednio uzasadnić podjęte decyzje i zastosowane strategie tłumaczeniowe (S4_U05)
- potrafi prowadzić dyskusję na temat przekładu pisemnego i ustnego języków migowych, rozumianego zarówno jako proces, jak i produkt, uwzględniając różne punkty widzenia i najnowsze wyniki badań translatorycznych (S4_U06)
- potrafi samodzielnie planować i realizować własne uczenie się przez całe życie dzięki znajomości różnych ośrodków związanych z przekładem oraz dzięki wiedzy na temat źródeł, z jakich można korzystać, by podnieść swoje kompetencje w zakresie przekładu pisemnego i ustnego języka migowego (S4_U08)
KOMPETENCJE SPOŁECZNE
- jest gotowa/y wykorzystywać posiadaną wiedzę z zakresu teorii przekładu pisemnego i ustnego języków migowych (oraz fonicznych), by rozwiązywać złożone problemy w przekładzie języka migowego poprzez właściwe przygotowanie się do zadania tłumaczeniowego, dokonanie twórczej interpretacji tekstu źródłowego, właściwy dobór źródeł (np. branżowe słowniki, glosariusze, korpusy) adekwatną ocenę funkcji przekładu i dobór strategii tłumaczeniowych właściwych dla kontekstu wykonania przekładu pisemnego oraz ustnego konferencyjnego i środowiskowego (S4_K01)
- jest gotowa/y wykorzystać wiedzę na temat metodologii badawczych stosowanych we współczesnej translatoryce (w teorii przekładu zarówno pisemnego, jak i ustnego), by zaplanować i przeprowadzić metodologicznie poprawne badanie z dziedziny przekładu języka migowego (z wykorzystaniem technik informacyjno-komunikacyjnych) oraz przeanalizować jego wyniki i określić implikacje (S4_K03)
- jest gotowa/y prowadzić dyskusję na temat przekładu pisemnego i ustnego języków migowych, rozumianego zarówno jako proces, jak i produkt, uwzględniając różne punkty widzenia i najnowsze wyniki badań translatorycznych (S4_K06)
- jest gotowa/y kierować pracą zespołu w projekcie tłumaczeniowym, a w szczególności współpracować z innymi tłumaczami podczas wykonywania zadania tłumaczeniowego (S4_K07)
- jest gotowa/y samodzielnie planować i realizować własne uczenie się przez całe życie dzięki znajomości różnych ośrodków związanych z przekładem oraz dzięki wiedzy na temat źródeł, z jakich można korzystać, by podnieść swoje kompetencje w zakresie przekładu pisemnego i ustnego języka migowego (S4_K08)
Kryteria oceniania
Metody i kryteria oceniania:
Ocena ciągła na podstawie aktywnego udziału w zajęciach (stopień przygotowania do dyskusji i udział w niej).
Zaliczenie w postaci wykonania tłumaczenia w ramach zainscenizowanej sytuacji komunikacyjnej. Egzamin poprawkowy w sesji poprawkowej w tej samej formie.
Zaliczenie końcowe oceniane jest wg następującej skali:
0-59% = ndst, (2.0)
60-67% = dst, (3.0)
68-75% = dst+ (3.5)
76-83% = db, (4.0)
84-91% = db+, (4.5)
92-98% = bdb. (5.0)
99-100%= bdb.! (5.0!)
Dopuszcza się dwie nieobecności. Przekroczenie limitu nieobecności wymaga ustalenia z wykładowcą formy zaliczenia materiału z zajęć.
Literatura
Biernacka, A. (2025). Towards ethics and best practices in distant public service interpreting in Poland. Fitispos International Journal, 12(1), 69-84.
Biernacka A., Kalata-Zawłocka A. (2024), „Etyka tłumaczy ustnych języków fonicznych i tłumaczy języków migowych. Od teoretycznych rozważań do praktycznych rozwiązań”, Między Oryginałem a Przekładem 1(63), s. 93-115, https://doi.org/10.12797/MOaP.30.2024.63.05
Biernacka A. 2019 Interpreter Mediated Interactions of the Courtroom. A Naturally Occurring Data Based Study. Berlin: Peter Lang.
Biernacka A. D., Kalata-Zawłocka A. (2019) “Techniques deployed by sign and spoken language public service interpreters: a comparative study”, Półrocznik Językoznawczy Tertium. Tertium Linguistic Journal, Vol. 4 (1), 162-192.
Grbić, N., Pöllabauer, S. (2021) "Community Interpreting: signed or spoken? Types, modes, and methods", Linguistica Antverpiensia, New Series – Themes in Translation Studies, 5. https://doi.org/10.52034/lanstts.v5i.163
Kalata-Zawłocka, A. (2019) „(Nie)obecność tłumacza w tłumaczeniu języka migowego - wyzwania komunikacji na odległość”, [w:] E. Gruszczyńska, M. Guławska-Gawkowska, A. Szczęsny (red.) Translatoryczne i dyskursywne oblicza komunikacji, Instytut Lingwistyki Stosowanej UW, Warszawa, s. 185–203.
Kalata-Zawłocka, A., Świderska-Noworyta, R. (2026). „Signed language translation in Poland: experiences and practices of Deaf professionals.” [w:] A. Beinchet, K. Czarnocka, & A. R. Rueda-Acedo (red.), Fostering inclusion across countries through community translation and interpreting. Palgrave Macmillan
Kalata-Zawłocka, A., Biernacka, A. (2026) „Crosspollination between spoken and signed language interpreters’ ethics: what can we learn from each other?”, The Translator and Interpreter Trainer. Special issue: Training signed language interpreters and translators, DOI: 10.1080/1750399X.2026.2658332
Kodeks tłumacza przysięgłego 2018 (red. zbiorowa). Warszawa: Wyd. Tepis.
Kodeks etyczny Stowarzyszenia Tłumaczy Polskiego Języka Migowego
Tryuk M. 2006 Przekład ustny środowiskowy, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Tryuk M. (2012) Ty nic nie mów, ja będę tłumaczył. O etyce w tłumaczeniu ustnym, Warszawa: ILS UW.
Valero Garcés C. (red.) 2008 Crossing Borders in Community Interpreting. Definitions and Dilemmas. Amsterdam and Philadelphia: J. Benjamins.
Wadensjö C. 1998 Interpreting as Interaction. London and New York: Longman.