Tłumaczenie wspomagane komputerowo (CAT) języka C-niemiecki 3200-M1-1CATCN
Celem zajęć jest poszerzenie wiedzy studentów w zakresie wybranych, stosowanych obecnie bezpłatnych oraz licencjonowanych programów wspomagających tłumaczenie pisemne (narzędzi CAT – przede wszystkim MemoQ i SDL Trados), ich architektury oraz poszczególnych komponentów, a także rozwijanie przez studentów umiejętności przekładowych z wykorzystaniem możliwości tych programów.
Dla (większej) części studentów kurs stanowi kontynuację podobnego kursu prowadzonego w ILS na studiach I stopnia (specjalizacja „Przekład i technologie tłumaczeniowe”). Materiałem ćwiczebnym są teksty (para)specjalistyczne nadające się do tłumaczenia wspomaganego komputerowo (głównie o tematyce technicznej i prawnej), cechujące się średnim i wysokim stopniem trudności tłumaczeniowej.
Kierunek tłumaczenia: C→A i (w mniejszym stopniu) A→C
Nakład pracy studenta:
30 godzin kontaktowych,
20 godz. – przygotowanie do zajęć,
5 godz. – przygotowanie do zaliczenia:
łącznie 55 godzin = 2 punkty ECTS
Główne treści nauczania:
0. Rys historyczny programów wspomagających tłumaczenie: powody ich stworzenia i główne etapy rozwoju
1. Metodologia pracy w oprogramowaniu CAT; możliwości i ograniczenia tych narzędzi oraz wpływ typu tekstu na efektywność pracy w CAT-ach.
2. Zapoznanie z interfejsami obu programów; działania przygotowawcze: korekta tekstów przetwarzanych automatycznie (programami OCR); tworzenie nowych projektów; import plików z tekstem źródłowym i ew. konwersja ich formatów.
2. Wpływ segmentacji na spójność przekładu – przydatność podglądu; środki ostrożności przy korzystaniu z podpowiedzi.
3. Architektura programów MemoQ i SDL Trados: opcje i ustawienia zaawansowane, personalizacja ustawień, główne skróty klawiszowe; (procentowe) stopnie dopasowania odpowiadających sobie segmentów.
4. Korzystanie z zasobów zewnętrznych – głównie słowników elektronicznych/internetowych, baz terminologicznych i korpusów równoległych – w narzędziach CAT.
5. Kontrola jakości w MemoQ i SDL Tradosie, opcje filtrowania, sposoby dokonywania korekty (weryfikacji).
6. Tworzenie glosariuszy (także z rozbudowaną strukturą hasła), ich eksport i import w programach CAT, wykorzystanie bazy SDL MultiTerm.
7. Alignment (dopasowanie tekstu źródłowego i docelowego) – na przykładzie tekstów o wysokim stopniu złożoności; tagowanie elementów tekstu.
8. Korzystanie z konkordancji (na przykładzie jw.).
9. Korzystanie z (wstępnego) tłumaczenia maszynowego – za i przeciw tej funkcji.
10. Normalizacja w odniesieniu do usług tłumaczeniowych: norma ISO 17100:2015; certyfikacja.
FORMY PRACY:
▪ przekład w programach CAT na zajęciach; przekład w domu w wyeksportowanym pliku w formacie dwukolumnowym rtf oraz ponowny import do projektu z kontrolą i zatwierdzeniem;
▪ przygotowanie słownictwa w domu, opracowanie glosariusza CAT-owego na zajęciach (indywidualnie lub w grupie), ćwiczenia z obsługi programów, dyskusja na temat gotowego przekładu.
METODY PRACY:
pokaz, praca indywidualna, praca w grupie, dyskusja
TEMATYKA I RODZAJE TEKSTÓW:
Teksty (para)specjalistyczne z różnych dziedzin, o średnim i wysokim poziomie trudności translacyjnej, nadające się do efektywnego tłumaczenia przy użyciu narzędzi CAT (w tym cenniki, specyfikacje techniczne, wymagania przetargowe, patenty, komunikaty urzędowe, biuletyny oraz inne dokumenty o powtarzalnych elementach treści).
WYMAGANIA NA ZALICZENIE:
1. obecność – dopuszczalne są 2 nieobecności (łącznie z usprawiedliwionymi); student zobowiązany jest uzupełnić we własnym zakresie materiał realizowany w programie CAT podczas jego nieobecności; z uwagi na specyfikę zajęć, w przypadku większej liczby nieobecności decyzja o zaliczeniu i jego ewentualnych warunkach pozostawiona jest prowadzącemu;
2. systematyczne i terminowe przygotowywanie w domu wskazanych zadań;
3. rzetelne wykonanie wskazanych zadań w czasie zajęć;
4. zaliczenie śródsemestralnych testów kontrolnych i/lub sprawdzianu końcowego.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza:
K_W01 w pogłębionym stopniu złożoną strukturę języka jako systemu.
K_W02 w pogłębionym stopniu psycholingwistyczne, biologiczne, kulturowe i lingwistyczne aspekty użycia języka.
K_W03 w pogłębionym stopniu specjalistyczną terminologię z dziedziny językoznawstwa.
K_W05 w pogłębionym stopniu główne kierunki rozwoju i współczesne tendencje badawcze w zakresie językoznawstwa oraz główne ośrodki badawcze językoznawstwa.
K_W07 w stopniu profesjonalnym pojęcia i zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego.
K_W09 w pogłębionym stopniu związki językoznawstwa z innymi dziedzinami nauki.
K_W10 w pogłębionym stopniu zasady tworzenia i rozwoju różnych form przedsiębiorczości na rynku tłumaczeniowym.
K_W11 w pogłębionym stopniu etyczne uwarunkowania działalności zawodowej.
K_W13 w pogłębionym stopniu podstawowe zasady tworzenia i rozwoju różnych form przedsiębiorczości na rynku tłumaczeniowym.
S1_W01 w pogłębionym stopniu kluczowe pojęcia związane z translatoryką i główne trendy rozwojowe we współczesnej translatoryce.
S1_W02 w pogłębionym stopniu strategie i techniki tłumaczeniowe stosowane w różnych rodzajach tekstów pisemnych i audiowizualnych oraz w różnych kontekstach tłumaczeniowych.
S1_W03 w pogłębionym stopniu najnowsze kierunki, problemy i metodologie badawcze z dziedziny przekładu pisemnego i audiowizualnego oraz wie, gdzie znajdują się najważniejsze translatoryczne ośrodki badawcze w Europie i na świecie.
S1_W04 w pogłębionym stopniu fundamentalne problemy przekładu jako zjawiska międzyjęzykowego i międzykulturowego.
S1_W05 w pogłębionym stopniu zasady ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego w kontekście przekładu pisemnego i audiowizualnego.
S1_W06 w pogłębionym stopniu ekonomiczne i prawne uwarunkowania pracy w zawodzie tłumacza.
S1_W07 w pogłębionym stopniu środowisko pracy tłumacza i proces tłumaczenia.
S1_W08 w pogłębionym stopniu zasady tworzenia różnych form przedsiębiorczości i funkcjonowania tłumacza w ramach różnych form przedsiębiorczości (freelance, biura tłumaczy itp.) na rynku krajowym i międzynarodowym.
Umiejętności: absolwent/ka potrafi
K_U03 wyszukiwać, analizować, oceniać i selekcjonować informacje w języku ojczystym i językach obcych.
K_U04 używać zaawansowanych narzędzi badawczych językoznawstwa oraz dobierać metody badawcze odpowiednio do podejmowanych problemów.
K_U05 porozumiewać się w języku rodzimym i obcym w różnych sytuacjach zawodowych ze specjalistami, stosując w tym celu różne kanały oraz techniki i strategie komunikacyjne.
K_U07 posługiwać się językiem B na poziomie C2 oraz językiem C na poziomie C1 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego.
K_U08 współdziałać i pracować w grupie, przyjmując w niej rolę mediatora językowego.
K_U09 samodzielnie zdobywać wiedzę z zakresu językoznawstwa oraz oceniać przydatność poznanych metod, praktyk i procedur we własnej działalności zawodowej.
K_U10 samodzielnie planować i realizować własne kształcenie wykorzystując znajomość języków obcych.
K_U11 współpracować z przedstawicielami społeczności językowo-kulturowej.
S1_U01 wykorzystywać posiadaną wiedzę teoretyczną z zakresu translatoryki, by rozwiązywać złożone problemy w przekładzie przez dokonanie twórczej interpretacji tekstu źródłowego, właściwy dobór źródeł (np. branżowe słowniki, glosariusze, korpusy), oraz dokonać adekwatnej oceny funkcji przekładu i doboru strategii tłumaczeniowych właściwych dla tekstu docelowego i jego odbiorców
S1_U02 wykorzystać wiedzę z zakresu translatoryki przez dobór właściwych narzędzi w procesie tłumaczenia, w tym zaawansowanych technik informacyjno-komunikacyjnych takich jak narzędzia CAT, tłumaczenie maszynowe i postedycja.
S1_U03 wykorzystać wiedzę na temat metodologii badawczych stosowanych we współczesnej translatoryce, by zaplanować i przeprowadzić metodologicznie poprawne badanie naukowe z dziedziny przekładu oraz przeanalizować jego wyniki i określić implikacje.
S1_U04 przetłumaczyć różne rodzaje tekstów z języków B i C na język rodzimy (język A) oraz z
języka rodzimego (język A) na język B (i C), rozpoznać typ tłumaczonego tekstu i
przetłumaczyć go na język docelowy, dobierając odpowiednie ekwiwalenty adekwatne
do danego kontekstu społecznego.
S1_U05 w zrozumiały także dla niespecjalistów sposób komunikować się na tematy związane z
przekładem z klientami, instytucjami i odbiorcami przekładu i odpowiednio uzasadnić
podjęte decyzje i zastosowane strategie tłumaczeniowe.
S1_U06 prowadzić dyskusję na temat przekładu, rozumianego zarówno jako proces, jak i
produkt, uwzględniając różne punkty widzenia i najnowsze wyniki badań
translatorycznych.
S1_U08 samodzielnie planować i realizować własne uczenie się przez całe życie dzięki
znajomości różnych ośrodków związanych z przekładem oraz dzięki wiedzy na temat źródeł, z jakich można korzystać, by podnieść swoje kompetencje w zakresie przekładu.
Kompetencje społeczne: absolwent/ka jest gotów/owa do
K_K01 uznawania znaczenia najnowszej wiedzy dziedzinowej oraz krytycznej oceny odbieranych treści.
K_K02 adekwatnego identyfikowania i rozstrzygania problemów komunikacji międzyjęzykowej i międzykulturowej.
K_K03 stałego i aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym z wykorzystaniem tradycyjnych i nowoczesnych form i środków przekazu.
K_K04 pełnienia zawodu mediatora językowego zgodnie z zasadami etyki zawodowej.
K_K05 uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych
oraz zasięgania opinii ekspertów.
K_K06 stosowania opartych na podstawach naukowych kryteriów oceny różnych rodzajów tłumaczenia.
S1_K01 krytycznej oceny tekstów oryginalnych i ich przekładów.
S1_K02 do uznawania znaczenia wiedzy, w tym wiedzy translatorycznej, w rozwiązywaniu problemów przekładowych.
S1_K03 krytycznej oceny badań z dziedziny translatoryki, w szczególności opublikowanych w czasopismach i monografiach naukowych oraz źródłach popularnonaukowych.
S1_K04 inspirowania i organizowania działalności na rzecz dostępności mediów dla osób z niepełnosprawnościami poprzez tworzenie i popularyzację w społeczeństwie audiodeskrypcji, napisów międzyjęzykowych, napisów dla niesłyszących oraz tłumaczeń na język migowy.
S1_K05 przystąpienia do organizacji zrzeszających tłumaczy i podejmowania działań na rzecz popularyzacji zawodu tłumacza pisemnego i audiowizualnego w społeczeństwie.
S1_K06 inicjowania i przeprowadzania badań translatorycznych, w szczególności na rzecz poprawy jakości, roli i dostępności przekładu w społeczeństwie.
S1_K07 odpowiedzialnego pełnienia roli zawodowej tłumacza tekstów pisemnych i audiowizualnych, z uwzględnieniem zmieniających się potrzeb społecznych i rynkowych.
S1_K09 brać czynny udział w procesie tłumaczenia na każdym jego etapie.
S1_K10 myślenia i działania w sposób przedsiębiorczy w ramach prowadzonych projektów tłumaczeniowych, a także działalności indywidualnej na rynku tłumaczeniowym krajowym i międzynarodowym.
Kryteria oceniania
Ocena ciągła (podstawa: kontrola obecności, bieżące przygotowanie do zajęć, aktywność oraz wykonywane samodzielnie – na zajęciach i w domu przekłady), pisemne sprawdziany śródsemestralne i końcowy sprawdzian pisemny. Każdy z wymogów musi zostać spełniony z osobna, dlatego nie określa się ich udziału w ocenie.
Kryteria oceny prac pisemnych:
99–100% – 5!
98–91% – 5
90–86% – 4,5
85–76% – 4
75–71% – 3,5
72–60% – 3
poniżej 60% – 2 (nzal)
Literatura
Choć zajęcia mają głównie charakter praktyczny, to zalecana jest lektura przynajmniej części poniższych pozycji (w nawiasach ostrokątnych podano ich dostępność w wybranych bibliotekach UW):
Bogucki, Łukasz (2009): Przekład wspomagany komputerowo. Warszawa: Wyd. Nauk. PWN
Bowker, Lynne (2008): Computer-Aided Translation Technology. A Practical Introduction. Ottawa: University of Ottawa Press
Cronin, Michael (2013): Translation in the Digital Age, London & New York: Routledge
Hejwowski, Krzysztof (2015): Iluzja przekładu. Przekładoznawstwo w ujęciu konstruktywnym. Katowice: Śląsk [szczególnie Rozdział II: „Proces tłumaczenia” i IX: „Błędy tłumaczeniowe”]
Kozłowska, Zofia; Szczęsny, Anna (2018): Tłumaczenie pisemne na język polski. Kompendium. Warszawa: Wyd. Nauk. PWN [zwłaszcza Rozdział I: „Podstawy tłumaczenia pisemnego”]
Olohan, Maeve (2016): Scientific and technical translation. London & New York: Routledge
Somers, Harold (ed.) (2000): Computers and Translation. A Translator’s Guide. Amsterdam & Philadelphia: John Benjamins
von Kleist, Simon (2013): „Quality assurance in computer-assisted technical translations”, Komunikacja Specjalistyczna, nr 6 (2013), s. 25-43; http://www.ks.uw.edu.pl/NUMER_6-2013.pdf
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: