Language and Society in the Slavic World 3200-L1-NS-LaSSW

Efekty uczenia się
Wiedza
Student:
zna podstawowe pojęcia, teorie i metody socjolingwistyki;
zna najważniejsze problemy socjolingwistyczne współczesnych społeczeństw słowiańskich;
rozumie relacje między językiem, tożsamością, etnicznością, nacjonalizmem, wielojęzycznością i nierównościami społecznymi;
zna podstawowe zagadnienia związane z polityką językową, planowaniem językowym i ideologiami językowymi we współczesnych krajach słowiańskich.
Umiejętności
Student potrafi:
stosować pojęcia socjolingwistyczne do analizy rzeczywistych zjawisk językowych;
analizować dane socjolingwistyczne, studia przypadków i literaturę naukową;
krytycznie oceniać argumenty dotyczące relacji między językiem a społeczeństwem;
skutecznie komunikować zagadnienia socjolingwistyczne w formie ustnej i pisemnej.
Kompetencje społeczne
Student jest gotów do:
dostrzegania różnorodności językowej i kulturowej świata słowiańskiego i innych regionów;
okazywania szacunku użytkownikom różnych języków, dialektów i odmian językowych;
krytycznej refleksji nad społecznymi i politycznymi aspektami języka;
konstruktywnego uczestnictwa w dyskusjach dotyczących języka, tożsamości i społeczeństwa.

Nakład pracy studenta / formy pracy
wykład;
kierowana dyskusja nad lekturami;
analiza studiów przypadków;
prezentacje studentów;
praca w małych grupach;
analiza danych językowych i materiałów medialnych;
samodzielna lektura i praca badawcza.

Tematy zajęć
Tydzień 1. Wprowadzenie do socjolingwistyki
czym jest socjolingwistyka;
język jako zjawisko społeczne;
różnorodność językowa świata słowiańskiego;
wspólnoty i repertuary językowe;
podstawowe pojęcia socjolingwistyki.
Tydzień 2. Zróżnicowanie językowe i społeczne znaczenie języka
dialekty i socjolekty;
mowa miejska i wiejska;
prestiż i stygmatyzacja;
stereotypy językowe;
zmiana stylu i indeksykalność.
Tydzień 3. Język, tożsamość i etniczność
język i etniczność;
tożsamość regionalna;
konstruowanie tożsamości poprzez język;
żywotność etnolingwistyczna;
język jako symbol przynależności.
Tydzień 4. Wielojęzyczność i kontakt językowy
bilingwizm i wielojęzyczność;
przełączanie kodów;
zapożyczenia i interferencja;
odmiany mieszane;
translanguaging i repertuary językowe.
Tydzień 5. Zmiana językowa i kontakt językowy
zmiany językowe wywołane kontaktem;
konwergencja i dywergencja językowa.
Tydzień 6. Język, naród i nacjonalizm
języki standardowe;
odrodzenia narodowe;
budowanie narodów;
język i tożsamość narodowa;
standaryzacja;
puryzm i preskryptywizm;
ideologie językowe.
Tydzień 7. Polityka językowa i języki mniejszościowe
języki urzędowe;
prawa językowe mniejszości;
ustawodawstwo językowe;
uznanie i status języków;
autonomia regionalna i prawa językowe.
Tydzień 8. Przesunięcie językowe i rewitalizacja
przesunięcie językowe;
podtrzymywanie języka;
model Fishmana;
nowi użytkownicy języka;
ruchy rewitalizacyjne.
Tydzień 9. Język, migracja i diaspory
pogranicza;
migracja;
języki odziedziczone;
tożsamości diasporyczne;
komunikacja transnarodowa.
Tydzień 10. Język i płeć
ideologie języka i płci;
feminatywy w językach słowiańskich;
język inkluzywny płciowo;
nazwy zawodów i reformy językowe;
język i zmiana społeczna.
Tydzień 11. Grzeczność językowa i interakcja
strategie grzecznościowe;
formy adresatywne;
opozycja T/V;
formalność i hierarchia;
normy interakcyjne.
Tydzień 12. Język w przestrzeni publicznej
krajobrazy językowe;
napisy publiczne;
pomniki i pamięć;
symboliczne zawłaszczanie przestrzeni;
krajobrazy semiotyczne.
Tydzień 13. Język, społeczeństwo i komunikacja cyfrowa
media społecznościowe;
wielojęzyczność cyfrowa;
internetowy aktywizm językowy;
memy i tożsamość;
praktyki językowe w Internecie.
Tydzień 14. Język, konflikt i zmiana polityczna
język i wojna;
mobilizacja polityczna;
język i ruchy protestu;
językowe aspekty konfliktów.
Tydzień 15. Prezentacje studentów i podsumowanie kursu

Warunki zaliczenia przedmiotu
regularna obecność i aktywny udział w zajęciach;
przygotowanie obowiązkowych lektur;
końcowa prezentacja grupowa;
egzamin końcowy.

Metody i kryteria oceniania
Składnik oceny
Waga
Obecność i aktywność
25%
Prowadzenie dyskusji nad wybranymi lekturami
10%
Końcowa prezentacja ustna
25%
Egzamin końcowy
40%

Kryteria oceniania
jakość i systematyczność udziału w dyskusjach;
stopień przygotowania i zaangażowania w lektury;
poziom analityczny i jakość prezentacji ustnych;
znajomość podstawowych pojęć socjolingwistycznych i zagadnień empirycznych, oceniana na podstawie prac pisemnych i egzaminu.
Polityka obecności: dopuszczalne są dwie nieobecności w semestrze.

nie

Wybrana bibliografia
Bilaniuk, Laada. Contested Tongues: Language Politics and Cultural Correction in
Ukraine. Cornell University Press, 2005.
Dołowy-Rybińska, Nicole. “No One Will Do This For Us”. The Linguistic and Cultural
Practices of Young Activists Representing European Linguistic Minorities. Peter Lang,
2020.
Greenberg, Marc L., Lenore Grenoble and Vrinda Chidambaram (red.). Encyclopedia of
Slavic Languages and Linguistics Online. Brill, 2026.
Greenberg, Robert D. Language and Identity in the Balkans: Serbo-Croatian and Its
Disintegration. Oxford University Press, 2004.
Holmes, Janet & Nick Wilson. An Introduction to Sociolinguistics. 6th ed. Routledge,
2022.
Kamusella, Tomasz. The Politics of Language and Nationalism in Modern Central
Europe. Palgrave Macmillan, 2009.

Kamusella, Tomasz, Motoki Nomachi & Catherine Gibson (red.). The Palgrave
Handbook of Slavic Languages, Identities and Borders. Palgrave Macmillan, 2016.
Kulyk, Volodymyr & Laada Bilaniuk. “Introduction: Wartime Changes in Language
Patterns of Ukrainians in Ukraine and Abroad.” Sociolinguistic Studies 19(3–4), 2025.
Langston, Keith. “Slavic Sociolinguistics in the Post-Iron Curtain World.” Journal of
Slavic Linguistics 25(2), 2017.
Olko, Justyna, Tomasz Wicherkiewicz, Artur Jabłoński & Bartłomiej Chromik.
“Decolonizing and Revoicing Multilingual Spaces in a Nation-State: The Case of
Minority Languages in Poland.” W: S. Bagga-Gupta (red.), The Palgrave Handbook of
Decolonising the Educational and Language Sciences. Palgrave Macmillan, 2025.
Pavlenko, Aneta (red.). Multilingualism in Post-Soviet Countries. Multilingual Matters,
2008.
Ryazanova-Clarke, Lara (red.). The Russian Language Outside the Nation. Edinburgh
University Press, 2014.
Shohamy, Elana & Durk Gorter (red.). Linguistic Landscape: Expanding the Scenery.
Routledge, 2009.