Zrozumieć operę (moduł II) 3106-ZO-KON
Najważniejsze dzieła z nurtu werystycznego w operze włoskiej powstały się na przełomie wieków XIX i
XX. Kompozytorzy oper w tym nurcie dążyli do przedstawienia otaczającej ich rzeczywistość w sposób
podobny do tego, jak czyniono to w literaturze werystycznej w II połowie XIX wieku. Tacy twórcy oper
werystycznych jak Mascagni, Leoncavallo, Giordano, Cilea, Puccini i inni odeszli radykalnie od modelu
Verdiowskiego, odrzucili typowy dla włoskiego melodramma epoki romantyzmu prymat melodii i głosu
ludzkiego oraz konwencjonalizm form muzycznych. Libretta oper miały się odtąd cechować
gwałtownością, nierzadko brutalnością akcji, zaś ich język zbliżony był bardziej do mowy codziennej niż
do wyrafinowanej poezji oper romantycznych. Wypadki w operach werystycznych toczyły się wartko,
niczym w filmie. Rozbudowana orkiestra pełniła zaś bardzo ważną rolę, niemal równorzędną z głosem
ludzkim. Opery te niosły w sobie ogromny ładunek emocjonalny i silnie oddziaływały na publiczność.
Chociaż dzieła jak „Rycerskość wieśniacza” Mascagniego, „Pajace” Leoncavalla, „Andrea Chenier”
Giordana oraz cała niemal twórczość Pucciniego z takimi pozycjami jak „Cyganeria”, „Tosca”, „Madama
Butterfly” weszły na stałe do kanonu repertuaru operowego, zaskakująco mało uwagi poświęca się im
podczas zajęć z historii muzyki i w ogóle – w ramach polskiego dyskursu muzykologicznego.
Podczas zajęć dyskutowane i rozpoznawane będą cechy opery werystycznej, związki gatunku z
dramatem realistycznym, sposoby osiągania zamierzonych przez twórców efektów scenicznych,
akustycznych, emocjonalnych itd. Główna dyskusja w ramach zajęć toczyć się będzie wokół opery
„Tosca” Pucciniego. Na tym przykładzie omawiane będą problemy wykonawcze (wokalne),
inscenizacyjne (teatrologiczne), zagadnienia recepcji dzieł werystycznych, ich oddziaływania nie tylko na
publiczność, ale też na inne sztuki, w tym film oraz kulturę popularną. Zaproponowane zostanie
kompleksowe spojrzenie na to dzieło, zarówno w warstwie czysto muzycznej, jak i teatralnej.
Przewidziane jest wspólne wyjście na przedstawienie „Toski” w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w
II połowie maja 2025.
|
W cyklu 2025Z:
Podczas zajęć zostaną poruszone wybrane zagadnienia dotyczące m.in. definiowania gatunku operowego; impresariatu operowego; historii wokalistyki librecistów i librett; kompozytora jako twórcy operowego w różnych epokach; reżyserii operowej. Wybrane zagadnienia zostaną omówione na podstawie tekstów z epoki i literatury przedmiotu. |
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025Z: | W cyklu 2026L: |
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Studenci zyskają podstawy wiedzy o operze werystycznej, jako nurtu o szczególnym znaczeniu
do historii opery europejskiej na przełomie XIX i XX wieku. Zapoznają się ze sztandarowymi
dziełami w tym gatunku. Nabędą kompetencji do samodzielnej oceny jakości przedstawień
operowych w zakresie omawianego repertuaru.
Kryteria oceniania
Podstawą zaliczenia przedmiotu będzie obecności na wszystkich zajęciach w tym uczestnictwo
w spektaklu „Toski” w Teatrze Wielkim (dokładna data zostanie podana na początku kursu w
połowie kwietnia) oraz merytoryczna aktywność na zajęciach.
Zaliczenie odbędzie się na podstawie przedłożonej pracy pisemnej – recenzji ze spektaklu
„Toski”. Oceniana będzie trafność ujęcia treści, oryginalność oceny, kreatywność, podejście
kontekstowe, styl pisania i poprawność językowa.
Literatura
Wiarosław Sandelewski, „Puccini”, Kraków: PWM 1973;
Krzysztof Żaboklicki, „Giovanni Verga i weryzm”, Warszawa: PWN 1989.
Piotr Kamiński, „Tysiąc i jedna opera”, 2 tomy, Warszawa: Polskie Wydawnictwo Muzyczne SA,
2008.
Dalsze lektury będą zadawane na bieżąco podczas kolejnych zajęć; mogą też być
dopasowywane do indywidualnych potrzeb uczestników zajęć
|
W cyklu 2025Z:
1. Glixon Beth L. i Glixon Jonathan E., Inventing the business of opera : the impresario and his world in seventeenth-century Venice, Oxford 2006. |