Wprowadzenie do muzykologii 3106-WDM-1
Zajęcia mają na celu wprowadzenie studentów w podstawowe zagadnienia muzykologii, pokazanie jej miejsca w dyskursie akademickim, rolę w dyscyplinie "nauki o sztuce" oraz ogólną charakterystykę metodologiczną jej obszarów badawczych. "Wprowadzenie do muzykologii" ma na celu pokazanie wewnętrznego zróżnicowanie muzykologii i jej powiązania z innymi naukami humanistycznymi, a także społecznymi i przyrodniczymi.
Celem przedmiotu jest zarysowanie perspektyw badawczych, które studenci będą mogli wybrać i pogłębiać w kolejnych latach studiowania.
W ramach kursu omówione zostaną następujące zakresy:
1. Historia nauki o muzyce – ukazująca kształtowanie się muzykologii jako dyscypliny naukowej na przestrzeni wieków;
2. Historia muzyki – badająca rozwój zjawisk muzycznych w perspektywie chronologicznej i kulturowej;
3. Historia nauki o muzyce – ukazująca kształtowanie się muzykologii jako dyscypliny naukowej na przestrzeni wieków;
4. Etnomuzykologia z antropologią muzyki – eksplorująca muzykę jako zjawisko kulturowe i społeczne w różnych tradycjach świata;
5. Akustyka muzyczna – opisująca fizyczne właściwości dźwięku i ich muzyczne implikacje.
6. Psychologia muzyki – badająca procesy percepcji, wykonawstwa i emocjonalnego odbioru muzyki;
7. Socjologia muzyki – analizująca relacje między muzyką a strukturami i procesami społecznymi;
8. Estetyka muzyki – podejmująca filozoficzną refleksję nad naturą i wartością dzieła muzycznego;
9. Analiza muzyczna – zajmująca się strukturą dzieła i narzędziami jego opisu;
Istotnym komponentem przedmiotu jest praktyczne zapoznanie studentów z bazą informacyjną muzykologii, obejmującą encyklopedie i leksykony muzyczne, specjalistyczne bazy danych, katalogi biblioteczne oraz najważniejsze czasopisma i serie wydawnicze z zakresu nauk o muzyce — tak aby studenci potrafili samodzielnie i sprawnie korzystać z naukowego warsztatu badacza.
Zajęcia składają się z czterech bloków tematycznych:
BLOK I – prof. Agnieszka Leszczyńska
1. Z historii muzykologii europejskiej i amerykańskiej (2)
2. Początki i rozwój muzykologii polskiej w XX wieku (2)
3. O przedmiocie historii muzyki (1)
4. O warsztacie historyka muzyki (1)
5. Metody dawne i nowe w badaniach nad historią muzyki (1)
6. Z doświadczeń historyka muzyki (1)
BLOK II – prof. Iwona Lindstedt
1. O estetyce muzyki i jej problemach badawczych [7]
2. O przedmiocie i celach analizy muzycznej [8]
3. Klasyczne metody analityczne [8]
4. „Nowa muzykologia" i zwrot kulturowy [2, 6, 7]
5. Muzykologia cyfrowa i analiza nagrań [4, 8]
6. Muzyka pośród innych sztuk [7, 8]
BLOK III - prof. Anna Gruszczyńska-Ziółkowska
1. Wiedza o muzyce w starożytnej Grecji [1, 2, 4]
2. Muzyka egzotyczna w kręgu zainteresowań kultury europejskiej w XVI-XIX w. [2, 3, 6]
3. Muzykologia porównawcza XIX/XX w. [2, 3, 4, 6, 8]
4. Folklorystyka, etnomuzykologia, antropologia muzyki, orientalistyka muzyczna [2, 3, 8]
5. Zróżnicowanie źródeł w badaniach nad muzyką tradycyjną [1, 2, 3, 4, 6, 8]
6. Dźwięk w przestrzeni jako przedmiot zainteresowań i rozważań – ujęcie historyczne [2, 3, 4, 6]
BLOK IV – prof. Sylwia Makomaska
1. Psychologia muzyki – problematyka badań [5]
2. Psychoakustyczne podstawy percepcji muzyki [4, 5]
3. Psychologiczne mechanizmy grupowania w muzyce [5]
4. Reakcje emocjonalne na muzykę [4, 5]
5. Preferencje muzyczne [5, 6, 7]
6. Muzyka w życiu codziennym [5, 6]
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Wiedza: absolwent zna i rozumie
– relacje łączące muzykologię z innymi naukami (w tym z innymi naukami humanistycznymi) oraz ma podstawową wiedzę o specyfice przedmiotowej i metodologicznej muzykologii (K_W01)
– w zaawansowanym stopniu terminologię muzykologiczną (K_W02)
– podstawową terminologię oraz podstawy teorii i metodologii z zakresu różnych subdyscyplin muzykologii (K_W03)
– w zaawansowanym stopniu główne kierunki rozwoju muzykologii oraz jej najważniejszych i najnowszych osiągnięć (K_W05)
Umiejętności: absolwent potrafi merytorycznie argumentować z wykorzystaniem poglądów innych autorów oraz formułować wnioski w odniesieniu do zagadnień z zakresu muzykologii (K_U05)
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do samooceny poziomu własnej wiedzy i umiejętności z zakresu różnych subdyscyplin muzykologii oraz podejmowania dalszego kształcenia po ukończeniu studiów, aby móc odpowiedzialnie wypełniać zobowiązania społeczne związane z zawodami muzykologicznymi (K_K03)
Kryteria oceniania
Egzamin pisemny w formie testu wyboru.
Egzamin składa się z 40 pytań, każde za 1 punkt. Pytania podzielone są na cztery bloki tematyczne, odopowiadające blokom zajęciowym, z których każdy obejmuje 10 pytań (10 punktów).
60% pytań dotyczy wiedzy przekazywanej podczas wykładów, natomiast 40% pytań sprawdza znajomość lektur obowiązkowych. Ocenie podlega łączna liczba punktów uzyskanych za cały egzamin.
Próg zaliczenia egzaminu wynosi 21 punktów (51% maksymalnej liczby 40 punktów).
0-20 pkt – 2,0 (niedostateczny)
21-24 pkt – 3,0 (dostateczny)
25-28 pkt – 3,5 (dostateczny plus)
29-32 pkt – 4,0 (dobry)
33-36 pkt – 4,5 (dobry plus)
37-40 pkt – 5,0 (bardzo dobry)
Literatura
Basiński, Krzysztof. „Podstawy działania ludzkiego systemu słuchowego”. W: Psychologia muzyki, red. Maria Chełkowska-Zacharewicz i Julia Kaleńska-Rodzaj, 47–61. Warszawa: PWN, 2020.
Bieńkowska, Irena. Muzyka na dworze księcia Hieronima Floriana Radziwiłła. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2013. Rozdz. II.3: „Warunki egzystencjalne artystów”, 48–67.
Chełkowska-Zacharewicz, Maria. „Reakcje emocjonalne na muzykę. Natura emocji w doświadczeniu muzycznym”. W: Psychologia muzyki, red. Maria Chełkowska-Zacharewicz i Julia Kaleńska-Rodzaj, 105–132. Warszawa: PWN, 2020.
Cook, Nicholas. „What is Musicology?”. BBC Music Magazine 7, nr 9 (1999): 31–33. https://hugoribeiro.com.br/biblioteca-digital/Cook-What_is_musicology.pdf
Cook, Nicholas. Przewodnik po analizie muzycznej. Przeł. Stanisław Będkowski. Kraków: Musica Iagellonica, 2014. Wybrane fragmenty.
Gancarczyk, Paweł. Muzyka wobec rewolucji druku. Przemiany w kulturze muzycznej XVI wieku. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2011. Rozdz. 3: „Od drukarza do odbiorcy”, 79–104.
Gołąb, Maciej. Spór o granice poznania dzieła muzycznego. Wyd. 2 popr. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2012. Rozdz. 1: „O klasyfikacji analiz dzieła muzycznego”, zwłaszcza podrozdz. 1: „Analiza w świetle systematyzacji nauki o muzyce”, 19–26, oraz podrozdz. 4: „Analiza a estetyka muzyczna”, 47–58. https://monografie.fnp.org.pl/monografie/images/Files/spor%20o%20granice%20poznania%20open.pdf
Hejmej, Andrzej. „Muzyka w literaturze. Perspektywy współczesnych badań”. Teksty Drugie 4 (63) (2000): 28–36. https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/teksty-drugie-teoria-literatury-krytyka-interpretacja/2000-numer-4-63/teksty_drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r2000-t-n4_63-s28-36.pdf.
Helman, Zofia. „Roman Palester i Luigi Dallapiccola”. Przegląd Muzykologiczny 4 (2004): 5–26.
Igliński, Grzegorz. „Magia muzycznego echa. Grające fauny w wierszach Lucjana Rydla, Jana Pietrzyckiego, Leopolda Staffa”. Literatura Copernicana 1 (41) (2022): 43–58.
Jordan-Szymańska, Anna. „Percepcja muzyki jako spotkanie umysłu słuchacza z właściwościami słuchanej muzyki”. W: Droga do poznania muzyki. Ucho i umysł, 19–87. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina, 2014.
Jurek-Nathan, Anna. „Ikonografia kościołów w Acatepec i Tonantzintla: instrumentarium muzyczne Nowej Hiszpanii XVII wieku”. W: Z badań nad ikonografią muzyczną do 1800. Źródła – problemy – interpretacje, red. Paweł Gancarczyk, 63–71. Warszawa, 2012.
Kerman, Joseph. „Jak dotarliśmy do analizy i jak z niej wybrnąć”. Przeł. Dorota Maciejewicz. Res Facta Nova 1 (10) (1994): 84–100.
Lindstedt, Iwona. „There is no music that does not entail knowledge”. Kilka refleksji o współczesnej muzykologii. W: Teoria muzyki / muzykologia tu i teraz. Rezonans przeszłości – wyzwania współczesności, Kraków: Wydawnictwo AM, 2025, 21–38.
Muszkalska, B., i W. Auhagen. „W poszukiwaniu ginącego brzmienia. Problem intonacji i barwy w portugalskich śpiewach wielogłosowych”. W: Studia nad wysokością i barwą dźwięku w muzyce, 95–111. Warszawa, 1999.
Paczkowski, Szymon. Styl polski w muzyce Johanna Sebastiana Bacha. Lublin: Wydawnictwo Polihymnia, 2011. Rozdz. IV.4: „Styl polski na usługach satyry muzycznej — Cantate en burlesque ‘Mer hahn en neue Oberkeet’ BWV 212 (Kantata chłopska)”, 359–381.
Platon. Prawa. Księga VII.
Podlipniak, Piotr. „Współczesna muzykologia wobec psychologii muzyki. O znaczeniu perspektywy psychologicznej w refleksji o muzyce”. W: Psychologia muzyki, red. Maria Chełkowska-Zacharewicz i Julia Kaleńska-Rodzaj, 27–46. Warszawa: PWN, 2020.
Sieradz, Małgorzata. „Kwartalnik Muzyczny” (1928–1950) a początki muzykologii polskiej. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 2015. Rozdz. II.1: „Nadzieje polskiej muzykologii — ‘Kwartalnik Muzyczny’ w latach 1928–1933: Idea wydawania kwartalnika muzykologicznego”, 185–201.
Sloboda, John A. Wyzwania i możliwości psychologii muzyki: w ujęciu Johna A. Slobody. Warszawa: Akademia Muzyczna im. Fryderyka Chopina, 2005.
Żerańska-Kominek, Sławomira. Muzyka w kulturze. Wprowadzenie do etnomuzykologii. Warszawa, 1995. Wybór: rozdz. 3, „Komparatystyka muzyczna w Europie”, 56–93; rozdz. 6, „Antropologia muzyczna”, podrozdz. „Alan P. Merriam: cele i metody antropologii muzycznej”, 145–151; rozdz. 8, fragm. „Orientalistyka muzyczna”, 233–247.
Literatura uzupełniająca
Chomiński, Józef M., i Krystyna Wilkowska-Chomińska. Formy muzyczne. T. 1: Teoria formy. Małe formy instrumentalne. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1983. Wybrane fragmenty.
Clarke, Eric, i Nicholas Cook, red. Empirical Musicology: Aims, Methods, Prospects. Oxford: Oxford University Press, 2004. https://hugoribeiro.com.br/area-restrita/Clark_Cook-Empirical_Musicology-Aims_Methods_Prospects.pdf.
Cook, Nicholas. „Between Process and Product: Music and/as Performance”. Music Theory Online 7, nr 2 (2001). https://www.mtosmt.org/issues/mto.01.7.2/mto.01.7.2.cook.html
Fubini, Enrico. Historia estetyki muzycznej. Przeł. Zbigniew Skowron. Kraków: Musica Iagellonica, 1997.
Gamrat, Małgorzata. „O humanistycznych przebudowach i muzykologicznych adaptacjach”. W: Nowa muzykologia, red. Maciej Jabłoński i Małgorzata Gamrat, 37–50. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2016. https://www.academia.edu/30963476/O_humanistycznych_przebudowach_i_muzykologicznych_adaptacjach_w_Nowa_Muzykologia_red_Maciej_Jab%C5%82o%C5%84ski_Ma%C5%82gorzata_Gamrat_Wydawnictwo_Pozna%C5%84skiego_Towarzystwa_Przyjaci%C3%B3%C5%82_Nauk_Pozna%C5%84_2016_ss_37_50
Goehr, Lydia. Dzieła muzyczne w muzeum wyobraźni. Esej z filozofii muzyki. Przeł. Zbigniew Białas. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2022.
Lissa, Zofia. Wstęp do muzykologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970; wyd. 2 rozszerzone, 1974.
Parncutt, Richard. „Systematic Musicology and the History and Future of Western Musical Scholarship”. Journal of Interdisciplinary Music Studies 1, nr 1 (2007): 1–32. https://static.uni-graz.at/fileadmin/_Persoenliche_Webseite/parncutt_richard/Pdfs/Pa07_JIMS.pdf.
Uwagi
|
W cyklu 2026Z:
Obecność na zajęciach jest obowiązkowa i stanowi jeden z warunków prawidłowej realizacji przedmiotu. Student zobowiązany jest do uczestnictwa w zajęciach w sposób regularny i aktywny. |