Techniki kompozytorskie XVIII-XIX w. (moduł I) 3106-TECHKO-KON

Zajęcia złożone będą z dwóch głównych obszarów, związanych z wykorzystaniem przez wybranych kompozytorów XVIII i XIX wieku określonych technik kompozytorskich (m.in. imitacja, kontrapunkt, praca tematyczna i motywiczna) w ramach formy sonatowej oraz fugi. Esencję zajęć stanowić będzie wspólna analiza przykładów muzycznych, poprzedzona teoretycznym wprowadzeniem (komponent „wykładowy” oraz konwersatoryjny – dyskusja o traktatach). Tak zwane „szkolne” teorie i metody analizy fugi i formy sonatowej skonfrontowane zostaną w praktyce analizy z ujęciami teoretyków z 2 poł. XVIII i początków XIX stulecia (m.in.J. Ph. Kirnberger, J. G. Albrechtsberger, F. W. Marpurg, W. Ch. Koch, F. Gelazzi, L. Cherubini, A. Reicha i in.). Część „fugowa” z perspektywy muzycznej skoncentrowana będzie wokół dzieł J. S. Bacha (Kunst der Fuge, Das Wohltemperierte Klavier), natomiast „sonatowa” – przede wszystkim z kompozycjami J. Haydna, W. A. Mozarta, L. van Beethovena. Dalszy tok zajęć, w miarę możliwości czasowych, poświęcony zostanie przeobrażeniom omawianych form i technik w kręgu muzyki romantyzmu.

W cyklu 2025L:

Zajęcia poświęcone będą eksploracji dwóch obszarów związanych z wykorzystaniem przez
wybranych kompozytorów XVIII i XIX wieku określonych technik kompozytorskich w
ramach fugi (m.in. imitacja, kontrapunkt) oraz formy sonatowej (m.in. praca tematyczna i
motywiczna). Esencję kursu stanowić będzie wspólna analiza przykładów muzycznych,
poprzedzona teoretycznym wprowadzeniem (komponent „wykładowy” oraz konwersatoryjny
– dyskusja o traktatach). Wybrane współczesne teorie i metody analizy fugi i formy sonatowej
skonfrontowane zostaną z ujęciami teoretyków z II poł. XVIII i początków XIX stulecia
(m.in. J. Ph. Kirnberger, J. G. Albrechtsberger, F. W. Marpurg, W. Ch. Koch, F. Gelazzi, L.
Cherubini, A. Reicha i in.). Część „fugowa” z perspektywy muzycznej skoncentrowana
będzie wokół dzieł J. S. Bacha (Kunst der Fuge, Das Wohltemperierte Klavier).
Część„sonatowa” – przede wszystkim wokół J. Haydna, W. A. Mozarta, L. van Beethovena.
Dalszy tok zajęć, w miarę możliwości czasowych, poświęcony zostanie przeobrażeniom
omawianych form i technik w kręgu muzyki romantyzmu.

Założenia (opisowo)

Student powinien posiadać podstawowe informacje dotyczące historii muzyki baroku, klasycyzmu i romantyzmu. Przydatna będzie umiejętność przyswajania tekstów akademickich w języku angielskim.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2024L:

Tomasz Górny

W cyklu 2025L:

Michał Bruliński

Tryb prowadzenia

Ogólnie:

w sali

W cyklu 2024L:

mieszany: w sali i zdalnie

W cyklu 2025L:

mieszany: w sali i zdalnie

Efekty kształcenia

1. Studenci zapoznają się z podstawowymi problemami analizy formy fugi oraz formy
sonatowej oraz stosowanymi w ich ramach technikami kompozytorskimi;
2. Studenci umieją rozpoznawać techniki kompozytorskie stosowane w fugach i formach
sonatowych także w innych formach i gatunkach muzycznych;
3. Studenci zastosować przyswojony aparat analityczny w praktyce, tj. podejmują próby
samodzielnego analizowania formy wskazanych utworów muzycznych (lub części utworów
cyklicznych), przestawiane następnie w formie pisemnej.
4. Studenci znają podstawową terminologię związaną z muzyką instrumentalną kultywowaną
w epoce baroku, klasycyzmu i wczesnego romantyzmu oraz rozumieją różnice między
specyfiką języków muzycznych poszczególnych epok.
5. Studenci posiadają umiejętność przygotowania wystąpień ustnych i pisemnych w języku
polskim, dotyczących szczegółowych zagadnień związanych z historią muzyki klasycyzmu,
jak również potrafią współdziałać i pracować w grupie, przyjmując w niej różne role.
6. Studenci mają świadomość poziomu własnej wiedzy w obszarze realizowanego przedmiotu
oraz rozumieją potrzebę kształcenia po ukończeniu studiów.

Kryteria oceniania

1) Bieżąca lektura tekstów, umożliwiająca aktywne uczestnictwo w zajęciach (40%);

2) Samodzielna analiza wybranej fugi (30%) oraz formy sonatowej (30%) - krótkie prace analityczne.

Praktyki zawodowe

Literatura

Szczegółowy wykaz literatury przedstawiony zostanie podczas pierwszych zajęć.

Traktaty (wybór):
F. W. Marpurg, Abhandlung von der Fuge (1753-1754)
H. Ch. Koch, Versuch einer Anleitung zur Composition (1782)
J. G. Albrechtsberger, Gründliche Anweisung zur Composition (1790)
J. Ph. Kirnberger, Die Kunst des reinen Satzes (1791-9)
F. Galeazzi, Elementi di Musica (1817)
A. Reicha, Cours de composition musicale (1818) oraz Über das neue Fugensystem (1805)
L. Cherubini, Cours de contrepoint et de Fugue (1835)

Opracowania (wybór):
A. Mann, The Study of Fugue, New York 1965.
P. M. Walker, Theories of Fugue from the Age of Josquin to the Age of Bach, Rochester 2000.
D. Harrison, Rhetoric and Fugue: an Analytical Application, “Music Theory Spectrum” 1990, t. 12, s. 1-42.
Christoph Wolff, Johann Sebastian Bach. Muzyk i uczony, tłum. B. Świderska, Warszawa 2011.
J. Chomiński, Historia harmonii i kontrapunktu (1958/90), Formy muzyczne (1974/87).
A. Chodkowski, Teoria formy sonatowej Francesco Galeazziego i jej zastosowanie do analizy dzieł Haydna i Mozarta, „Muzyka” 36, t. 4, s. 69-76.
Forma sonatowa. Metody analizy, CEA, ZPSM im. F. Chopina, Warszawa 1999.
K. Komarnicki, A. Ryszka-Komarnicka, Włoski typ formy sonatowej na przykładzie sonat fortepianowych Wolfganga Amadeusza Mozarta, „Res Facta Nova” 10(19) 2008, s. 165-174.
L. G. Ratner, Classic Music: Expression, Form and Style, London 1980.
Rosen Ch., Sonata Forms, New York-London, 1988.
Mozart i współcześni. Muzyka w Europie środkowej w XVIII wieku, red. R. D. Golianek, B. Stróżyńska, Łódź 2007.
Th. Schmidt-Beste Th., The Sonata, Cambridge University Press, 2011.

W cyklu 2025L:

Szczegółowy wykaz literatury przedstawiony zostanie podczas pierwszych zajęć.
Traktaty (wybór):
Mattheson, Johann. Der vollkommene Kapellmeister. Hamburg, 1739.

F. W. Marpurg, Abhandlung von der Fuge (1753-1754).
H. Ch. Koch, Versuch einer Anleitung zur Composition (1782).
J. G. Albrechtsberger, Gründliche Anweisung zur Composition (1790).
J. Ph. Kirnberger, Die Kunst des reinen Satzes (1791-9).
F. Galeazzi, Elementi di Musica (1817).
A. Reicha, Cours de composition musicale (1818) oraz Über das neue Fugensystem (1805).
L. Cherubini, Cours de contrepoint et de Fugue (1835).
Opracowania (wybór):
a) Fuga
E. Demeyere, Johann Sebastian Bach's Art of fugue: performance practice based on German
eighteenth-century theory, Leuven 2013.
A.Dickinson, Bach's Fugal Works With an Account of Fugue Before and After Bach,
Connecticut 1956.
D. Harrison, Rhetoric and Fugue: an Analytical Application, “Music Theory Spectrum” 1990,
t. 12, s. 1-42.
I. Horseley – wybór prac I artykułów.
A. Mann, The Study of Fugue, New York 1965.
P. M. Walker, Theories of Fugue from the Age of Josquin to the Age of Bach, Rochester 2000.
Ch. Wolff, Johann Sebastian Bach. Muzyk i uczony, tłum. B. Świderska, Warszawa 2011.
b) Sonata
M. Berger, Guide to Sonatas: Music for One or Two Instruments, New York 1991.
J. Chomiński, wybrane prace z zakresu historii form i kontrapunktu oraz harmonii .
A. Chodkowski, Teoria formy sonatowej Francesco Galeazziego i jej zastosowanie do analizy
dzieł Haydna i Mozarta, „Muzyka” 1991, nr 36, t. 4, s. 69-76.
K. Komarnicki, A. Ryszka-Komarnicka, Włoski typ formy sonatowej na przykładzie sonat
fortepianowych Wolfganga Amadeusza Mozarta, „Res Facta Nova” 2008, nr 10, s. 165-174.
Mozart i współcześni. Muzyka w Europie środkowej w XVIII wieku, red. R. D. Golianek, B.
Stróżyńska, Łódź 2007.
L. G. Ratner, Classic Music: Expression, Form and Style, London 1980.
Ch. Rosen, Sonata Forms, New York-London, 1988.
Th. Schmidt-Beste Th., The Sonata, Cambridge University Press, 2011.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 3106-TECHKO-KON w USOSweb