Wojny XX w. Perspektywa kulturowa 3105-WPK-KK
Od lutego 2022 r. wojna przestała być dla nas czymś dalekim i teoretycznym. Toczy się tuż za naszą granicą, obserwujemy i odczuwamy jej skutki. Podobnie zresztą, jak innych współczesnych konfliktów militarnych, jak np. na Bliskim Wschodzie. Planowane konwersatorium będzie poświęcone niektórym społecznym, ekonomicznym i przede wszystkim kulturowym (w tym pamięci zbiorowej) aspektom wojen toczonych w XX w., zwłaszcza dwóch wojen światowych. Konflikty te, mimo że należą już do assmanowskiej pamięci kulturowej w dalszym ciągu odgrywają bardzo ważną rolę polityczną (także w skali międzynarodowej), kształtują pamięć zbiorową, wytworzyły trwałe kody kulturowe, weszły do codziennego języka. Do dziś można też bez problemu spotkać ich materialne ślady.
Celem konwersatorium będzie prezentacja, omówienie i przedyskutowanie drobnego tylko wycinka zagadnień związanych z dwudziestowiecznymi wojnami. Podczas zajęć zostaną wykorzystane różne typy źródeł i metod dydaktycznych – analizy przekazów wizualnych (fotografia, plakat, karykatura, grafika..), źródła internetowe etc. Analiza przekazów wizualnych będzie przeprowadzana z uwzględnieniem kontekstów politycznych, społecznych, kulturowych etc. Istotnym elementem konwersatorium będzie samodzielna praca studentów (referaty, prezentacje) na podstawie zarówno kwerend bibliotecznych i internetowych, jak i własnych obserwacji.
1.Zajęcia wstępne: ustalenie listy uczestników, omówienie poszczególnych tematów, form pracy (m.in. prezentacje przygotowywane przez uczestniczki i uczestników zajęć), prezentacja źródeł i literatury.
2. Wprowadzenie: skąd się biorą wojny?
3. Wojny i pamięć I.: ul. Nowy Świat.
4. Dwie okupacje niemieckie: lata 1915-1918 i 1939-1945 w tekach graficznych Józefa Rapackiego i Zbigniewa Czermańskiego.
5. Der Krieg Otto Dix’a: próba analizy .
6-7. Wojny i pamięć II.: Wojna na cmentarzach (zajęcia na podstawie obserwacji i zdjęć studentów).
8. Na tyłach: co można (a czego nie) robić i jeść podczas wojny.
9. Kobieta i wojna/Kobiety na wojnie.
10. Obraz wroga: niemieckie i radzieckie karykatury i plakaty z II wojny światowej.
11. Generał Karol Świerczewski – (de)konstrukcja mitu 1947-1989-2018.
12. Świątynia Yasukuni, czyli wojna po japońsku.
13-14: II wojna w 100 przedmiotach: perspektywa holenderska (https://artsandculture.google.com/story/the-second-world-war-in-100-objects-online-nationaal-comit%C3%A9-4-en-5-mei/9AVB6kUuV0xCKw?hl=en ) i polska (https://histmag.org/Teresa-Kowalik-Przemyslaw-Slowinski-II-wojna-swiatowa-Polakow-w-100-przedmiotach-recenzja-i-ocena-23252 )
15: Wojna i pamięć III.: wokół nas, czyli co wynika z patrzenia na ściany i chodniki.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
K_W14 - Student uczestniczący w konwersatorium nabywa wiedzę zarówno o podstawowych pojęciach związanych z historią społeczną w ogóle, jak o wybranych problemach i procesach z historii społecznej Polski w XX wieku. Oprócz zapoznania się z metodologią, terminologią, faktografią, czy periodyzacją uczestnik wykładu będzie mógł rozpoznać zależności między historią społeczną a polityczną, gospodarczą, czy dziejami kultury.
K_W16 - Zdobędzie wiedzę i instrumentarium zarówno do zrozumienia przeszłości, jak wielu procesów zachodzących obecnie.
K_U05 – Zaprezentowane podczas konwersatorium źródła pozwolą uczestnikom na udoskonalenie umiejętności krytyki źródeł i pomoże w wykorzystaniu ich we własnych badaniach;
K_U07 – studenci udoskonalą umiejętność dyskusji, merytorycznego argumentowania oraz sposobów prezentacji wiedzy.
Kryteria oceniania
Wykład będzie zakończony egzaminem w formie testu Podstawą oceny uczestnika zajęć będą:
- obecność;
- aktywność podczas zajęć (udział w dyskusji etc.).
- kreatywność (np. samodzielne przygotowanie prezentacji multimedialnej).
Literatura
- Jerzy Holzer, Europa wojen 1914-1945, Warszawa 2008; - Timothy Snyder, Skrwawione ziemie. Europa między Hitlerem a Stalinem, Warszawa 2010;
- Piotr T. Kwiatkowski, Lech M. Nijakowski, Barbara Szacka, Andrzej Szpociński, Między codziennością a wielką historią. Druga wojna światowa w pamięci zbiorowej społeczeństwa polskiego, Gdańsk-Warszawa 2010;
- Włodzimierz Mędrzecki, Szymon Rudnicki, Janusz Żarnowski, Społeczeństwo polskie w XX wieku, Warszawa 2003;
- Lech M. Nijakowski, Polska polityka pamięci. Esej socjologiczny, Warszawa 2008;
- Barbara Szacka, Czas przeszły, pamięć, mit, Warszawa 2008;
- Wojna. Doświadczenie i zapis, red. Sławomir Buryła, Paweł Rodak, Kraków 2006;
- Marcin Zaremba, Komunizm, legitymizacja, nacjonalizm. Nacjonalistyczna legitymizacja władzy komunistycznej w Polsce, Warszawa 2001.
- Zapisywanie wojny. Dzienniki 1939-1945, red. Maciej Libich, P. Sadzik, Warszawa 2022.