Wynalazek muzeum 3105-WM-K

Konwersatorium rozpocznie się kilkuczęściowym, o charakterze wykładu, zarysem historii kolekcjonerstwa nowożytnego i narodzin muzeum publicznego w Europie (XVI-XIX w.). Część zasadnicza zajęć, realizowana w formule referatów z dyskusją, zostanie skoncentrowana na analizie form architektonicznych oraz programów ideowych europejskich muzeów sztuki okresu Oświecenia i wieku XIX.
Dla epoki Oświecenia i romantyzmu muzeum było zjawiskiem o kluczowym znaczeniu. Na wybranych przykładach omawiane będą najważniejsze drogi tworzenia się instytucji muzealnych w różnych systemach politycznych i przy różnych uwarunkowaniach ekonomicznych. Szczególna uwaga poświęcona zostanie ważnym postaciom z dziejów muzealnictwa, jakimi byli pierwsi kuratorzy i dyrektorzy muzeów, autorzy katalogów i koncepcji wystawienniczych, wybitni architekci.
Zestaw proponowanych tematów:
- wstęp terminologiczny i metodologiczny. Przegląd stanu wiedzy. Dzieje pojęcia „muzeum”, z jego sięgającymi starożytności konotacjami;
- zarys problematyki kolekcjonerstwa nowożytnego;
- medycejskie kolekcje… czy pierwsze muzeum publiczne?
- Pałace obrazów (w XVIII w.) – galerie z kolekcjami władców niemieckich – Drezno, Poczdam, Düsseldorf, Belweder w Wiedniu, warszawskie Łazienki;
- Idea „świątyni malarstwa” G.P. Lomazza sprzed 1600 i koncepcje „religii sztuki” w Oświeceniu i romantyzmie;
- E.L. Boullée, St.K. Potocki i inni. Idealne projekty muzeów w XVIII w.;
- Luwr – rewolucyjne narodziny i późniejsze rozbudowy oraz programy dekoracyjne muzeum w XIX w.;
- Papieskie Museo Pio-Clementino w Rzymie – sanktuarium pogańskiego antyku w stolicy chrześcijaństwa;
- Programy symboliczne muzeów XIX w. – rozmaite architektoniczne wzory świątynne i pałacowe, np. Prado w Madrycie, Kunsthalle w Hamburgu, Galeria Drezdeńska, Nationalmuseum w Sztokholmie;
- Lokalizacja muzeów i ich znaczenie urbanistyczne: w siedzibie władcy lub koło niej, związki z akademią, uczelnią, biblioteką; dzielnice muzealne „nowych Aten” – Berlin, Monachium;
- Sanktuaria, pomniki, panteony własne sławnych twórców – muzea A. Canovy, J. Soane’a, B. Thorvaldsena;
- Skarbce pamięci narodowej: muzea historyczne XIX w., od Paryża i Puław do Monachium, Budapesztu, Pragi i Zurychu

Koordynatorzy przedmiotu

Andrzej Pieńkos

Rodzaj przedmiotu

nieobowiązkowe

Efekty uczenia się

Po ukończeniu kursu student/ka:

K_W02 – zna podstawową terminologię historyczno-artystyczną dotyczącą dzieł sztuki, w szczególności w zakresie technik, materiałów, funkcji, datowania, warunków przechowywania
K_W03 – ma uporządkowaną wiedzę ogólną z zakresu historii sztuki, obejmującą dzieje, teorię i metodologię dyscypliny
K_W04 – ma uporządkowaną wiedzę szczegółową z zakresu historii sztuki w ujęciu chronologicznym, tematycznym i problemowym, w zakresie najważniejszych artystycznych kierunków, ruchów, tendencji, środowisk
K_W16 – ma podstawową wiedzę o powiązaniach historii sztuki z innymi dziedzinami nauki, jak historia, filozofia, antropologia, wiedza o kulturze, religii i literaturze
K_W17 – zna i rozumie podstawowe metody analizy i interpretacji obiektów sztuki, stosowane w historycznej i aktualnej historii sztuki i potrafi je dostosować do badania konkretnego dzieła
K_U01 – potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informacje, wykorzystując różne źródła i sposoby
K_U03 – potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi, paradygmatami badawczymi i pojęciami historii sztuki w typowych sytuacjach profesjonalnych
K_U04 – potrafi rozpoznać różne rodzaje obiektów sztuki (pod względem techniki, tematu, typologii, chronologii, stylistyki, genezy, atrybucji) oraz przeprowadzić ich krytyczną analizę i interpretację z zastosowaniem typowych metod, w celu określenia ich znaczeń, oddziaływania społecznego i miejsca w procesie historyczno-kulturowym, umie opisać dzieła omawianego okresu identyfikując i wartościując zjawiska i problemy szczególnie istotne
K_U06 – umie samodzielnie zdobywać wiedzę i zdobywać umiejętności badawcze kierując się wskazówkami opiekuna naukowego
K_U07 – posiada umiejętność merytorycznego argumentowania z wykorzystaniem poglądów różnych badaczy historii sztuki i historii kultury oraz umiejętność wyciągania wniosków
K_U10 – posiada umiejętność przygotowywania typowych prac w języku polskim, dotyczących zagadnień szczegółowych, z wykorzystaniem podstawowych ujęć teoretycznych oraz innych źródeł
K_U11 – posiada umiejętność przygotowania wystąpień ustnych w języku polskim, dotyczących zagadnień szczegółowych, z wykorzystaniem podstawowych ujęć teoretycznych w zakresie historii sztuki oraz innych źródeł
K_U12 – ma umiejętności językowe w zakresie historii sztuki, zgodnie z wymaganiami określonymi dla poziomu B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego
K_U13 – potrafi współdziałać i pracować w grupie, przyjmując w niej różne role

Kryteria oceniania

Zaliczenie npdst. aktywności na zajęciach i oryginalnego referatu wygłoszonego oraz złożonego na koniec semestru w formie pisemnej z aparatem naukowym. Referaty powstają wg samodzielnych pomysłów osób uczestniczących w zajęciach, po konsultacjach z prowadzącym.
Narzędzia sztucznej inteligencji mogą być stosowane wyłącznie do weryfikacji tłumaczeń tekstów obcojęzycznych, a także porządkowania przypisów czy bibliografii zgodnie z przyjętym systemem wydawniczym. Sam proces zbierania literatury musi być wynikiem własnej aktywności intelektualnej. Użycie AI nie zwalnia osób studiujących z odpowiedzialności za błędy.
Dopuszczalne są 3 nieobecności w semestrze

Literatura

- Auf dem Weg zum Museum: Sammlung und Präsentation antiker Kunst an deutschen Fürstenhöfen des 18. Jahrhunderts, red. A. Joachimides i inn., Kassel 2016.
- T. Bennett, The Birth of the Museum: History, Theory and Politics, London-New York 1995.
- J. Clair, Kryzys muzeów. Globalizacja kultury, tłum. J.M. Kłoczowski, Gdańsk 2009.
- Enlightening the British. Knowledge, discovery, and the museum in the 18th Century, red. R. Anderson i inn., London 2003.
- The first modern museums of art: the birth of an institution in 18th- and early 19th century Europe, red. C. Paul, Los Angeles 2012.
- D. Folga-Januszewska, Muzeum: fenomeny i problemy, Kraków 2015.
- D. Folga-Januszewska, Europejska epoka muzeów XVI-XVII wieku. Źródła muzeologicznych koncepcji S.K. Potockiego, w: J.J. Winckelmann i S.K. Potocki. Mistrzowie i uczniowie. Nowe badania i dokumenty, t. 1, red. P. Jaskanis i M. Kuntze, Warszawa 2016.
- Th. Gaehtgens, Das Museum um 1800 – Bildungsideal und Bauaufgabe, w: Klassizismen und Kosmopolitismus, Zürich 2004.
- F. Haskell, N. Penny, Taste and the antique. The Lure of Classical Sculpture 1500-1900, New Heaven-London 1981.
- H. Jurkowska, Pamięć sentymentalna. Praktyki pamięci w kręgu TWPN i w Puławach Izabeli Czartoryskiej, Warszawa 2014.
- R. Kasperowicz, Figury zbawienia? Idea “religii sztuki” w wybranych koncepcjach artystycznych XIX stulecia, Lublin 2010.
- A. Kiciński, Muzea – instrumenty ekspozycji czy świątynie, „Muzealnictwo”, 43, 2001, s. 57-75.
- M.D. Levin, The Modern Museum. Temple or Showroom, Tel Aviv 1983.
- E. Manikowska, Sztuka-ceremoniał-informacja. Studium wokół królewskich kolekcji Stanisława Augusta, Warszawa 2007.
- A. McClellan, Inventing the Louvre: Art, Politics, and the Origins of the Modern Museum in the 18th Century Paris, Berkeley-Los Angeles 1994.
- Sh. McDonald (red.), A Companion to Museum Studies, Wiley-Blackwell 2010.
- Museum Culture: History, Discourses, Spectacles, red. D. J. Sherman, I. Rogoff, Minneapolis 1994.
- Museumsgeschichte. Kommentierte Quellentexte 1750-1950, red. K. Kratz-Kessemeier, A. Meier, Berlin 2010.
- Muzeum Czartoryskich. Historia i zbiory, Kraków 1998.
- Muzeum sztuki. Antologia, red. M. Popczyk, Kraków 2005.
- Muzeum sztuki. Od Luwru do Bilbao, red. M. Popczyk, Katowice 2006.
- Napoleon’s Legacy: The Rise of National Museums in Europe 1794-1830, red. E. Bergvelt i inni, Berlin 2009.
- Oświeceniowa republika władców. Rezydencje, kolekcje, mecenat, red. A. Pieńkos, t. 1, Warszawa 2016; t. 2, Warszawa 2017.
- M. Pabich, O kształtowaniu muzeum sztuki. Przestrzeń piękniejsza od przedmiotu, Katowice 2007.
- M. Pabich, Filozoficzne podstawy projektowania budynków muzealnych na przełomie XVIII i XIX w., „Muzealnictwo”, 44, 2002, s. 28-32.
- K. Pomian, Zbieracze i osobliwości. Paryż-Wenecja XVI-XVIII wiek, tłum. A. Pieńkos, Warszawa 1996 (reed. Lublin 2001 i Gdańsk 2012).
- tenże, Muzeum. Historia światowa, t. 1: Od skarbca do muzeum, tłum. T. Stróżyński, Gdańsk 2023.
- E. Pommier (red.), Les musées en Europé à la veille de l'ouverture du Louvre, Paris 1995.
- T.F. de Rosset, „By skreślić historię naszych zbiorów": polskie kolekcje artystyczne, Toruń 2021.
- Tempel der Kunst. Die Geburt des öffentlichen Museums in Deutschland, 1701-1815, red. B. Savoy, Mainz 2006.
- Z. Waźbiński, Muzeum i zbiory artystyczne epoki nowożytnej. Wiek XV-XVI, t. 1, Toruń 1980 (wyd. zmienione 2006).
- Z. Waźbiński, Muzeum i zbiory artystyczne epoki nowożytnej. Wiek XVII-XVIII, Toruń 1988.
- Z. Żygulski jun., Muzea na świecie. Wstęp do muzealnictwa, Warszawa 1982.
- Z. Żygulski jun., Przemiany architektury muzeów, „Muzealnictwo“, 45, 2004, s. 106-124.