Polski szlachcic a sztuka w epoce nowożytnej 3105-PSZSZN-K
Szlachta w Europie, jako grupa uprzywilejowana,
posiadała odpowiednie środki i możliwości, by na
różne sposoby uczestniczyć w szeroko
rozumianym rynku sztuki, a wiele aspektów życia
artystycznego związanych było z normami
zachowania wynikającymi z przynależności do
najwyższej warstwy społecznej. Analogiczna
sytuacja w oczywisty sposób miała miejsce
również w państwie polsko-litewskim, a mimo to
w historiografii widoczne jest do dzisiaj
przekonanie o odmienności (czy nawet
wyjątkowości) podejścia do sztuki w dawnej
Polsce. Na zajęciach przedstawione zostaną
wybrane zagadnienia dotyczące sztuki w życiu
polskiej (i litewskiej) szlachty, z naciskiem
położonym na te obszary, które tradycyjnie
uważane były lub są za specyficzne dla
nowożytnej Rzeczypospolitej. Uczestnicy
konwersatorium rozważą, na ile podejście do
sztuki w Polsce i poza jej granicami było
podobne, a na ile inne (i z czego ewentualna
odmienność poglądów i praktyki mogła wynikać).
Studenci zastanowią się między innymi nad rolą
sztuki w życiu „typowego” szlachcica, polskim
obyczajem pogrzebowym, (nie)istnieniem
sarmatyzmu czy kwestią jakości sztuki w Polsce.
Podjęta zostanie próba osadzenia omawianych
zagadnień w kontekście społecznym,
politycznym, religijnym, ekonomicznym oraz
krytycznego namysłu nad metodologią badań
historyczno-artystycznych.
Metody prowadzenia zajęć:
wykład z prezentacją multimedialną / wykład
konwersatoryjny / konwersatorium / praca z
tekstem / dyskusja
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Po ukończeniu kursu studenci:
K_W02 – znają i rozumieją w zaawansowanym
stopniu terminologię historyczno-artystyczną
dotyczącą dzieł sztuki nowożytnej w Polsce, w
szczególności w zakresie funkcji i oddziaływania.
K_W04 – znają i rozumieją szczegółowe
zagadnienia z zakresu historii sztuki w Polsce
nowożytnej w ujęciu chronologicznym,
tematycznym i problemowym.
K_U04 – potrafią wykorzystywać posiadaną
wiedzę w zakresie rozpoznawania różnych
rodzajów obiektów sztuki (szczególnie pod
względem typologii, chronologii, genezy i funkcji)
oraz przeprowadzenia ich krytycznej analizy i
interpretacji z zastosowaniem typowych metod, w
celu określenia ich znaczeń, oddziaływania
społecznego i miejsca w procesie historyczno-
kulturowym.
K_U07 – potrafią komunikować się z otoczeniem
z wykorzystaniem specjalistycznej terminologii,
poglądów różnych badaczy historii sztuki i historii
kultury
K_U11 – potrafią planować i organizować pracę
indywidualną oraz w zespole (także o
charakterze interdyscyplinarnym)
K_K01 – są gotowi do krytycznej oceny
posiadanej wiedzy i odbieranych treści,
dostępnych poprzez wszystkie kanały
wykorzystywane w naukach o sztuce!
K_K02 –są gotowi do uznawania znaczenia
wiedzy we właściwym określeniu priorytetów
służących realizacji zadań, sformułowanych
problemowo przez siebie i innych, w tym
ekspertów.
Kryteria oceniania
Forma zaliczenia:
Zaliczenie ustne na ostatnich zajęciach.
Kryteria oceniania:
Ocenie podlegać będzie merytoryka odpowiedzi
na zaliczeniu, jak i aktywność na zajęciach
Dopuszczalna liczba nieobecności w semestrze:
dwie
Literatura
Wybrana literatura:
Urszula Augustyniak, Mieszkańcy
Rzeczypospolitej w podróży — ludzie a rzeczy w
XVI–XVIII wieku, "Kwartalnik Historii Kultury
Materialnej" 2021, t. 69, nr 3, s. 373-383.
Andrzej Betlej, Anna Markiewicz, Pałac w
Cucułowcach w świetle inwentarza pośmiertnego
Jerzego Stanisława Dzieduszyckiego z 1731
roku, Kraków 2016.
Władysław Czapliński, Józef Długosz, Życie
codzienne magnaterii polskiej w XVII wieku,
Warszawa 1982.
Juliusz A. Chrościcki, Pompa funebris. Z dziejów
kultury staropolskiej, Warszawa 1974.
Jarosław Dumanowski, Świat rzeczy szlachty
wielkopolskiej w XVIII wieku, Toruń 2006.
Tomasz Grusiecki, Transcultural things and the
spectre of Orientalism in early modern Poland-
Lithuania, Manchester 2023.
Lech Kalinowski (red.), Portret typu sarmackiego
w wieku XVII w Polsce, Czechach, na Słowacji i
na Wȩgrzech, Kraków 1985.
Mariusz Karpowicz, Polski portret trumienny [w:]
Sztuki polskiej drogi dziwne, Bydgoszcz 1994, s.
107-126.
Mariusz Karpowicz, Przemiany mentalności na
przykładzie nagrobków w XVIII w., w: Sztuki
polskiej drogi dziwne, Bydgoszcz 1994, s. 175-
199.
Anna Markiewicz, ‘Różne sztuki wód’ i Bernini.
Wersal Ludwika XIV w relacjach polskich
podróżników (1661-1715), "Modus. Prace z
historii sztuki" 2020, t. 20, s. 99-131.
Stanisław Mossakowski, Sztuka polska XVI-XVIII
wieku w perspektywie europejskiej, "Barok" 1996,
t. 3, nr 1(5), s. 15-22.
Jakub Niedźwiedź, Sarmatyzm, czyli tradycja
wynaleziona, "Teksty Drugie" 2015, nr 1(151), s.
46-62.
Konrad Niemira, Honor bez egzageracji.
Magnateria wobec paryskich wyrobów
luksusowych w XVIII wieku, Warszawa 2020.
Jan K. Ostrowski, Portret w dawnej Polsce,
Warszawa 2019.
Jan Samek, Polskie rzemiosło artystyczne. Czasy
nowożytne, Warszawa 1984.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: