Proseminarium wyższe prof B. Arciszewska 3105-PROSWYZA
Jaka jest rola sztuki dawnej we współczesnej kulturze? Czy ma ona jeszcze jakiekolwiek przesłanie ważne dla dzisiejszego odbiorcy? Czy też pozostaje wyłącznie zamkniętym w muzeach reliktem przeszłości, budzącym coraz mniejsze społeczne zainteresowanie? Jedną z przyczyn narastającej obojętności widzów wydaje się poczucie kulturowej obcości, jakie towarzyszy poznawaniu sztuki dawnej. Jesteśmy ukształtowani przez kulturę nam współczesną, stąd bliskie jest nam rozumienie sztuki obowiązujące od czasów nowoczesnych, według paradygmatu ekspresyjnego (sztuka jest indywidualną ekspresją artysty), nie zaś mimetyczno-pragmatyczny ideał sztuki dawnej, wymagający znajomości kulturowych kodów minionych epok. Bariery te można jednak przełamać zadając nowe pytania (ważne dla nas dzisiaj) i stosując nowe instrumenty badawcze wobec nawet najbardziej znanych i przebadanych już artefaktów. Seminarium będzie okazją do przyjrzenia się sztuce dawnej na nowych zasadach, zaproszeniem do podejmowania odmiennych prób interpretacji sztuki dawnej z użyciem najnowszych podejść metodologicznych. Zajęcia przedstawią zespół metod analitycznych, perspektyw teoretycznych, protokołów retorycznych i dyskursywnych oraz technologii epistemologicznych które pozwolą uczynić sztukę dawną bardziej zrozumiałą i znaczącą w i dla teraźniejszości.
Punktem wyjścia dla zajęć będzie analiza wybranych pozycji literatury i dyskusja nad walorami (zaletami/słabościami) przedstawionych metod w odniesieniu do sztuki dawnej. W drugim semestrze podejmiemy próbę samodzielnego stosowania nowych metod do wybranych obiektów architektury i sztuki dawnej.
Metody prowadzenia zajęć:
/ wykład
Konwersatoryjny z prezentacją multimedialną / konwersatorium / praca z tekstem /
praca w grupie / burza mózgów /
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
W czasie zajęć studenci zapoznają się z problematyką i metodami badań nad sztuka dawną (1500-1800).
Po ukończeniu kursu absolwent zna i rozumie:
K2_W02 – w stopniu pogłębionym terminologię, teorię i metodologię z zakresu historii sztuki (zwłaszcza w odniesieniu do sztuki dawnej) oraz jej powiązania z innymi naukami historycznymi.
K2_W03 – kluczowe fakty, obiekty i zjawiska, stanowiące pogłębioną wiedzę o wszechstronnym i ogólnym charakterze z zakresu nauk o sztuce.
K2_W06 – zaawansowane metody analizy, interpretacji, krytyki, wartościowania i problematyzowania różnych wytworów kultury, właściwe dla wybranych tradycji, teorii i szkół badawczych w zakresie nauk o sztuce.
K2_W07 – pojęcia i zasady prawa autorskiego oraz zarządzania zasobami własności intelektualnej.
absolwent potrafi:
K2_U01 – wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i integrować informacje z zakresu historii sztuki z wykorzystaniem różnych źródeł oraz formułować na tej podstawie krytyczne sądy.
K2_U02 – wykorzystywać wiedzę i umiejętności badawcze, obejmujące analizę prac innych autorów, syntezę różnych idei i poglądów, dobór metod i konstruowanie narzędzi badawczych, opracowanie i prezentację wyników, pozwalające na oryginalne rozwiązywanie złożonych problemów w zakresie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych właściwych dla historii sztuki.
K2_U04 – przeprowadzić krytyczną analizę i interpretację różnych rodzajów dzieł sztuki, stosując oryginalne podejścia, uwzględniające nowe osiągnięcia historii sztuki, w celu określenia ich znaczeń, oddziaływania społecznego oraz miejsca w procesie historyczno-kulturowym.
K2_U05 – formułować i testować hipotezy związane z prostymi problemami badawczymi charakterystycznymi dla historii sztuki.
K2_U06 – prowadzić debatę i stosować umiejętność merytorycznego argumentowania, z wykorzystaniem własnych poglądów oraz poglądów innych autorów, samodzielnego formułowania wniosków i krytycznych wypowiedzi oraz tworzenia syntetycznych podsumowań.
K2_U13 – samodzielnie zdobywać wiedzę i poszerzać umiejętności badawcze oraz podejmować autonomiczne działania zmierzające do rozwijania zdolności i kierowania własną karierą zawodową.
absolwent jest gotów do:
K2_K01 – krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści, uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązywaniem problemu.
K2_K04 – prawidłowego identyfikowania i rozstrzygania dylematów związanych z wykonywaniem zawodu, przestrzegania norm etycznych w pracy historyka sztuki i popularyzacji wiedzy z zakresu historii sztuki.
K2_K05 – systematycznego uczestnictwa w życiu kulturalnym, interesowania się aktualnymi wydarzeniami kulturalnymi, nowatorskimi formami wyrazu artystycznego, nowymi zjawiskami w sztuce.
Kryteria oceniania
Forma zaliczenia:
Pisemna praca roczna.
Kryteria oceniania:
Warunkiem zaliczenia seminarium jest przygotowanie pracy rocznej na temat uzgodniony z prowadzącą i zgodnie z jej wytycznymi. Praca powinna zostać przygotowana z pełnym aparatem naukowym Dodatkowym warunkiem zaliczenia jest aktywny udział w zajęciach.
Literatura
Literatura wprowadzająca:
Appleby, Joyce., Lynn Hunt, Margaret Jacob, Telling the Truth about History, New York: Norton 1995.
Bourdieu, Pierre, The Logic of Practice, Stanford: Stanford University Press, 1990.
Burke, Peter, Eyewitnessing: The Uses of Images as Historical Evidence, London: Reaktion, 2001.
Burke, Peter, What is Cultural History?, Cambridge: Polity Press, 2004.
Foucault, Michel, The Archeology of Knowledge, London: Pantheon, 1969, “Introduction”.
Gunn, Simon, Lucy Faire, Research Methods for History, Edinburgh: Edinburgh University Press, 2012.
Iggers, George, Historiography in the Twentieth Century. From Scientific Objectivity to the Postmodern Challenge, Hanover-London: Wesleyan University Press, 1997.
La Capra, Dominick, Steven Kaplan, eds., Modern European Intellectual History. Reappraisals and New Perspectives, Ithaca, Cornell University Press, 1982.
O’Brien, Patricia, “Michel Foucault’s History of Culture”, in: L. Hunt, ed., The New Cultural History, Berkeley: University of California Press, 1989, p. 25-46.
Podejścia antropologiczne:
Geertz, Clifford, “Thick Description. Toward an Interpretive Theory of Culture”, in The Interpretation of Cultures, New York: Basic Books, 1973, p. 3-30.
Geertz Clifford, “Art as a Cultural System”, MLN, 91 (6) 1976, p. 1473-1499.
Geertz, Clifford, “Centers, Kings and Charisma: Reflections on the Symbolics of Power”, in: idem. Local Knowledge: Further Essays in Interpretive Anthropology, London: Harper, 1983, 121-146.
Zemon Davis, Natalie, Society and Culture in Early Modern France, Stanford: Stanford University Press, 1975.
Podejścia socjologiczne:
Calhoun, Craig, “The Rise and Domestication of Historical Sociology”, in: Terrence J. McDonald ed., The Historic Turn in the Human Sciences, Ann Arbor: The University of Michigan Press, 1996, p. 305-337.
Duindam Jeroen, Myths of Power. Norbert Elias and the Early Modern European Court, Amsterdam: Amsterdam University Press, 1997.
Elias, Norbert, The Court Society (German ed. 1933, 1969), Oxford: Blackwell, 1983 (several editions).
Elias, Norbert, The Civilizing Process, Oxford: Blackwell, 2000, vol. II, “Synopsis : Towards a Theory of the Civilizing Process”, p. 363-447.
Flora, Holly, “Patronage”, Studies in Iconography, 33 (2012), p.207-218.
Iggers, George, Historiography in the Twentieth Century. From Objectivity to the Postmodern Challenge, Hanover-London: Wesleyan University Press, 1997, p. 31-35, 65-77.
Historia mentalności
Andrea, Alfred, J., “Mentalities in History”, The Historian, 53 (3), 1991, p.605-608.
Bąkowski-Kois, D. “Historia mentalności epoki nowożytnej. Jeszcze o problemach”, Historyka, 31, 2001, p. 91-100.
Chartier, Roger, “Intellectual History or Sociocultural history? The French Trajectories”, in Dominick La Capra and Steven Kaplan, eds, Modern European Intellectual History: Reappraisals and New perspectives, Ithaca: Cornell University Press, 1982, p. 13-46.
Le Goff, Jacques, “Mentalities” in: J. Le Goff and P. Nora, eds, Constructing the Past, Cambridge: CUP, 1985.
Bloch, Marc, Feudal Society (French ed. 1939), transl. London: Routledge, 1961, Book II, chap. 2 (“Feeling and Thinking”).
Mikrohistorie
Brown, Richard D., “Microhistory and the Post-Modern Challenge”, in: Hans Renders et al. (eds.), Theoretical Discussions of Biography. Approaches from History, Microhistory, and Life Writing, Leiden: Brill, 2014, p. 119-128.
Cerutti, Simona, “Microhistory : Social Relations vs Cultural Models”, in A.-M. Castren, M. Lonkila, M. Peltonen, eds., Between Sociology and History. Essays on Microhistory, Collective Action, and Nation-Building, Helsinki: SKS/ Finnish Literature Society, 2004, p. 17-40.
Ginzburg, Carlo, “Clues. Roots of an Evidential Paradigm”, in: Clues, Myths, and the Historical Method, Baltimore, The Johns Hopkins University Press, 1989, p. 96-125.
________ “Microhistory: Two or Three Things I Know About It”, Critical Inquiry, 20, 1993, p. 10-35.
Levi, Giovanni, “On Micro-history”, in Peter Burke, ed., New Perspectives in Historical Writing, Cambridge, UK, 1991, p. 97-119.
Revel, Jacques, “Micro-analyse et construction du social”, in J. Revel, ed., Jeux d’échelles. La micro-analyse à l’expérience, Paris, Gallimard-Seuil, 1996, p. 15-36.
Pokłosie zwrotu lingwistycznego w humanistyce
Ankersmit, Frank, “Historiography and Postmodernism”, History and Theory, 28, 1989, p. 127-153.
La Capra, Dominick, “Rethinking Intellectual History and Reading Texts”, History and Theory, 19, 3, 1980, p. 245-276.
Ricoeur, Paul, “The Model of the Text: Meaningful action Considered as Text”, New Literary History, 5 (1), 1973, p. 91-117.
Surkis, Judith, “When was the Linguistic Turn? A Genealogy”, American Historical Review, 117 (3), 2012, p.700-722.
Toews, John, “Intellectual History After the Linguistic Turn : the Autonomy of Meaning and the Irreducibility of Experience”, American Historical Review, 92, 4, 1987, p. 879-907 .
White, Hayden, The Content of the Form: Narrative Discourse and Historical Representation, Baltimore, The Johns Hopkins University Press, 1987.
Nowa historia kultury
Chartier, Roger, “The Powers and Limits of Representation”, in: On the Edge of the Cliff. History, Language and Practices, Baltimore-London: The Johns Hopkins University Press, 1997, p. 90-103.
Hunt, Lynn, ed., The New Cultural History, Berkeley: University of California Press, 1989 (zwł. Wstęp i rozdział R. Starn “Seeing Culture in a Room for a Renaissance Prince”).
Zwrot pragmatyczny w studiach nad przeszłością
Bonnell, Victoria, Lynn Hunt, eds, Beyond the Cultural Turn, Berkeley: University of California Press, 1999, (Wstęp I rozdział William Sewell Jr. “The concept(s) of Culture” p. 1-61.
de Certeau, Michel, The Practice of Everyday Life, Berkeley: University of California Press, 1984 (Introduction, chap. III).
Malczewski, Eric, “On the centrality of Action: Social Science, Historical Logics and Max Weber’s Legacy”, Journal of Historical Sociology, 28 (4), 2015, p.523-547.
Sewell, William, “Refiguring the « Social » in the Social Sciences. An Interpretive Manifesto,” Logics of History. Social Theory and Social Transformation, Chicago, Chicago University Press, 2005, p. 318-372.
Podejścia feministyczne (płeć kulturowa jako dyskurs różnicujący)
Broude, Norma and Garrard, Mary, Feminism and Art History: Questioning the Litany, New York: Harper & Row, 1982.
Davis, Whitney, “Gender” in Critical Terms for Art History, Robert Nelson, Richard Schiff eds., Chicago: Chicago University Press, 1992.
Ferguson Margaret et al. eds, Rewriting the Renaissance: The Discourses of Sexual Difference in Early Modern Europe, Chicago: University of Chicago Press, 1986.
Kelly, Joan, Women, History and Theory, Chicago: The University of Chicago Press, 1984 (essay entitled "Did Women Have a Renaissance?"), p.19-50.
Nochlin, Linda, “Why Have There Been No Great Women Artists?” (1971) several editions.
Pollock, Griselda, “Feminist Interventions in Art’s Histories”, in: G. Pollock ed., Vision and Difference: Femininity, Feminism and the Histories of Art, London: Methuen, 1987.
Scott, Joan Wallach, “Gender: A Useful Category of Historical Analysis”, American Historical Review, 91 (1986), p.1053-75.
Wiesner-Hanks, Merry, Women and Gender in Early Modern Europe, Cambridge: CUP, 1993.
Zwrot przestrzenny
Archer, John, “Social Theory of Space: Architecture and the Production of Self, Culture, and Society”, JSAH, 64 (4), 2005, p.430-433.
Friedland, Roger, “Space, Place, and Modernity: The Geographical Moment”, Contemporary Sociology, Vol. 21, No. 1 (Jan., 1992), pp. 11-15.
Guest, Gerald B., “Space”, Studies in Iconography, 33 (2012), p. 219-230.
Keith, Michael, Steve Pile (eds.), Place and the Politics of Identity, New York: Routledge, 1993.
Lefebvre, Henri, The Production of Space, (1st ed. 1974, transl. Oxford: Blackwell, 1991 (esp. chapter "From Absolute to Abstract Space").
Soja, Edward, Postmodern Geographies: The Reassertion of Space in Critical Social Theory, London: Verso, 1989 (esp. chapter I: History, Geography, Modernity, p.10-42).
Podejścia post-kolonialne
Cohen J. F. Torshizi, V. Zamindar, “Art History, Postcolonialism, and the Global Turn”, ARTMargins, 12, 2023, p. 3-17.
MacKenzie, John. Orientalism: History, theory and the arts. Manchester: Manchester University Press, 1995.
Overbey, Karen Eileen, “Postcolonial”, Studies in Iconography 33 (2012): p. 145-56.
Said, Edward, Orientalism, London: Pantheon, 1978.
Zwrot ku materialności/sprawczości rzeczy
Appadurai, Arjun, ‘Commodity of Things’, in: The Social Life of Things, Arjun Appadurai (ed.), Cambridge UK: Cambridge University Press, 1986.
Elliot, R. et al., “Towards a material history methodology”, in: Pearce, Susan M. (ed.), Interpreting Objects and Collections. London: Routledge, 2003 (1st ed. 1994), p.109-124.
Hodder, Ian & Scott Hutson, Reading the Past: Current Approaches to Interpretation in Archaeology (3rd ed.), Cambridge: CUP, 2003.
Hodder, Ian, Studies in human-thing entaglement, 2016.
Latour, Bruno, "Can we Get our Materialism Back, Please?", Isis, 98(1), 2007, p. 138-142.
Latour Bruno, “How better to register the agency of things”, Tanner Lectures, Yale, 2014.
Lecain, Timothy, The Matter of History. How things create the past, Cambridge: CUP, 2017.
Pearce, Susan M., “Objects as meaning; or narrating the past”, in: Pearce, Susan M. (ed.), Interpreting Objects and Collections. London: Routledge, 2003 (1st ed. 1994), p.19-29.
ANT – Actor-Network Theory
Fallan, Kjetil, “Architecture in Action: Traveling with Actor-Network Theory in the Land of Architectural Research’, Architectural Theory Review 16 (2), 2011: 184–200.
Latour, Bruno, Reassembling the Social: An Introduction to Actor-network-theory, Oxford: Oxford University Press, 2005.
Latour, Bruno, A. Yaneva, “Give me a gun and I will make all buildings move: An ANT’s view of architecture,” in: R. Geiser, editor(s). Explorations in Architecture: Teaching, Design, Research. Basel: Birkhäuser; 2008. p. 80-89.
Venturini, T., “Diving in Magma: How to explore controversies with actor-network theory,” Public understanding of Science 19:3 (2010), 258-273.
Podejścia sensoryczne:
Arciszewska, Barbara, “Villa, Villeggiatura and the Sensory Turn: Research Challenges and Opportunities”, in: B. Arciszewska (ed.), The Baroque Villa: Senses and Perceptions versus Materiality, Warszawa: Muzeum Pałac w Wilanowie, 2017, pp. 1-14.
Gibson, James, “The theory of affordances and the design of the environment”, in: E. Reed and R Jones (eds.) Reasons for realism: selected essays of James J. Gibson, Hillsdale: Lawrence Erlbaum, 1982.
Howes, David, "Architecture of the Senses", Montreal: CAA, 2005; http://www.david-howes.com/DH-research-sampler-arch-senses.htm
Howes, David, “Charting the Sensorial Revolution,” The Senses and Society 1 (2006), pp. 113-28.
Maier, Jonathan, Fadel Georges, Battisto Dina, “An affordance-based approach to architectural theory, design and practice”, Design Studies, 30 (2009), 393-414.
Smith, Mark, “Producing Sense, Consuming Sense, Making Sense: Perils and Prospects for Sensory History,” Journal of Social History 40 (2007), pp. 841-58.