Mit i kult Dionizosa 3105-MKD-OG

Wbrew dawniejszym poglądom nie ulega dziś wątpliwości, że Dionizos jest bóstwem prawdziwie greckim (a nie rzekomo obcego, jakoby trackiego pochodzenia), znanym i czczonym już w II tysiącleciu p.n.e. (okres mykeński). Jego kult był żywy do schyłku starożytności, a postać boga i związane z nim mity budziły zainteresowanie ostatniej wielkiej szkoły filozoficznej antyku, mianowicie neoplatoników. Przez cały ten czas był Dionizos obiektem zainteresowania i tematem bogatej twórczości poetów, co owocowało niezwykłym rozbudowaniem wątków mitycznych tłumaczących jego pochodzenie i naturę. Z kolei w praktykach kultowych niezmiernie ważne i różniące Dionizosa od innych bóstw było dążenie do jednoczenia się z bóstwem i osiągnięcie stanu ekstazy religijnej. W panteonie greckim zajmował on bez wątpienia miejsce szczególne.
Plan zagadnień:
Podstawowe pojęcia: mit (gr. mythos), mitologia (mythologia), teologia (theologia).
Religia polis. Dionizos w Atenach. Teatr. Święta dionizyjskie.
Święta dionizyjskie poza Atenami.
Tak zwany tebański mit Dionizosa. Semele i Dzeus.
Bachantki Eurypidesa.
Mania obrzędowa. Bakchoi i bakchai.
Kontakt ludzi z Dionizosem.
Poematy przypisywane Orfeuszowi.
Dionizos jako syn Persefony.
Tzw. wierzenia orfickie i koncepcje życia pozagrobowego.
Miejsce Dionizosa w świecie bogów.
Dionizos jako bóg wiecznie trwającego życia.
Dionizos i świat przyrody.

Koordynatorzy przedmiotu

Włodzimierz Lengauer

Rodzaj przedmiotu

ogólnouniwersyteckie

Efekty uczenia się

K_W14 - Student uczestniczący w wykładzie zyskuje ogólną orientację co do stanu badań nad religią Greków i mitem, rozumie pojęcie kultu publicznego, odróżnia oficjalne praktyki od pobożności indywidualnej, rozumie potrzeby duchowe ludzi starożytności i ich realizację w różnej postaci, potrafi na podstawie danych dotyczących kultu Dionizosa przedstawić problem obrzędów misteryjnych.
K_W16 - Zdobywa wiedzę i podstawowe umiejętności niezbędne zarówno do zrozumienia świata greckiego, jak i wielu zjawisk religijności i praktyk religijnych epok późniejszych.
K_U05 –Analiza źródeł prowadzona w trakcie wykładów pozwoli uczestnikom rozwinąć własne umiejętności krytyki źródeł i pomoże im prowadzić własne badania.
K_U07 – studenci poznając dyskusje naukowe w obecnej literaturze przedmiotu doskonalą własne umiejętności ich prowadzenia, dostrzegają i umieją sami stosować metody argumentowania oraz prezentacji wiedzy.

Kryteria oceniania

Podstawą oceny będzie obecność na wykładach oraz test zaliczeniowy, który chętni mogą ewentualnie zamienić na rozmowę. Zaliczenie mogą uzyskać wyłącznie osoby, które nie mają więcej niż trzy nieobecności.

Literatura

Karl Kerényi, Dionizos. Archetyp życia niezniszczalnego. Kraków 1997; II wydanie Warszawa 2008.
Walter F. Otto, Dionizos. Mit i kult. Warszawa 2016; II wydanie Warszawa 2020.
Włodzimierz Lengauer, Dionizos. Trzy szkice. Kraków 2020.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami: