Renesansowy recykling-ponowne użycia słów, obrazów i rzeczy w epokach dawnych 3105-LRR-KK
Proponowana tematyka spotkań:
1. Wstęp: media w epoce wczesnonowożytnej.
- funkcjonowanie rękopisów i druków w epokach dawnych, podstawowe techniki powielania tekstu i obrazu
- zbieranie, porządkowanie i przetwarzanie pozyskanych informacji
- pojęcie i funkcjonowanie kanonu
- łowcy rękopisów, renesansowi komentatorzy, erudycja humanistyczna
2. Plagiat? Literatura stosowana
- pojęcie własności intelektualnej i prawa autorskiego w epoce wczesnonowożytnej
- przywileje drukarskie i aprobaty cenzorskie a wydania pirackie
- powielanie i przetwarzanie tekstów takich jak: instrukcje, przewodniki, how-to books, literatura popularna, tzw. straganowa
- kompilacja, adaptacja i nowatorstwo w dawnej literaturze naukowej
3. Plagiat? Literatura piękna
- imitacja, emulacja, mimesis
- topika w tekstach dawnych
- przetwarzanie literatury antycznej przez nowożytnych twórców
- użytkowanie antyku przez Kościół Katolicki
- adaptacje literatury łacińskojęzycznej na języki wernakularne
4. Pokaz starych druków w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie
- prezentacja na przykładzie oryginalnych obiektów (stare druki, rękopisy) zagadnień omawianych na zajęciach
5. Recykling obrazu
- redystrybucja klocków drzeworytniczych i płyt miedziorytniczych
- jeden obraz, różne konteksty – funkcje i powielanie ilustracji w drukach i rękopisach
- konflikty o prawa autorskie do ilustracji
- powielane znaki i motywy – emblematy, sygnety drukarskie, superekslibrisy, ekslibrisy
6. Przetwarzanie gotowego obiektu i personalizacja
- cechy materialne dawnej książki a projektowany odbiorca
- dawna oprawa książkowa – personalizacja i recykling
- odbiorca rzeczywisty jako sprawca przetworzeń obiektu (dekoracje, kolorowanie, uzupełnienia, korekty itd.)
7. Współczesny recykling dawnych tekstów i obrazów
- projekty cyfrowe badające dawne przetwarzanie tekstów i obrazów
- ślady użytkowania przez czytelników jako źródło do badań nad wczesnonowożytną recepcją wytworów kultury i sztuki – bazy danych i projekty cyfrowe
- działania popularyzatorskie i projekty artystyczne przetwarzające dawne teksty i ilustracje
Tematyka może zostać dostosowana do zainteresowań uczestników.
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Po ukończeniu kursu student/ka zna i rozumie:
K_W10 – w zaawansowanym stopniu zagadnienia z zakresu wiedzy ogólnej o głównych kierunkach rozwoju oraz o najważniejszych osiągnięciach w zakresie dyscyplin nauk humanistycznych.
Po ukończeniu kursu student/ka potrafi:
K_U07 – komunikować się z otoczeniem z wykorzystaniem specjalistycznej terminologii, poglądów różnych badaczy historii sztuki i historii kultury
K_U11 – planować i organizować pracę indywidualną oraz w zespole (także o charakterze interdyscyplinarnym)
Po ukończeniu kursu student/ka jest gotów/owa do:
K_K02 – uznawania znaczenia wiedzy we właściwym określeniu priorytetów służących realizacji zadań, sformułowanych problemowo przez siebie i innych, w tym ekspertów
Kryteria oceniania
Forma zaliczenia:
Zaliczenie na ocenę. Ocena wystawiana jest na podstawie dwóch krótkich (1800 znaków ze spacjami) response papers przygotowanych przez każdego z uczestników (60%) oraz aktywności na zajęciach (40%). Napisane przez studentów teksty będą dotyczyły zagadnień poruszanych na zajęciach.
Kryteria oceniania:
Response paper: zrozumienie tekstu źródłowego, umiejętność krytycznego podejścia do tekstu, odniesienie do innych treści, poprawna i merytoryczna argumentacja, struktura i organizacja tekstu.
Aktywność na zajęciach: lektura zadanych tekstów, merytoryczny udział w dyskusji i zadaniach zaproponowanych przez prowadzącą.
Dopuszczalna jest jedna nieobecność w semestrze. Drugą i trzecią nieobecność można odrobić w sposób ustalony indywidualnie z wykładowcą. Więcej niż trzy nieobecności są jednoznaczne z niezaliczeniem przedmiotu. Każdy response paper można poprawić jeden raz w terminie sesji poprawkowej.
Literatura
Wybrana literatura
Bieńkowski T., Antyk w literaturze i kulturze staropolskiej, Ossolineum, Wrocław 1975.
Blair A., The Dedication Strategies of Conrad Gessner [w:] Professors, Physicians and Practices in the History of Medicine: Essays in Honor of Nancy Siraisi, red. G. Manning and C. Klestinec. New York: Springer, 2017, s. 169–209.
Carnelos L., Cheap Printing and Street Sellers in Early Modern Italy, [w:] Cheap Print and the People: Popular Literature in the European Perspective, red. D. Atkinson, S. Roud, Cambridge Scholars Publishing, Newcastle 2019, s. 324–353.
Domański J.: Użytkownicy i badacze dziedzictwa antycznego, czyli o różnicy między humanizmem i humanistyką, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2007.
Dondi C., Dutta A., Malaspina M. et al., The Use and Reuse of Printed Illustrations in 15th-Century Venetian Editions, [w:] Printing R-Evolution and Society 1450–1500. Fifty Years that Changed Europe, red. C. Dondi, Edizioni Ca’ Foscari, Venezia 2020, s. 841–872.
Dondi C., Piętnastowieczny handel książką. Gromadzenie świadectw źródłowych i badanie inkunabułów – baza danych MEI, tłum. J. Soszyński, „Z Badań Nad Książką i Księgozbiorami Historycznymi” 2013–2014, nr 7–8, s. 235–251.
Franczyk-Cegła A., O zadaniach i metodologii badań proweniencyjnych w bibliologii na przykładzie badań nad kolekcją Baworovianum, „Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy” 2018, s. 69–84.
Grafton A., The World of the Polyhistors: Humanism and Encyclopedism, „Central European History” 1985, vol. 18, nr 1, s. 31-47.
Gruchała J., Iucuna Familia Librorum. Humaniści renesansowi w świecie książki, Universitas, Kraków 2002.
Herman M., Compiling Standardized Speculum Romanae Magnificentiae Albums, c. 1575–81, “Print Quarterly” 2025, vol. 4, s.141-156.
Juda M., Przywileje drukarskie w Polsce, Agencja Wydawniczo-Handlowa AD, Lublin 1992.
Jurkowlaniec G., Printed Images Crossing Borders: An Allegory of the Catholic Church and its Dissemination in Late Sixteenth-Century Europe, [w:] Transregional Reformations. Crossing Borders in Early Modern Europe, red. V. Soen, A. Soetaert, J. Verbeckmoes, W. François, Göttingen 2019, s. 205-244.
Jurkowlaniec G., Herman M., The Reception of the Printed Image in the Fifteenth and Sixteenth Centuries. Multiplied and Modified, Routledge, New York 2020.
Kiliańczyk-Zięba J., Printing for the Pilgrims: Krakow Seventeenth-Century Guidebooks, [w:] Buying and Selling. The Business of Books in Early Modern Europe, red. Shanti Graheli, Brill, Leiden 2019, s. 136–153.
Kiliańczyk-Zięba J., Sygnety drukarskie w Rzeczypospolitej XVI wieku : źródła ikonograficzne i treści ideowe, Societas Vistulana, Kraków 2015.
Kiliańczyk-Zięba J., Wydawnicze skamieliny. Późne edycje bestsellerów jako źródło informacji o kształcie wizualnym pierwszego wydania tekstu, „Terminus” 2019, t. 21, z. 4 (53), s. 401 – 436.
Kordyzon W., Osuch M., Zbiory emblematyczne w kolekcji Gabinetu Starych Druków Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Przegląd bibliograficzny i proweniencyjny, „Terminus” 2020, nr 23, s. 341-364.
Krzywy R., Wędrówki z Mnemozyne : studia o topice dawnego podróżopisarstwa, Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa 2013.
Kusukawa, S., The sources of Gessner’s pictures for the Historia animalium, „Annals of Science” 2010, nr 67 (3), s. 303–328.
Kusukawa, S., Egmond, F., Circulation of images and graphic practices in Renaissance natural history: the example of Conrad Gessner, „Gesnerus” 2016, nr 73, s. 29-72.
Leksykon oprawoznawczy, red. E. Pokorzyńska, M. Pronobis-Brzezińska, A. Wagner, Wydawnictwa Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2023.
Margócsy D., The Fabrica of Andreas Vesalius: A Worldwide Descriptive Census, Ownership, and Annotations of the 1543 and 1555 Editions, Brill, Boston–Leiden 2018.
Ocieczek R., O literackiej ramie wydawniczej w książkach dawnych, Uniwersytet Śląski, Katowice 1990.
Printing R-evolution 1450–1500 (katalog wystawy), red. C. Dondi, Marsilio Editori, Venezia 2018.
Osuch M., „Lepiej byś był w domu siedział.” — analiza śladów lektury z wybranych egzemplarzy „Peregrynacji do Ziemi Świętej” Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła „Sierotki” jako przyczynek do badań nad dawną recepcją dzieła, „Prace Filologicne. Literaturoznawstwo” 2021, nr 11 (14), s. 295–313.
Pawlak W., De eruditione comparanda in humanioribus : studia z dziejów erudycji humanistycznej w XVII wieku, KUL, Lublin 2012.
Smith M. M., The Title Page: it’s early development (1460–1510), British Library, London 2000.
Wagner A., Superekslibris polski : studium o kulturze bibliofilskiej i sztuce od średniowiecza do połowy XVII wieku , Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2016.
Wiencek-Sielska I., Przekreśl, wytnij, zaszyj. Siedemnastowieczny cenzor — studium przypadku, IBL, Warszawa 2024.
Wisch B., The Matrix: Le sette chiese di Roma of 1575 and the Image of Pilgrimage, „Memoirs of the American Academy in Rome” 2011/2012, nr 56/57, s. 271–303.
Witcombe Ch., Copyright in the Renaissance: Prints and the Privilegio in Sixteenth-Century Venice and Rome, Brill, Leiden 2004.
Zorach R., The Public Utility of Prints, [w:] The Virtual Tourist in Renaissance Rome. Printing and Collecting the Speculum Romanae Magnificentiae, red. R. Zorach, University of Chicago Press, Chicago 2008, s. 64–83.
Wybrane strony internetowe i bazy danych
Basira. Books as symbols in Renaissance Art: https://basira.library.upenn.edu/
Dante 1481 Project: https://www.printingrevolution.eu/dante-1481/#disegni
The European dimensions of popular print culture – glosariusz gatunków literatury popularnej: https://popular-print-glossary.sites.uu.nl
Material Evidence in Incunabula (MEI): https://data.cerl.org/mei/
URUS Techniques and Reception of Prints in Central and Eastern Europe (15th–18th c.): https://urus.uw.edu.pl
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: