Kolor w kulturze i sztuce w Polsce XVI wieku 3105-LKWKISZ-SP
Zajęcia konwersatoryjne poświęcone analizie
wybranych aspektów społecznych, historycznych,
religijnych, ekonomicznych, kulturowych i
artystycznych związanych z obecnością i rolą
kolorów w wytworach kultury i dziełach sztuki
powstałych w szesnastowiecznej Polsce.
Specjalizacja składa się z cyklu spotkań, podczas
których – w oparciu o źródła obrazowe i tekstowe
oraz obiekty kultury materialnej - omawiane będą
m.in. następujące zagadnienia:
1. Interdyscyplinarność badań nad kolorem w
kulturze i sztuce dawnej,
2. Terminologia w badaniach nad kolorem (m.in.
barwa, pigment, barwnik, laki, spoiwo),
3. Źródła historyczne do badań nad dawnymi
barwnikami i farbami (teksty, obrazy, realia),
4. Wytwarzanie farb. Receptury oraz dostępność i
cena produktów w XVI-wiecznej Polsce,
5. O czerwcu polskim i jego zastosowaniu w
świetle XVI-wiecznych źródeł,
6. Kolor w heraldyce,
7. Kolor w dawnej książce,
8. Kolor w praktyce liturgicznej, literaturze i
sztuce religijnej,
9. Barwa a kody westymentarne.
Metody prowadzenia zajęć:
konwersatorium / praca z tekstem / praca w grupie /
dyskusja
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Absolwent zna i rozumie:
K2_W03 – kluczowe fakty, obiekty i zjawiska
związane z obecnością koloru w kulturze i sztuce
polskiej XVI wieku,
K2_W06 – zaawansowane metody analizy,
interpretacji, krytyki, wartościowania i
problematyzowania polichromatycznych wytworów
kultury, właściwe dla wybranych tradycji, teorii i
szkół badawczych w zakresie nauk o sztuce.
absolwent potrafi:
K2_U01 – wyszukiwać, analizować, oceniać,
selekcjonować i integrować informacje z zakresu
historii sztuki z wykorzystaniem różnych źródeł oraz
formułować na tej podstawie krytyczne sądy.
K2_U04 – przeprowadzić krytyczną analizę i
interpretację polichromatycznych wytworów
kultury, stosując oryginalne podejścia,
uwzględniające nowe osiągnięcia historii sztuki, w
celu określenia ich znaczeń, oddziaływania
społecznego oraz miejsca w procesie historyczno-
kulturowym.
K2_U07 – stosować umiejętność formułowania
opinii krytycznych o wytworach kultury na
podstawie wiedzy naukowej i doświadczenia oraz
umiejętność prezentacji opracowań krytycznych w
różnych formach i w różnych mediach.
absolwent jest gotów do:
K2_K01 – krytycznej oceny posiadanej wiedzy i
odbieranych treści, uznawania znaczenia wiedzy w
rozwiązywaniu problemów poznawczych i
praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w
przypadku trudności z samodzielnym
rozwiązywaniem problemu.
Kryteria oceniania
Forma zaliczenia:
Test zaliczeniowy (przeprowadzony na ostatnich
zajęciach), praca na zajęciach (praca w grupach,
mini-prezentacje)
Kryteria oceniania:
Warunkiem zaliczenia jest uzyskanie 60% punktów
na teście końcowym oraz praca na zajęciach (krótkie
prezentacje, wykonanie określonych zadań w
grupie)
Dopuszczalna liczba nieobecności w semestrze: 1
Literatura
Słowniki i encyklopedie:
Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. K.
Kubalska-Sulkiewicz, Warszawa 1996 [1 wyd.].
Słownik polszczyzny XVI wieku, edycja internetowa,
https://spxvi.edu.pl/
Turnau, Irena. Słownik ubiorów. Tkaniny, wyroby
pozatkackie, skóry, broń i klejnoty oraz barwy znane
w Polsce od średniowiecza do początku XIX w.,
Warszawa 1999.
Wyrazy polskie w słowniku łacińsko-polskim Jana
Mączyńskiego = (Lexicon latino-polonicum ex
optimis latinae linguae scriptoribus concinnatum,
Regiomonti 1564). Cz. 1-2, red. W. Kuraszkiewicz,
Wrocław 1962-1963.
Opracowania:
Adamska, Anna. "Gra w kolory: Rola barw w
średniowiecznym systemie komunikacji społecznej",
Roczniki Historyczne t. 81 (2015), s. 7-34.
Ameisenowa, Zofia. Kodeks Baltazara Behema,
Warszawa 1961.
Habitus facit hominem: społeczne funkcje ubioru w
średniowieczu i w epoce nowożytnej, red. E.
Wółkiewicz, M. Saczyńska, M. Pauk, Warszawa
2016.
Jakubowski, Antoni Władysław. Czerwiec polski, t.
1, Warszawa 1934.
Kowecka, Elżbieta, „Farbiarstwo od XIV do połowy
XVIII wieku”, [w:] Zarys historii włókiennictwa na
ziemiach polskich do końca XVIII wieku, red. J.
Kamińska, I. Turnau, Wrocław 1966, s. 281–284.
Kuczyński, Stefan Krzysztof. Polskie herby ziemskie:
geneza, treści, funkcje, Warszawa 1993.
Malarstwo gotyckie w Polsce, red. A. S. Labuda i K.
Secomska, Warszawa 2004.
Molenda-Berkowicz, Maria. Splendide vestitus: o
znaczeniu ubiorów na królewskim dworze
Jagiellonów w latach 1447-1572, Kraków 2012.
Pelc, Julian. Ceny w Krakowie w latach 1369–1600,
Lwów 1935.
Tkaniny zabytkowe z okresu od XV do XVII
wieku ze zbiorów krakowskich kościołów i
klasztorów, t. 1, Tkaniny z XV i XVI wieku, red. N.
Krupa, Kraków 2021.
Trojanowska, Anna."Czerwiec, kermes i koszenila,
czyli o owadach jako surowcach barwierskich i
leczniczych w polskiej literaturze przyrodniczej do
XIX w.", Analecta t. 17, z. 1-2 (2008), s. 15-31.
Urbańczyk Stanisław. „Pieśń maryjna Kwiatek
czysty..., czyli o symbolice kolorów”, Prace
Filologiczne t. 33 (1986), s. 425-431.
Wilska, Małgorzata. „Du symbole au vêtement.
Function et signification de la couleur dans la
littérature courtoise de la Pologne médiévale”, w:
Le vêtement: histoire archéologie et symbolique,
red. M. Pastoureau Paris 1989, s. 303-324.
Wilska, Małgorzata, „Funkcja i znaczenie koloru w
Polsce średniowiecznej”, w: Hereditatem
cognoscere. Studia i szkice dedykowane profesor
Marii Miśkiewicz, red. Z. Kobyliński, Warszawa
2004, s. 135-144.
Wyrozumski, Jerzy. „Średniowieczne kompendium
wiedzy o barwnikach (ze zbiorów Biblioteki
Czartoryskich w Krakowie)”, Kwartalnik Kultury
Materialnej, t. 22, z. 4 (1974), s. 663–671.
Wyrozumski, Jerzy. „Urzet farbiarski w Polsce
średniowiecznej”, Kwartalnik Historii Materialnej, t.
14, z. 3 (1966), s. 437-448.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: